08/05/2026
កាលពីថ្ងៃទី០៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ តបតាមសំណើចុះប្រមូលទិន្នន័យសម្រាប់សរសេរសារណាបញ្ចប់ការសិក្សា របស់ សាកលវិទ្យាល័យចេនឡា Chenla University ការិយាល័យមេធាវី អភិក្រម បានអនុញ្ញាតឲ្យនិស្សិតផ្នែកនីតិសាស្រ្ត ចំនួន ០៤ រូប ចុះប្រមូលទិន្នន័យ និងសាកសួរព័ត៌មានផ្នែកច្បាប់ ពាក់ព័ន្ធនឹងប្រធានបទស្រាវជ្រាវអំពី "ការពពោះជំនួស និងការស្មុំកូន៖ ការវិភាគទំនាស់គតិយុត្ត និងទស្សនវិស័យនៃបុត្ដភាពនៅកម្ពុជា" ដោយមានការចូលរួមធ្វើបទបង្ហាញចែករំលែកនូវបទពិសោធន៍ផ្នែកច្បាប់ និងការសង្កេតស្រាវជ្រាវ ដោយលោកមេធាវី រ៉ាន់ សុគន្ធ ជាប្រធានការិយាល័យមេធាវី អភិក្រម អមដោយ លោក សាន វិច្ចរ៉ា ជាទីប្រឹក្សាច្បាប់ ប្រចាំការិយាល័យ ប្រកបដោយបរិយាកាសយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ និងស្និទ្ធស្នាល ។
ជាកិច្ចដំណើរការ នៃការចុះកម្មសិក្សានេះ និស្សិតបានធ្វើការបញ្ជាក់ពីគម្រោង នៃការចុះកម្មសិក្សា លើប្រធានបទខាងលើ និងស្នើសុំប្រមូលទិន្នន័យ ដោយយល់ព្រមអនុវត្តតាមវិធានផ្ទៃក្នុងរបស់កាលរិយាល័យមេធាវី ។
ជាលទ្ធផលបឋម លោកមេធាវី រ៉ាន់ សុគន្ធ និង លោក សាន វិច្ជរ៉ា បាន ឆ្លើយតប និងចែករំលែកនូវធាតុចូលថ្មី ៗ ដើម្បីឱ្យសមស្របតាមវិជ្ជាជីវៈ និងបទដ្ឋានគតិយុត្ត ដូចខាងក្រោម ៖
__
១. ការផ្ទៀងផ្ទាត់លើ "ការរំលឹកទ្រឹស្តី" នៃរបាយការណ៍របស់កម្មសិក្សាការី
លោកមេធាវី បានធ្វើគូសបញ្ជាក់ ពង្រឹងស្មារតីសិស្សឱ្យយល់ពី "ឋានានុក្រមនៃបទដ្ឋានគតិយុត្ត" និង "វិធានបង្ខំ" នៃបញ្ញត្តិគោលពីរ
៖
📚 មាត្រា ៩៨៧ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី៖ នេះគឺជា "គោលការណ៍សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ"។ ក្នុងវិជ្ជាជីវៈមេធាវី យើងមិនអាចប្រើកិច្ចសន្យាមកបដិសេធមាត្រានេះបានទេ។ ទោះបីជាមានកិច្ចសន្យាពពោះជំនួស ក៏មេធាវីត្រូវដឹងថា កិច្ចសន្យានោះ "មោឃៈ" (តាមមាត្រា ៣៥៤)។
📚 មាត្រា ៣៣២ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ៖ ត្រូវពន្យល់ពីធាតុផ្សំនៃបទល្មើស "កម្រៃ"។ ក្នុងនាមជាមេធាវី យើងត្រូវប្រយ័ត្នចំពោះការរៀបចំឯកសារណាដែលមើលទៅហាក់ដូចជាការផ្តល់ "កម្រៃ" សម្រាប់ការដោះដូរកុមារ។
២. ការផ្ទៀងផ្ទាត់លើ "របកគំហើញ"
