09/12/2025
Grote strafzaken die in het nieuws komen, beginnen vaak met een pro-formazitting. Soms volgen er daarna nog een paar. Tijdens die zittingen wordt niet gepraat over waar het in strafzaken om draait: de vraag of de verdachte schuldig is en welke straf daarbij past. Waarom is dat zo?
De wet schrijft voor hoelang een verdachte in voorarrest mag blijven. Achter de schermen toetsen rechters op verschillende momenten of dat verlengd mag worden, als het opsporingsonderzoek nog niet is afgerond. Maar na ruim vijftien weken móet de zaak op een openbare zitting komen. Is het onderzoek dan nog niet klaar, en wil het Openbaar Ministerie dat de verdachte wel blijft vastzitten? Dan wordt het een pro-formazitting.
Pro-forma betekent: voor de vorm, omdat het officieel moet.
Tijdens een pro-formazitting leest de officier van justitie voor wat de verdenking is en hoe het onderzoek ervoor staat. Als bijvoorbeeld een psychologisch onderzoek naar de verdachte nog loopt, vraagt de officier om ‘schorsing van het onderzoek ter terechtzitting’, oftewel uitstel. Advocaten kunnen vragen om vrijlating van de verdachte.
Zijn de rechters overtuigd van de noodzaak, dan zullen ze de zaak schorsen en het voorarrest met maximaal 90 dagen verlengen. Daarna moet de zaak weer op zitting komen – zo nodig opnieuw een pro-formazitting.
