Өмгөөлөл, Хууль зүйн зөвлөгөө

05/01/2026

Талууд үл маргах журмаар төлбөрийг төлөх, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцааны зүйлээс гаргуулахаар харилцан тохиролцож байгуулсан нотариатаар батлагдсан гэрээ, төлбөрийг нотолсон баримт бичгийг үндэслэн төлбөр төлөгчөөс мөнгө, эдийн болон эдийн бус хөрөнгийг гаргуулахаар төлбөр авагчийн хүсэлтээр нотариатч мэдэгдэх хуудас үйлдэнэ.

Уг "Нотариатын мэдэгдэх хуудас"-ыг шүүхэд өгч шүүгчийн захирамжаар баталгаажуулж шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газраар албадан гүйцэтггүүлж болно.

22/12/2025

04/12/2025

Гэр бүлээс гадуурх харилцаа үүсгэсэн тохиолдолд хариуцлага хүлээлгэдэг улсууд

🇸🇦 1. Саудын Араб
• Ял шийтгэл: Хамгийн хатуу ханддаг улсуудын нэг. Шариатын хуулиар гэр бүлээс гадуурх харилцаа үхлийн ял хүртэл авах үндэслэл болдог.
• Нөхцөл: Ялангуяа эмэгтэй хүнд хатуу ял оноодог.

🇮🇷 2. Иран
• Ял шийтгэл: Шариатын хууль хэрэгждэг тул гэр бүлээс гадуурх харилцаа нь эрүүгийн гэмт хэрэг бөгөөд чулуугаар цохиж алах, шоронд хорих, ташуурдах зэрэг ял оноодог.

🇮🇳 3. Энэтхэг
• Өмнө нь: Adultery нь эрүүгийн гэмт хэрэг байсан.
• Одоо: 2018 онд Үндсэн хуулийн цэц энэ заалтыг хүчингүй болгож, одоо зөвхөн гэр бүл салалтын үндэслэл гэж үздэг.

🇵🇭 4. Филиппин
• Ял шийтгэл: Эрүүгийн хуульд багтсан хэвээр. “Adultery” (эхнэрийн хуурсан явдал) болон “Concubinage” (нөхрийн хуурсан явдал) нь ял шийтгэлтэй.
• Ял: Торгууль, шоронд хорих (2.5 жил хүртэл).

🇮🇩 5. Индонез (Аче муж)
• Ял шийтгэл: Шариатын хуулийн дагуу ташуурдах, торгох, хорих.
• Зөвхөн Аче мужид: Хатуу шариат үйлчилдэг цорын ганц муж.

🇸🇩 6. Судан
• Ял шийтгэл: Гэр бүлээс гадуурх харилцаа нь гэмт хэрэг бөгөөд ташуурдах, шоронд хорих эсвэл үхлийн ял оноодог.

🇺🇸 7. АНУ (зарим мужид)
• Ял шийтгэл: Эрүүгийн хуульд багтсан ч маш ховор хэрэгждэг.
• Жишээ:
• North Carolina: Хууртагдсан тал нөхөн төлбөр нэхэмжлэх эрхтэй (Alienation of Affection).
• Michigan, Oklahoma: Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх хууль байдаг ч хэрэгжүүлдэггүй.

🇰🇷 8. Өмнөд Солонгос
• Өмнө нь: Гэр бүлээс гадуурх харилцаа эрүүгийн гэмт хэрэг байв.
• 2015 онд: Үндсэн хуулийн цэц уг заалтыг хүчингүй болгосон. Одоо иргэний хэргийн хүрээнд нөхөн төлбөр нэхэмжлэх боломжтой.

🇹🇭 9. Тайланд
• Иргэний хэрэг: Гэр бүлийн нэг гишүүн гэр бүлээс гадуурх харилцааны улмаас нөхөн төлбөр нэхэмжлэх эрхтэй.

🇲🇦 10. Марокко
• Ял шийтгэл: Гэр бүлээс гадуурх харилцаа нь эрүүгийн гэмт хэрэг бөгөөд шоронд хорих, торгууль оноох боломжтой.

25/11/2025

31/10/2025

📌Нөхөр, эхнэрээ хашраахаар цагдаагийн байгууллагад дуудлага өгөх нь зөв үү.

Сүүлийн үед манайд нөхөр, эхнэртэйгээ муудалцаад хашраах гээд цагдаа дуудаад өгсөн чинь баривчлах шийтгэл оногдуулчихлаа, яах вэ? гэх асуулт маш ихээр ирж байгаатай холбогдуулан дараах зөвлөгөөг хүргэж байна.

Гэрлэгчид, эсвэл хамтран амьдрагчид амьдрах хугацаандаа санал зөрөлдөх, маргалдах үе чамгүй их гарна. Гэхдээ хэн нэгнийгээ дийлэх, хашраах зорилгоор хийгээгүй үйлдлийнх нь төлөө эхнэр, нөхөр намайг зодсон, доромжиллоо, гэрээс гаргахгүй байна, гар утсыг минь булаагаад авчихлаа гэх мэтээр цагдаагийн байгууллагад гомдол өгөх нь байж боломжгүй үйлдэл юм.

