09/07/2024
Al van jongs af aan worden we geprogrammeerd op presteren. We krijgen applaus van onze ouders wanneer we als kind goed presteren. Kinderen op hele jonge leeftijd laten al zien dat ze de beste, sterkste of snelste willen zijn. Dat komt voort uit een natuurlijke ontwikkeling van het identiteitsgevoel. Eenmaal op school wordt deze prestatiegerichtheid nog verder aangewakkerd. Een onvoldoende score voor een examen staat gelijk aan het gevoel van falen en verlies, terwijl een voldoende of hoger je een euforisch gevoel geeft van winst. Dit gevoel van winst maakt ook letterlijk geluksstofjes aan in je hersenen, waardoor we telkens weer verlangen naar dit gelukzalige gevoel.
Later als volwassene manifesteert dit verlangen naar ‘winst’ zich in onder andere de vorm van gelijk hebben. Als je gelijk hebt, ervaar je een soortgelijk gevoel wat je als kind ervaarde wanneer je het speeltje wist te veroveren van het ander kind, of wat je voelde toen je een 8 had voor dat moeilijke proefwerk. Je voelt winst en dat geeft een gevoel van geluk.
Dit is één van de redenen waarom stellen in scheiding tijdens een mediationgesprek het vaak zo ongelofelijk moeilijk vinden om hun gelijk los te laten. Want dat wordt diep van binnen op basis van de vroegere kind-programmaties als een letterlijk verlies ervaren. Daar komt bij dat onze huidige maatschappij het presteren en winnen op een huizenhoog voetstuk heeft staan. Je bent pas iemand als je presteert, succes hebt, wint, gelijk hebt etc.
Met een gezonde prestatiedrang is niets mis. Dat geeft immers een impuls en drijfveer om tot goede acties te komen. Ook het presteren als spel, zoals in sporten, geeft vervulling in de vorm van entertainment. Alleen zie ik helaas om mij heen geen gezonde prestatiedrang meer, maar een alles overheersend existentiële drang om altijd maar te winnen. De ontwikkeling naar een volwassen bewustzijn brengt met zich mee dat je winst en verlies vanuit een ander perspectief kunt zien. Een ogenschijnlijk verlies kan dan een mooi nieuw pad voor je openen of een diep inzicht geven dat je als mens doet groeien. Winst op zijn b***t kan ook een valkuil zijn, bijvoorbeeld doordat je de belangen van de ander uit het oog verliest.
Eén van de uitgangspunten van mediation is dat door het voeren van het goede gesprek een win-win uitkomst kan worden verkregen. Veel mensen staan daar sceptisch tegenover. Dat komt door die diepgewortelde overtuiging dat er maar één kan winnen en de ander daarmee per definitie de verliezer is. Zoals gezegd hoort deze overtuiging thuis in het kindbewustzijn: voor het jonge kind is dat gewoonweg een realiteit. Maar het volwassen bewustzijn kan winnen en verliezen vanuit een ander perspectief beschouwen. Daarbinnen is win-win heel goed mogelijk.
Dat andere perspectief is een holistisch perspectief, dat wil zeggen: kijken naar het geheel, naar alle lagen en aspecten die in een scheidingsdiscussie spelen. In de bovenlaag leidt een discussie over bv een alimentatiebedrag altijd tot een gevoel van winst bij de ene partner, omdat het bedrag meevalt, en bij de andere partner tot een gevoel van verlies omdat het alimentatiebedrag tegenvalt. Maar wanneer in dat gesprek ook de onderlaag wordt meegenomen, kan het kindbewustzijn van winst en verlies, worden getransformeerd naar een volwassen gevoel van win-win. Met de onderlaag bedoel ik dan het antwoord op vragen als: ‘Wat voor emotie of gevoel roept de discussie over partneralimentatie bij je op?’ en ‘Wat maakt dat je zo bevreesd bent over een financieel tekort na de scheiding?’.
Bij nagenoeg alle stellen die uit elkaar gaan, zit een financiële zorg voor de situatie na de scheiding. Dat raakt direct aan gevoelens van onveiligheid en bestaansonzekerheid. Voor sommige ex-partners is een angst voor financieel tekort zelfs (onbewust) levensbedreigend. Ook deze existentiële gevoelens gaan terug naar de kindertijd.
Een scheiding biedt een uitgelezen kans om deze zorgen en angsten het hoofd te bieden en daardoor als mens te groeien. De scheidingsmediator kan daar een handje bij helpen, door de aanstaande ex-partners inzichten aan te reiken, waarmee ze uit de ‘gelijk-ongelijk-stand’ komen en in plaats van hun gelijk kunnen kiezen voor (nieuw) geluk.
Ben jij scheidingsmediator/ -advocaat of heb je vanuit je professie te maken met stellen in scheiding, en ben je benieuwd hoe je vanuit deze holistische aanpak kunt werken? Dan ben je van harte welkom bij onze Workshop Holistische Conflicthantering bij Scheiding en Familieconflict! Voor meer info en aanmelding:
https://www.centrumconflicthantering.nl/live-event-voor-scheidingsprofessionals/
