14/09/2025
ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန်မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့်
ခုနှိမ်ခြင်းအကြောင်း
=======================
ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန်မှတ်ပုံတင်ခြင်း
=======================
ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် စည်းကြပ်ထိုက်သော ရောင်းရငွေ၊ ရငွေရှိသူ (၁နှစ်လျှင် ကျပ် သိန်း၅၀၀ အထက် ရောင်းရငွေ၊ ရငွေရှိသူ) နှင့် ခုနှိမ်ခွင့်ခံစားလိုသူ (Form-31/ 05-01 ရရှိလိုသူ) တွေအနေနဲ့ (ကသခ) မှတ်ပုံတင် လက်မှတ်ကို မိမိနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အခွန်ရုံးမှာ လျှောက်ထားရပါမယ်
လျှောက်ထားရန် လိုအပ်ချက်များ
----------------------
👉 လုပ်ငန်းရှင် / ကုမ္ပဏီရဲ့ လျှောက်ထားစာ
👉 ကုန်စည်ရောင်းချသူ၊ ဝန်ဆောင်မှုဆောင်ရွက်သူက မှတ်ပုံတင်ရန်(သို့) သက်တမ်းတိုးရန်လျှောက်လွှာ ပုံစံ
ပုံစံအမှတ် ပတခ(ကသခ)-၀၁-၀၁
👉 လုပ်ငန်းရှင်ရဲ့ ဓာတ်ပုံ ၂ ပုံ (တစ်ဦးတည်ပိုင်လုပ်ငန်း)
👉 MD or BOD Director တစ်ဦးဦးရဲ့ ဓာတ်ပုံ ၂ ပုံ (ကုမ္ပဏီ/အဖွဲ့အစည်း)
👉 လုပ်ငန်းလိုင်စင်/ Com. Reg/ Com. Extract/ အဖွဲ့အစည်းမှတ်ပုံတင်လက်မှတ် (မိတ္တူများသာလိုအပ်)
အထက်ပါ အထောက်အထားများနဲ့အတူ လူကိုယ်တိုင် (သို့မဟုတ်) www.ird.gov.mm သို့ ဝင်ရောက်ပြီး Online Registration မှာလဲ လျှောက်လို့ရပါတယ်
==============
ပြီးရင် သက်ဆိုင်ရာအခွန်ရုံးက
👉 ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် မှတ်ပုံတင်လက်မှတ် ပတခ(ကသခ)-၀၁-၀၂
ပုံစံကို အရာရှိလက်မှတ်ထိုးပြီး ပြန်လည်ထုတ်ပေးမှာပါ။
(ကြာချိန် ခန့်မှန်း တပတ် - ၁၀ ရက်အတွင်း)
ယခုလုပ်ငန်းစဉ်တွေကို မည်သည့် အခကြေးငွေမျှ ပေးရန်မလိုအပ်ပါ။
ပုံစံတွေကိုလည်း www.ird.gov.mm မှာ Download ဆွဲယူလို့ရပါတယ်။
👇👇👇👇👇
ပတခ(ကသခ)-၀၅-၀၁ ပုံစံကို ဘယ်က ထုတ်ယူပြီး ဘယ်သူကို ပြန်ထုတ်ပေးရမှာလဲ
====================
ပတခ(ကသခ)-၀၅-၀၁ ပုံစံကို ဘယ်က ထုတ်ယူရမှာလဲ
----------------------------------------
👉OAS ဖြစ်တဲ့
MTO-3-4-5 နဲ့ မြို့နယ်အခွန်ရုံးဆိုရင်
မိမိ (ကသခ) မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ရုံးမှာ လျှောက်ထားစာနဲ့ အတူ (ကသခ)မှတ်ပုံတင်မိတ္တူ တွဲပြီး လိုအပ်ချက်အပေါ်မူတည်ပြီး တောင်းလို့ရပါမယ်။
မိမိရောင်းချတဲ့ကုန်စည်တန်ဖိုးအပေါ်
ကျသင့် ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် ပေးဆောင်ထားတဲ့ ချလန်တွဲပေးရပါမယ်။ (ဥပဒေမှာက ကြိုတင်တောင်းရမယ်လို့ ပြဋ္ဌာန်းထားပါတယ်)