Угтаа энэ мэтээр цагдаагийн байгууллагад хуурамч дуудлага, мэдээлэл өгөх нь зөрчлийн тухай хуулийн 15.9 дүгээр зүйлд заасны дагуу торгох шийтгэл оногдуулдаг зохицуулалттай.

Гэвч дуудлага, мэдээлэл өгсөн этгээд үүнийг нууж хохирогчоор тогтоолгож мэдүүлэг өгөх тохиолдол цөөнгүй бөгөөд үүнийгээ нөхөр, эхнэрээ хашрааж байна, айлгаж байна, дараа нь гайгүй байх гэж бодож ийм үйлдэл гаргасан гэж тайлбарлаж байна.

Гэтэл Зөрчлийн тухай хуулийн 5.4 дүгээр зүйл /Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай тухай хууль зөрчих/-ийн 4 дэх хэсэгт заасан Гэр бүлийн хамаарал бүхий харилцаатай хүнийг
зодсон, хүсэл зоригийнх нь эсрэг тодорхой үйлдэл хийх, хийхгүй байхыг албадсан, бусадтай харилцахыг хязгаарласан, хуваарьт болон дундын эд хөрөнгөө эзэмших, ашиглах, захиран зарцуулах эрхэд халдсан нь эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхээргүй бол албадан сургалтад хамруулж долоогоос гуч хоногийн хугацаагаар баривчлах шийтгэл оногдуулна гэж заасан байдаг.

Өөрөөр хэлбэл та дээр дурдсан шиг худал дуудлага, мэдээлэл өгч мэдүүлэг өгсөн тохиолдолд таны эхнэр, нөхөр 7-30 хоногийн хугацаагаар баривчлагдах эрсдэл үүсэж байгаа юм. Учир нь дээрх зөрчлийг үйлдсэн гэж шүүхээс үзвэл сануулах, торгох зохицуулалт огтоос байхгүй бөгөөд зөвхөн баривчлах шийтгэл оногдуулдаг гэдгийн маш сайн ойлгох хэрэгтэй байна.

Иймд, иргэд та бүхэн өөрийн түр зуурын сэтгэлийн хөдлөл, эхнэр, нөхрөө ялах, хашраах зорилгоор гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй холбоотой худал дуудлага, мэдээллийг цагдаагийн өгөхгүй байхыг зөвлөж байна.

☎️Бидэнтэй холбогдох утас: 88931818

29/09/2025

📌Багшийнхаа нөхрийн хүчирхийлэлд өртсөн гэх 17 настай сурагч охины асуудлыг сурвалжилсан Мөрч.МН-ийн сурвалжилгыг үзээд нэг зүйлийг бичихгүй бол болохгүй нь ээ.
Тодруулбал хохирогч гэх охин өөрийн сургуулийн сургалтын менежер С гэх эмэгтэйн албаны болон гэрийн ажилд нь сайхан сэтгэлээр хандаж тусалдаг байсан. Ийнхүү багштайгаа дотно байсан учраас түүний гэр бүлийн гишүүдтэй танилцсан. Уг харилцааг сургалтын менежер С-ийн нөхөр А нь ашиглаж С-ийг гадаад руу томилолтоор явсан үед хохирогч охинтой уулзаж бэлгийн харилцаанд орохыг оролдсон. Мөн уг асуудлыг хожим С мэдсэн бөгөөд нөхөр А-ийн үйлдлийг нуун дарагдуулах зорилгоор хохирогч охинд нөлөөлөхөөр оролдсон гэх мэт агуулгатай ярилцлага болжээ.

Уг ярилцлагын үеэр хохирогч охин "Миний хандаж байсан газруудын хамгийн урам хугарсан зүйл бол бүх хүмүүс чи эв эрүүл, сав саруул байна. Чи яагаач үгүй байна. Тэгээд яагаад ингээд яваад байгаа нь гэх хандлагаар надад хандсан байхгүй юу" гэж хэлж байна. Энэ асуудлыг бид бодох л ёстой.
Тухайлбал хохирогч гэх охины ярьж байгаагаас үзэхэд С-ийн нөхөр А нь Монгол Улсын Эрүүгийн хуулийн 12.1 дүгээр зүйл буюу "Хүчиндэх" гэмт хэргийг үйлдэхээр завдсан нөхцөл байхыг үгүйсгэхгүй.
Гэмт хэрэг үйлдэхээр завдсан нь тогтоогдвол Монгол Улсын Эрүүгийн хуулийн 2.8 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт заасны дагуу тухайн гэмт хэрэгт оногдуулахаар заасан ялын дээд хэмжээний гуравны хоёроос хэтрүүлэхгүйгээр яг оногдуулж эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх хуулийн зохицуулалттай. Мөн С-ийг ч шалгахад буруудаад байхааргүй зүйлсийг ч ярьж байна.
Тэгэхээр уг асуудлыг эрх бүхий байгууллагаас шалгаж, хэргийн бодит байдлыг зайлшгүй тогтоох шаардлагатай гэсэн үг юм.

