30/07/2023
#ការចុះបញ្ជីដីធ្លីនិងការចេញប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ
មាននីតិវិធីពីរ គឺការចុះបញ្ជីតាមការស្នើសុំរបស់ម្ចាស់ដី ដែលគេឲ្យឈ្មោះថា ការចុះបញ្ជីដាច់ដោយដុំ និងការចុះបញ្ជីមួយឃុំម្តងៗតាមការកំណត់របស់រដ្ឋាភិបាល ដែលគេហៅថា ការចុះបញ្ជីមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធ។
ក្រោយពីរបបខ្មែរក្រហមដួលរលំទៅ រាល់ប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិលើដីធ្លី នៅទូទាំងប្រទេសត្រូវបាត់បង់ទាំងអស់។ ច្បាប់បានកំណត់លុបចោលរាល់របបកម្មសិទ្ធិទាំងអស់ ដែលមានមុនឆ្នាំ១៩៧៩។ ដើម្បីរៀបចំកសាងបញ្ជីដីធ្លី និងចេញប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លី នៅទូទាំងប្រទេស ឡើងវិញ ច្បាប់បានកំណត់បង្កើតនីតិវិធីពិសេសមួយ គឺ “ការចុះបញ្ជីដីធ្លីមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធ”។
👉ការចុះបញ្ជីដីធ្លី មានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធ គឺជាការចុះបញ្ជីដីធ្លី ដែលកើតចេញពីគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់រដ្ឋាភិបាល ដោយមិនចាំបាច់មានការស្នើសុំពីម្ចាស់ដីឡើយ។ រដ្ឋាភិបាលជាអ្នកកំណត់ជ្រើសរើសភូមិ ឬឃុំណាមួយ ដែលត្រូវធ្វើការចុះបញ្ជីដីធ្លី។
នីតិវិធីនៃការចុះបញ្ជីដីធ្លីមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធនេះ ត្រូវចែកចេញជា ៥ដំណាក់កាលសំខាន់ៗ៖
#ដំណាក់កាលទី១៖ ត្រៀមរៀបចំ
នៅ ក្នុងដំណាក់កាលនេះ រដ្ឋាភិបាលនឹងត្រូវធ្វើការប្រកាសកំណត់តំបន់វិនិច្ឆ័យថា តើត្រូវធ្វើការចុះបញ្ជីដីធ្លី នៅក្នុងឃុំណាមួយ។
នៅក្នុង ដំណាក់កាលនេះ អាជ្ញាធរត្រូវធ្វើការជូនដំណឹងដល់ប្រជាពលរដ្ឋ នៅក្នុងឃុំ ឲ្យបានជ្រាបអំពីការចុះបញ្ជីដីធ្លីនេះ ដើម្បីឲ្យប្រជាពលរដ្ឋត្រៀមខ្លួនចូលរួមក្នុងដំណើរការនេះ។
គណៈកម្មការ មួយត្រូវបង្កើតឡើង ដើម្បីជួយដល់ដំណើរការនៃការចុះបញ្ជីមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធ។ គណៈកម្មការនេះមានសមាសភាពដូចតទៅ៖
-អភិបាលខេត្ត-ក្រុង ជាប្រធាន
-អភិបាលស្រុក-ខ័ណ្ឌ ជាសមាជិក
-ប្រធានក្រុមបច្ចេកទេសវាស់វែង ជាសមាជិក
-មេឃុំ-ចៅសង្កាត់ ឬតំណាងក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ ជាសមាជិក
-គ្រប់មេភូមិទាំងអស់ នៅក្នុងឃុំ-សង្កាត់ ជាសមាជិក
-ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ២រូប ដែលស្គាល់ប្រវត្តិដី នៅក្នុងឃុំ ជាសមាជិក