👉 SAS ဖြစ်တဲ့ LTO-1-2 & MTO-1-2 ရုံးဆိုရင်
မိမိနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ရုံးမှာ
(ကသခ) မှတ်ပုံတင်မိတ္တူ
လျှောက်ထားစာ တို့တွဲပြီး လိုအပ်သလောက် တောင်းလို့ရပါမယ်။ (ကြိုတင်တောင်းလို့ရပါတယ်)
မိမိလက်ခံရရှိထားတဲ့ (ကသခ)-၀၅-၀၁ ပုံစံတွေကို သုံးစွဲမှတ်တမ်း လချုပ်ပုံစံကိုလည်း ပြန်တင်ပေးရပါမယ်။
ပတခ(ကသခ)၀၅-၀၁ ပုံစံကို ဘယ်သူတွေဆီ ပြန်ထုတ်ပေးရမှာလဲ
---------------------------------
👉 ကုန်စည်ရောင်းချသူ/ ဝန်ဆောင်မှုဆောင်ရွက်သူ နဲ့ ကုန်ဝယ်သူ/ ဝန်ဆောင်မှုရယူသူ ၂ ဦးမှာ (ကသခ) မှတ်ပုံတင်လက်မှတ် ရှိထားရင်
ရောင်းသူက ဝယ်သူသို့ ပတခ(ကသခ)-၀၅-၀၁ (Form-31)ပုံစံ မူရင်း ထုတ်ပေးရပါမယ် ။
(ဝယ်သူကလဲ တောင်းခွင့် ရှိပါတယ်)
(မူရင်းကို ဝယ်သူ၊ မိတ္တူကို ရောင်းသူလက်ခံ ၁ စောင် နဲ့ အခွန်ရုံး ၁ စောင်)
👉 ပတခ(ကသခ)-၀၅-၀၁ ဆိုတာက
ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် ပေးဆောင်ခဲ့ကြောင်း သက်သေခံလက်မှတ်ပုံစံ ဖြစ်ပါတယ်။
(ပြည်တွင်းမှာ ကုန်စည်ဝယ်ယူစဉ်က / ဝန်ဆောင်မှု ရယူစဉ်က ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် ပေးဆောင်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားပုံစံပါ)
👉 အဲ့ဒီ ပတခ(ကသခ)-၀၅-၀၁ ပုံစံမှာပါတဲ့
ကုန်တန်ဖိုးနဲ့အညီ ကျသင့် ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန်ကို ရောင်းချသူက အခွန်ပေးဆောင်ထားပြီးဖြစ်ရပါမယ်။
ပတခ(ကသခ)-၀၅-၀၁ ပုံစုံကို ဘယ်အချိန်မှာ ဘယ်လိုအသုံးပြုရမှာလဲ
-----------------------------------
ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် ကျသင့်တဲ့ ကုန်စည်နဲ့ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်တဲ့
ကုန်စည်ထုတ်လုပ်ရောင်းချသူ၊
ကုန်စည်ဝယ်ယူရောင်းချသူ၊
ကုန်စည်တင်ပို့သူ၊
ဝန်ဆောင်မှုဆောင်ရွက်သူ စတဲ့လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သူတွေအနေနဲ့
မိမိတို့ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်းကြောင့် ရရှိတဲ့ငွေ (invoice) အပေါ် ကျသင့် ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန်ကို အပြည့်အဝ (၁၀၀%) ပေးဆောင်ခြင်းမပြုဘဲ
မိမိလက်ခံရရှိခဲ့တဲ့ (ကသခ)-၀၅-၀၁ ပုံစံမှာ ပါတဲ့ (ပေးခဲ့ရတဲ့) ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန်ကို ခုနှိမ်ပြီး (နုတ်ပယ်ပြီး) ကျန်အခွန်ကိုသာ ပေးဆောင်လို့ရပါတယ်။
👉 ဥပမာ-