Иргэдийн дунд бэлгийн харилцаанд ороогүй бол хаяач, юун сүртэй юм, бүрэн бүтэн л байна шдээ гэж ханддаг ойлголтоо өөрчлөх, бусдын асуудалд хүндэтгэлтэй хандах зайлшгүй шаардлагатай юм.
Мөн охины ярьж байгаа үнэн бол хэргийг шалгах эрх бүхий байгууллагын ажилчид, алба хаагчдаас ийм хандлага гарна гэдэг бол бүр ч байж болохгүй асуудал. Уг асуудлыг мэдэхийн дээдээр мэдэж, ойлгохын дээдээр ойлгох ёстой хүмүүс юм.
Гэвч зөвхөн уг охины асуудал гэлтгүй өөр жижиг сажиг асуудлыг тоодоггүй, анхаарал хандуулдаггүй юм шиг хандлага манай зарим хуулийн байгууллагын дунд ажиглагдаад л байгаа харагддаг.
📹Зургийг: Мөрч.мн

25/09/2025

📌Хүний нутагт ажиллаж, амьдарч буй Монголчууддаа хандаж хэлэх хэдэн эрх зүйн зөвлөгөө байна.

Та бүгдийн ихэнх нь Монгол улс дахь ажилгүйдэл, үнийн өсөлт, цалингийн хүрэлцээгүй байдал, эдийн засгийн байдлаас шалтгаалж өнөөдөр хүний нутагт хүнд хөдөлмөр эрхэлж байгааг хэн бүхэн мэднэ.
Мэдээж гадаад орныг зорьж байгаа Монголчуудын дийлэнх нь гэр бүлээ тэжээх, илүү гарсан цөөн хэдэн төгрөгөө хурааж хуримтлуулж Монголд үлдсэн гэр бүлээ байр, орон сууцанд амьдруулах, эсвэл байрны урьдчилгаа хийчхээд буцна гээд шүд зууж байгаа нь үнэн.
Гэхдээ зарим төрлийн эрх зүйн харилцаанд оролцохдоо хариуцлагагүй, эрх зүйн мэдлэг дутмаг байснаасаа болоод хүний нутагт 5,10 жил хөдөлмөрлөсөн үр шимээ хүртэж чадахгүй хохирох тохиолдол маш их гарч байгаа учраас сэрэмжлүүлэг болгож бичиж байна.
Дээр дурдсанчлан ашиглалтад ороогүй орон сууц захиалахдаа, эсвэл орон сууц худалдан авахдаа маш хайнга хандаж байгаа тохиолдол их байна.
Жишээ нь Орон сууц захиалахдаа өөрийнхөө дүү, аав, ээж, хамаатны хүндээ мөнгө өгөөд гэрээ байгуулчих гээд явуулчихдаг.
Мэдээж нөгөө хүмүүс эрх зүйн мэдлэг дутмаг, энэ барилгын компанитай гэрээ байгуулчих гэсэн гэдэг үгээр шууд л очоод гарын үсэг зурчихна. Ингээд мэдээж өөрийнх нь асуудал биш учраас тоохгүй үлдээчих тохиолдол цөөнгүй.
📌Гэтэл гэрээнд заасан хугацаанд барилга ашиглалтад ордоггүй.
📌Хугацаандаа ашиглалтад оруулаагүй гээд алданги, хохирол шаардах гэхээр гэрээндээ алданги шаардахгүй байхаар тохирчихсон буюу нөгөө талд ашигтай гэрээнд гарын үсэг зурчихсан.
📌Тухайн барилгыг худалдан борлуулах эрхгүй этгээдтэй гэрээ байгуулсан.
📌Эсвэл таны байрыг бусдад давхардуулаад зарчихсан.
📌Компанийн гүйцэтгэх захирал биш, эсхүл гэрээ байгуулах эрхгүй этгээдтэй гэрээ байгуулчихсан.
📌Тухайн компани барилга барих зөвшөөрөлтэй эсэх, мөн тухайн газарт барилга барих зөвшөөрөлтэй эсэхийг судлалгүйгээр гэрээ байгуулсан.
📌Өмнөх төслүүдийг судлаагүй зэрэг алдаанаас болж маш их хохирч байна.
Ингээд та гадаад улсад ажиллаж байдаг, Монголд үүссэн асуудлаа шийдүүлж чадаагүй байхад тухайн компани дампуурдаг, оргон зайлдаг, хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусгавар болох зэрэг олон олон эрсдэл бий болдог.
Эцсийн дүндээ буцаад Монголд ирэхэд мөнгөгүй, байргүй, биегүй болчихсон байх тохиолдол цөөнгүй байх бөгөөд алдсан мөнгөө олж авах гэж нилээдгүй асуудалтай нүүр тулж байна.

🗞️Иймд, та бүхэн аливаа эрх зүйн харилцаанд оролцохдоо заавал хуульчаас зөвлөгөө авах, байгуулж буй гэрээгээ хянуулах, сайтар судалгаа хийх зайлшгүй шаардлагатай байна.
☎️Бидэнтэй холбогдох утас: 88931818