#ដំណាក់កាលទី២៖ វាស់វែង និងកសាងប្លង់សុរិយោដី
ម្ចាស់ដី គឺជាអ្នកកំណត់ព្រំ ជាមួយអ្នកជិតខាង។ ចំណែក មន្រ្តីបច្ចេកទេស គ្រាន់តែជាអ្នកចុះទៅវាស់វែង ទៅតាមព្រំ ដែលចង្អុលបង្ហាញ ដោយម្ចាស់ដីតែប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ នៅក្នុងដំណាក់កាលនេះ ការចូលរួមចំណែកពីម្ចាស់ដី មានសារៈសំខាន់ណាស់។
ម្ចាស់ដី ក៏ត្រូវត្រៀមនូវឯកសារចាំបាច់មួយចំនួនផងដែរ។ ឯកសារទាំងនេះ រួមមាន សំបុត្រកំណើត, អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរ, សៀវភៅគ្រួសារ, សៀវភៅស្នាក់នៅ, សំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍, បណ្តាំមរតក, សាលក្រមតុលាការ, លិខិតទិញ-លក់ ។ល។
#ដំណាក់កាលទី៣៖ ផ្សព្វផ្សាយ
អាជ្ញាធរ ត្រូវធ្វើការបិទផ្សាយជាសាធារណៈ នូវប្លង់សុរិយោដី និងបញ្ជីឈ្មោះម្ចាស់ដី ដើម្បីឲ្យប្រជាពលរដ្ឋពាក់ព័ន្ធអាចធ្វើការត្រួតពិនិត្យ និងតវ៉ាសុំធ្វើការកែប្រែ ប្រសិនបើមានកន្លែងមិនត្រឹមត្រូវ។
គួរបញ្ជាក់ថា នៅក្នុងដំណើរការចុះបញ្ជីនេះ ប្រសិនបើកើតមានវិវាទណាមួយ ដូចជា វិវាទរឿងព្រំដីជាដើម ភាគីជម្លោះអាចសុំឲ្យគណៈកម្មការរដ្ឋបាលជួយដោះស្រាយ និងសម្រុះសម្រួលឲ្យ ដោយមិនចាំបាច់ប្តឹងផ្តល់គ្នា ទៅដល់តុលាការនោះទេ។
#ដំណាក់កាលទី៤៖ វិនិច្ឆ័យ និងសម្រេច
ដំណាក់ កាលនេះ គឺមានពាក់ព័ន្ធតែជាមួយស្ថាប័នរដ្ឋតែប៉ុណ្ណោះ។ ផុតរយៈពេល ៣០ថ្ងៃ ដែលបើកឲ្យមានការតវ៉ា មន្រ្តីមានសមត្ថកិច្ច ត្រូវធ្វើការពិនិត្យ ទៅលើប្លង់សុរិយោដី និងបញ្ជីឈ្មោះម្ចាស់ដី ដែលត្រូវចុះក្នុងសៀវភៅគោលបញ្ជីដីធ្លី។ ដីទាំងឡាយណា ដែលមិនជាប់មានទំនាស់ ហើយមិនមែនចូលជាដីរបស់រដ្ឋ នឹងត្រូវចុះក្នុងសៀវភៅគោលបញ្ជីដីធ្លី ហើយប្រធានមន្ទីរភូមិបាលខេត្ត-ក្រុង នឹងចុះហត្ថលេខាលើប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិស្ថាពរ។
#ដំណាក់កាលទី៥៖ ការចែកប័ណ្ណ
គឺ ជាដំណាក់កាលចុងក្រោយ។ ក្រោយពីអាជ្ញាធរចុះហត្ថលេខាចេញប័ណ្ណហើយ ប័ណ្ណទាំងនេះនឹងត្រូវចែកជូនដល់ម្ចាស់ដីវិញ។ ម្ចាស់ដីត្រូវទៅទទួលប័ណ្ណ ដោយផ្ទាល់ដៃ ហើយប័ណ្ណនេះ គឺជាប័ណ្ណកម្មសិទ្ថិស្ថាពរ។
គិតរហូតមកទល់ពេលនេះ ការចុះបញ្ជីដីធ្លីមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធនេះ ទើបតែធ្វើបានប្រមាណជាង ២០% តែប៉ុណ្ណោះ។
