13/10/2025
Tanggungjawab Undang-Undang Sekolah Menjamin Keselamatan Pelajar: Satu Tinjauan “Duty of Care”
Baru-baru ini, negara dikejutkan dengan laporan mengenai empat pelajar lelaki Tingkatan 5 yang direman selama enam hari atas dakwaan merogol seorang pelajar perempuan Tingkatan 3 secara bergilir-gilir di sebuah sekolah di Alor Gajah, Melaka.
Kejadian yang berlaku pada 2 Oktober 2025 itu dilaporkan telah dirakam menggunakan telefon bimbit sebelum video berkenaan tersebar dan dimaklumkan kepada guru serta ibu mangsa, yang kemudian membuat laporan polis.
Kes tersebut kini disiasat di bawah Seksyen 375B Kanun Keseksaan, dan pihak Polis Diraja Malaysia (PDRM) bersama Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) sedang menjalankan siasatan lanjut dengan kerjasama penuh daripada pihak sekolah.
1. Adakah Sekolah Mempunyai “Duty of Care”?
Dalam konteks undang-undang, sekolah sememangnya mempunyai “duty of care” — iaitu tanggungjawab undang-undang untuk mengambil langkah berjaga-jaga yang munasabah bagi melindungi pelajar daripada risiko kecederaan, penderaan atau bahaya semasa mereka berada di bawah kawalan sekolah.
Konsep ini berpaksikan prinsip undang-undang tort (civil negligence) dan tanggungjawab “in loco parentis” — iaitu sekolah bertindak sebagai penjaga sementara (temporary guardian) kepada pelajar sepanjang waktu persekolahan.
Oleh itu, pihak sekolah, termasuk pengetua, guru dan kakitangan, mempunyai kewajipan moral dan undang-undang untuk:
Menyediakan persekitaran pembelajaran yang selamat dan terkawal;
Menjalankan pengawasan yang mencukupi, terutamanya di kawasan berisiko;
Menguatkuasakan peraturan disiplin dan keselamatan pelajar; dan
Bertindak segera apabila menerima aduan atau laporan salah laku pelajar.
2. Prinsip Undang-Undang: Tanggungjawab dan Kecuaian
Dalam kes undang-undang, kegagalan pihak sekolah mengambil langkah munasabah bagi melindungi pelajar boleh membawa kepada tindakan sivil atas dasar kecuaian (negligence).
Untuk membuktikan kecuaian, empat unsur utama perlu wujud:
Kewujudan tanggungjawab (duty of care);
Pelanggaran tanggungjawab (breach of duty);
Hubungan sebab-akibat (causation) antara kecuaian dan kerosakan; dan
Kerosakan (damage) yang dialami mangsa akibat kegagalan tersebut.
Sekiranya terbukti pihak sekolah tidak menjalankan tanggungjawabnya dengan wajar — contohnya, gagal mengawasi pelajar di dalam kawasan sekolah, atau tidak mengambil tindakan segera selepas menerima aduan salah laku, maka sekolah boleh dipertanggungjawabkan atas tort kecuaian (civil liability).
3. Kes Alor Gajah: Implikasi Tanggungjawab Sekolah
Dalam kes ini, persoalan penting yang timbul ialah:
“Adakah pihak sekolah telah melaksanakan pengawasan dan langkah keselamatan yang mencukupi untuk melindungi pelajar?”
Sekiranya kejadian berlaku dalam kawasan sekolah dan dalam waktu persekolahan, pihak sekolah perlu menjelaskan bagaimana insiden serius seperti ini boleh terjadi tanpa disedari.
Faktor seperti akses telefon bimbit di kawasan sekolah, pengawasan guru bertugas, dan tindakan segera selepas kejadian akan menjadi antara perkara utama dalam siasatan.
Jika terbukti sekolah gagal melaksanakan langkah-langkah wajar untuk mencegah kejadian tersebut, maka sekolah, atau secara lebih luas, Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) sebagai pihak bertanggungjawab, boleh berdepan tuntutan sivil daripada pihak mangsa atas dasar kecuaian institusi.
4. Rujukan Kes dan Prinsip Sokongan
Mahkamah Malaysia telah beberapa kali mengiktiraf kewujudan tanggungjawab sekolah terhadap pelajarnya.
Sebagai contoh, dalam kes Kerajaan Malaysia & Ors v Jumat bin Salleh [1984] 2 MLJ 164, Mahkamah menegaskan bahawa kerajaan dan institusi pendidikan boleh dipertanggungjawabkan sekiranya gagal melindungi pelajar daripada bahaya yang boleh dijangka (foreseeable harm).
Rujuk kes terkini: AHMAD IKHWAN AHMAD FAUZI v. MOHD FAHIMI ENDUT (FATHER AND NEXT OF KIN OF AHMAD SAFWAN HANIM MOHD FAHIMI (DECEASED)) & ORS AND ANOTHER APPEAL
FEDERAL COURT, PUTRAJAYA
ABANG ISKANDAR PCA; MARY LIM FCJ; AB KARIM AB JALIL FCJ
[CIVIL APPEAL NOS: 01(f)-5-02-2023(T) & 01(f)-6-02-2023(T)]
Selain itu, prinsip “duty of care” terhadap pelajar juga telah diiktiraf dalam banyak bidang kuasa Komanwel (Commonwealth jurisdictions) termasuk United Kingdom dan Australia, yang turut menjadi rujukan kepada sistem perundangan Malaysia.
5. Kesimpulan
Anak-anak sepatutnya selamat ketika berada di kawasan sekolah — tempat yang seharusnya membentuk sahsiah, bukan memusnahkan masa depan mereka.
Walaupun pelaku mesti dibawa ke muka pengadilan, pihak sekolah dan institusi pendidikan tidak boleh mengelak daripada tanggungjawab moral dan undang-undang untuk mencegah, melindungi, dan mendidik dengan penuh amanah.