ဓာတ်ဆီ 10 gl ကို 100,000/ နဲ့ဝယ်ပြီး 10 gl ကို 150,000/ နဲ့ပြန်ရောင်းတယ် (အပျက်ဆီးမရှိ အကုန်ပြန်ရောင်းရ)
မိမိရဲ့ Sale Invoice
150,000 x 5% = 7500(Tax)
ဝယ်စဉ်ကပေးခဲ့ရတဲ့ CT အတွက်
ရရှိခဲ့တဲ့ Form -05-01
100,000 x 5% = 5000(Tax)
{7500-5000} = 2500 (Tax)
ဒါ့ကြောင့် မိမိ ပြန်ရောင်းချချိန် Sale invoice အပေါ်မှာ ကျသင့် 5% (7500) ကို အပြည့်ဝ ပေးရန် မလိုအပ်ဘဲ 2500 သာ ရောင်းချတဲ့ လကုန်ပြီး ၁၀ ရက်အတွင်း အခွန်ပေးသွင်းရပါမယ်။
(ကသခ)-၀၅-၀၁ ကို ခုနှိမ်ပြီးကြောင်း ဘယ်အချိန်မှာ စာရင်းတင်ပြရမှာလဲ
---------------------------------
သုံးလပတ်အလိုက် တင်သွင်းရတဲ့ကုန်ရောင်းကြေညာလွှာ (သုံးလပတ်ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန်ကြေညာလွှာ) တင်သွင်းတဲ့အချိန်မှာ ပတခ(ကသခ)-၀၅-၀၃ ပုံစံနဲ့အတူ ဖြည့်သွင်းပြီး တင်ပြရပါမယ်
👉ဥပမာ-(Local Trading)
ဓာတ်ဆီ 10 gl ကို 100,000/ နဲ့ဝယ်ပြီး 10 gl ကို 150,000/ နဲ့ပြန်ရောင်းတယ် (အပျက်စီးမရှိ အကုန်ပြန်ရောင်းရ)
ဒါ့ကြောင့် မိမိရဲ့ရောင်းရငွေ
150,000 x 5% = 7500(Tax) ဖြစ်ပါတယ်
ဝယ်စဉ်ကပေးခဲ့ရတဲ့ CT အတွက်
ရရှိခဲ့တဲ့ Form -(05-01)
100,000 x 5% = 5000(Tax) ကို (ကသခ)-၀၅-၀၃ ပုံစံမှာ ဝယ်ယူခဲ့တဲ့စာတိုင်မှာဖြည့်ပါ(opening b/c ရှိပါက ထပ်ပေါင်းပါ)။
ပြီးရင် အကုန်ပြန်ရောင်းလိုက်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ရောင်းချပြီးကုန်စည်စာတိုင်မှာ ပြန်ဖြည့်ပါ (Sale invoice amount မဖြည့်ရ)။
အဲ့ဒီ ပုံစံရဲ့ ပြန်ရောင်းကုန်စည်အကွက်မှာရှိတဲ့ CT Amount ကို သုံးလပတ်ကြေညာလွှာရဲ့ ခုနှိမ်တဲ့ ဇယားကွက်မှာ ပြန်ဖြည့်ပါ။
Sale 150,000 x 5% = 7500
Offset 100,000 x 5% = (5000)
Advance pay = (2500)
------------
0
အထက်ပါနည်းလမ်းအတိုင်း နှစ်ချုပ် ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန်ကြေညာလွှာမှာလဲ ဖြည့်သွင်းတွက်ချက်ရပါမယ်။
ကြေညာလွှာတင်သွင်းချိန်တင်ပြရမည့် အထောက်အထားတွေက ဘာတွေလဲ
------------------------------------
(Local Trading အတွက်)
သက်ဆိုင်ရာကြေညာလွှာနဲ့အတူ
သုံးလပတ်ဆိုရင် သုံးလပတ် အရောင်းစာရင်း၊
နှစ်ချုပ်ဆိုရင် နှစ်ချုပ်အရောင်းစာရင်း၊
အဝယ်စာရင်း ဖြစ်တဲ့ (ကသခ)-၀၅-၀၁ စာရင်း၊
ခုနှိမ်တာရှိတဲ့အတွက် (ကသခ)-၀၅-၀၃ မူရင်း၊
ကြိုတင်ပေးရှိတဲ့အတွက် ချလန် မိတ္တူ၊
ဗဟုသုတအဖြစ်မျှဝေပေးပါတယ်
👇👇👇👇👇
Reference Law
Union Taxation Law
CT Law S.5/ S.12
CT Rule 42
👇👇👇👇👇
Tax Knowledge Sharing
