26/08/2026
.
ประวัติศาสตร์สังคมในสถาปัตยกรรมที่ชนชั้นนำในสถาบันการศึกษามองไม่เห็น
"จากตึกกลม ถึงหอพักอ่างแก้ว"
รู้จัก 'อมร ศรีวงศ์' สถาปนิกนอกทำเนียบ ผู้ทรงอิทธิพลต่อสถาปัตยกรรมโมเดิร์นนิสม์ในไทย
จากกรณีที่ภาคประชาสังคมทั้งในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และทั่วประเทศ เรียกร้องให้ 'มหาวิทยาลัยเชียงใหม่' ทบทวนการทุบรื้อ 'อาคารหอพักอ่างแก้ว' ซึ่งเป็นอาคารดั้งเดิมตั้งแต่เริ่มก่อตั้งมหาวิทยาลัยเมื่อปี พ.ศ. 2507 รวมถึงเป็น "ผลงานที่มีอิทธิพล" ต่อสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ในประเทศไทย ล่าสุด เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2569 'สมาคมสถาปนิกสยาม' ในพระบรมราชูปถัมภ์ นำโดย 'สันธยา คชสารมณี' ในฐานะตัวแทนสมาคมฯ และประธานกรรมาธิการสถาปนิกล้านนา ได้เดินทางเข้าพบ 'ผศ.ดร.ปิติพงษ์ ยอดมงคล' รองอธิการบดี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เพื่อยื่นหนังสือเปิดผนึกขอแสดงจุดยืนคัดค้านการรื้อถอนอาคารหอพักอ่างแก้ว มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
โดยหอพักอ่างแก้วแห่งนี้เป็นหนึ่งในผลงานออกแบบของ 'อมร ศรีวงศ์' สถาปนิกคนสำคัญของไทย และเป็นพี่ชายของ 'ศาสตราจารย์นิธิ เอียวศรีวงศ์' ซึ่ง 'ผศ.กวิน ว่องวิกย์การ' หัวหน้าศูนย์ออกแบบและให้คำปรึกษางานสถาปัตยกรรม (ADC) คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้กล่าวว่า หอพักอ่างแก้วเป็นสถาปัตยกรรมโมเดิร์นที่ อมร ศรีวงศ์ ออกแบบร่วมกับ อาคารคณะสังคมศาสตร์, อาคารภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ และอาคารฟิสิกส์ 1 อาคารห้องสมุด อาคารเรียน/Drawing อาคาร Workshop คณะวิศวกรรมศาสตร์
อมร ศรีวงศ์เกด เมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2471 ในครอบครัวพ่อค้าที่ร่ำรวยในย่านทรงวาด แม้จะได้รับความคาดหวังจากบิดาให้เป็นผู้สืบทอดกิจการ ทำให้ถูกส่งไปเรียนต่อฮ่องกงตั้งแต่วัยเด็ก ก่อนจะต้องเดินทางกลับไทยเมื่อสงครามโลกครั้งที่ 2 ปะทุ ด้วยใจที่รักในศิลปะและวิทยาศาสตร์ ทำให้อมรตัดสินใจเข้าไปคุยกับบิดาว่าไม่ขอรับสืบทอดกิจการ เพื่อเดินตามความฝันของตนเอง
อมรเริ่มต้นเส้นทางสายสถาปัตยกรรม จากการร่วมทำงานก่อสร้างที่สนามบินดอนเมือง ก่อนได้รับความรู้เรื่องการเขียนแบบจาก 'วีกร วีรานุวัตร' วิศวกรผู้อำนวยควบคุมการก่อสร้างในขณะนั้น จนเมื่อมีทักษะความรู้พื้นฐานดีพอ จึงได้ทำงานออกแบบร่วมกับบริษัท เศรษฐกรรมพาณิช จำกัด บริษัทรับเหมาก่อสร้างที่มี 'พลตำรวจเอกประเสริฐ รุจิรวงศ์' เป็นเจ้าของ ณ ที่แห่งนี้เอง ที่อมรได้รับหน้าที่ออกแบบงานสถาปัตยกรรม ทั้งบ้านพักอาศัย จนถึงอาคารขนาดใหญ่ อย่าง เอ็มไพร์โฮเต็ล, ธนาคารไทยพัฒนา กระทั่งในช่วงทศวรรษ 2500 - 2510 ซึ่งเป็นช่วงที่งานก่อสร้าง "สถาปัตยกรรมสมัยใหม่" (Modern Architecture) เกิดขึ้นในประเทศไทย สอดคล้องกับเป็นช่วงเวลาที่มีการก่อสร้างมหาวิทยาลัยใหม่ ๆ ในขณะนั้นทั่วประเทศ
อมรได้มีส่วนร่วมในการออกแบบอาคารและสิ่งก่อสร้างสไตล์โมเดิร์นนิสม์ในมหาวิทยาลัยเชียงใหม่, มหาวิทยาลัยมหิดล, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, มหาวิทยาลัยขอนแก่น และมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จนกระทั่งเมื่อ 'จอมพลถนอม กิตติขจร' ประกาศใช้พระราชบัญญัติวิชาชีพสถาปัตยกรรม พ.ศ. 2508 ถือเป็นการปิดฉากการงานของสถาปนิกผู้ไม่เคยผ่านการศึกษาจากสถาบันการศึกษาใด ๆ แต่ยังคงรับงานออกแบบบ้านให้เพื่อนฝูงและคนสนิท ก่อนจะเสียชีวิตอย่างสงบในวันที่ 16 ธันวาคม 2555 สิ้นช่วงเวลาแห่งการสร้างสรรค์ผลงานสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ และเก็บไว้ให้สถาปนิกรุ่นหลังได้ศึกษาและชื่นชมต่อไป
ชื่อของอมรถูกพูดถึงในยุคหลังอีกครั้ง เมื่อ 'ตึกกลม' หรืออาคารเรียนรวม คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ได้รับเลือกให้รับรางวัลอนุรักษ์ศิลปะสถาปัตยกรรมดีเด่น ประเภทอาคารสถาบันและอาคารสาธารณะ จากสมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อปี พ.ศ. 2553 และกรณีการทุบรื้อหอพักอ่างแก้วซึ่งกำลังเป็นข่าวอยู่ในขณะนี้
เรื่อง : นุติกานต์ ไชยสุวรรณ
กราฟิก : มณฑล ชลสุข
----------
อย่าลืมกด 'FOLLOW' 👆 เพื่อติดตาม SUM UP
จะได้ไม่พลาด 'ความรู้' และ 'ข่าวสาร' ที่สนุกและเป็นประโยชน์
อ่านทุกเรื่องบนเว็บไซต์ https://www.sumupth.com/
----
#ตึกกลม
#หอพักอ่างแก้ว
#สถาปนิก