គួរបញ្ជាក់ ថា បើទោះជាការចុះបញ្ជីលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធនៅមិនទាន់បានចប់សព្វគ្រប់ នៅទូទាំងប្រទេសក៏ដោយ ប៉ុន្តែ ការចុះបញ្ជីដាច់ដោយដុំ ទៅតាមការស្នើសុំរបស់ម្ចាស់ដី នៅតែអាចធ្វើទៅបាន ក្នុងពេលទន្ទឹមគ្នានេះ។
👉ការ ចុះបញ្ជីដីធ្លីលក្ខណៈដាច់ដោយដុំ៖
ការចុះបញ្ជីដីធ្លីដាច់ដោយដុំនេះម្ចាស់កម្មសិទ្ធិអាចធ្វើស្នើសុំធ្វើប័ណ្ណនេះបាន ប៉ុន្តែមានតម្លៃថ្លៃតាមតម្លៃដែលបានកំណត់ដោយក្រសួងទៅតាមទីតាំងដីតាំងនៅ ហើយប្រជាជនភាគច្រើន ច្រើនមិនមានលទ្ធភាពធ្វើប័ណ្ណនេះទុកនោះទេបើមិនមានតម្រូវការចាំបាច់ក្នុងការលក់ដូរ។
ការចុះបញ្ជីដីធ្លីដាច់ដោយដុំនេះ អាចចែកជា៣ដំណាក់សំខាន់ឬជា៥ដំណាក់កាល
១. ការដាក់ពាក្យស្នុំសុំចុះបញ្ជីដីធ្លី
ដំបូងម្ចាស់ដី ត្រូវដាក់ពាក្យសុំទៅការិយាល័យភូមិបាលស្រុក/ខ័ណ្ឌតាមរយៈមេឃុំ/ចៅសង្កាត់ ដែលដីនោះតាំងនៅ។ មេឃុំ/ចៅសង្កាត់ នឹងត្រូវធ្វើការបញ្ជាក់លើចំណុចមួយចំនួនរបស់ម្ចាស់ដីនិងអត្ដសញ្ញាណនៃការប្រើប្រាស់ដី។
២. ក្រុមការងារប្រតិបត្តិ
បន្ទាប់ពីបានទទួលការបញ្ជាក់ពីមេឃុំឬចៅសង្កាត់ ដំណាក់កាលបន្ទាប់ គឺការស្នើសុំទៅសាលាស្រុក/ខ័ណ្ឌដែលដីតាំងនៅ ដើម្បីមន្រ្តីសុរិយោដីស្រុកចុះវាស់វែងនិងកំណត់ព្រំដី។
ជាធម្មតា នៅមុនពេលចុះវាស់វែងកំណត់ព្រំដី ក៏មានការជូនដំណឹងជាសាធារណៈ ១៤ថ្ងៃមុនពេលចុះវាស់ដើម្បីភាគីពាក់ព័ន្ធចូលរួម ឬតវ៉ា។ នៅក្នុងការវាស់វែងនេះ ម្ចាស់កម្មសិទិ្ធ និងម្ចាស់ដីដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់គ្នារួមជាមួយសុរិយោដី សហការដើម្បីវាស់វែងដី ដោយមានការឯកភាពទាំងសងខាងក្រោយមកមន្រ្ដីនឹងមានគូសចេញជា ប្លង់ក្បាលដី។
៣. ការបិទផ្សាយជាសាធារណៈ
នៅក្នុងការកសាងប្លង់សុរិយោដីនេះសាលាស្រុកត្រូវធ្វើការផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ។នៅក្រោយពេលគូសប្លង់សុរិយោដីរួចហើយក៏មានការផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈជាថ្មីម្តងទៀត អំពីប្លង់ដីនិងអត្តសញ្ញាណម្ចាស់ដី រយៈពេល៣០ថ្ងៃដើម្បីទុកឱកាសឲ្យបុគ្គលពាក់ព័ន្ធមានសិទ្ធិជំទាស់ ឬធ្វើការតវ៉ា។
៤. មន្រ្ដីពិនិត្យនិងសម្រេច
ប្រសិនបើគ្មានការតវ៉ាណាមួយទេនោះអាជ្ញាធរស្រុក/ខ័ណ្ឌ នឹងរៀបចំធ្វើរបាយការណ៍ ទៅឲ្យសុរិយោដីថ្នាក់ខេត្ត/ក្រុងជាអ្នកពិនិត្យសម្រេចជាចុងក្រោយ។
៥. ការប្រគល់ប័ណ្ណ
ជាដំណាក់កាលចុងក្រោយដែលម្ចាស់សាម៉ី ត្រូវទៅទទួលយកប័ណ្ណកាន់កាប់ដីធ្លី(ប្លង់រឹង)ដោយផ្ទាល់ នៅសុរិយោដីខេត្ត/ក្រុងដែលតាំងនៅ ដោយមានការផ្តិតមេដៃទទួលយកជាដើម។
#ចំណេះដឹង
#ចំណេះដឹងទូទៅ