ក្នុងនាមជាប្រធានការិយាល័យមេធាវី លោកមេធាវីបានផ្តល់នូវទិន្នន័យជាក់ស្តែង ដូចជា៖
📚 ភាពចន្លោះប្រហោងគតិយុត្ត ៖ លោកមេធាវី បានបញ្ជាក់ ប្រាប់សិស្សថា "របកគំហើញ" ដ៏ធំបំផុត គឺ កម្ពុជាហាមឃាត់ការអនុវត្ត ការពពោះជំនួស តាមលិខិតគោលការណ៍ណែនាំបែបរដ្ឋបាល ប៉ុន្តែមិនទាន់មានច្បាប់ស្តីការពពោះជំនួស ជាក់លាក់ នៅឡើយ នាពេលនេះ កម្ពុជា កំពុងរៀបចំសិក្សា ជាសេចក្តីព្រាងច្បាប់នៅឡើយ ។
📚 យន្តការស្មុំកូនពេញលេញ (មាត្រា ១០១៤)៖ នេះគឺជា "របកគំហើញនៃច្រកចេញ"។ លោកមេធាវី បាន បញ្ជាក់ផងដែរ ថា យន្តការនេះត្រូវបានប្រើដើម្បីផ្តល់ "អត្តសញ្ញាណស៊ីវិល" ដល់កុមារ ដើម្បីជៀសវាងកុមារក្លាយជាជនរងគ្រោះនៃចន្លោះប្រហោង នៃច្បាប់។
៣. ករណីជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជា
ឆ្លើយតបនឹងសំណួរថា "តើធ្លាប់មានសាលក្រមនៅកម្ពុជាដែរឬទេ?"៖
📚 ចម្លើយ៖ តាមពិតទៅ មិនទាន់មាន "សាលក្រម" ជាសាធារណៈដែលទទួលស្គាល់ "ការពពោះជំនួស" នោះទេ (ព្រោះវាខុសច្បាប់)។ ប៉ុន្តែ មាន "សាលក្រមស្មុំកូនពេញលេញ" ដែលត្រូវបានចេញដោយតុលាការ ដើម្បីដោះស្រាយករណីកុមារកើតពីម្តាយដើម។
📚 ចំណុចពិសេស៖ កាលពីឆ្នាំ២០១៨ រាជរដ្ឋាភិបាលធ្លាប់បានដាក់ចេញនូវ "វិធានការអនុគ្រោះ" សម្រាប់ឪពុកម្តាយដែលបានធ្វើសកម្មភាពពពោះជំនួសរួចហើយ ឱ្យចូលខ្លួនមកបញ្ជាក់ និងធ្វើនីតិវិធីស្មុំកូនឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីអាចនាំកូនទៅក្រៅប្រទេសបាន ត្រឹមកាលាបរិច្ឆេទចុះថ្ងៃទី០៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៨ ប៉ុណ្ណោះ ។ នេះគឺជា "សករាជនៃយុត្តិធម៌បែបបត់បែន" ដែលសិស្សគួរដាក់ក្នុងរបាយការណ៍។
បន្ថែមលើនោះ លោក សាន វិច្ចរ៉ា បានធ្វើគូសបញ្ជាក់ផងដែរ អំពីការវិភាគបទល្មើស ក្រោមរូបភាព នៃការពពោះជំនួស ដោយប្រៀបធៀបជាមួយករណីសិក្សា នៃប្រទេសផ្សេងៗ ដែលមានបទដ្ឋានគតិយុត្ត ពាក់ព័ន្ធនឹងប្រធានបទនេះ ។
ជាមួយគ្នានោះ លោកបានបញ្ជាក់នូវទស្សនៈជាធាតុថ្មីថា នៅក្នុងប្រទេសជឿនលឿន គេលែងមើលលើ "ការសម្រាល" តែមួយមុខហើយ គេមើលលើ "ឆន្ទៈចង់ធ្វើជាមាតាបិតា"។ ហេតុនេះ និស្សិត អាចផ្តល់មតិថា កម្ពុជាគួរវិវត្តទៅរកទស្សនវិស័យនេះក្នុងច្បាប់ពិសេសនាពេលអនាគត ឲ្យមានសង្គតភាពជាមួយបរិបទកម្ពុជា ដោយលោកបានលើកឡើងអំណះអំណាង នូវករណីប្រទេសនានា មកធ្វើការប្រៀបធៀបផងដែរ។
ជាចុងក្រោយ , ក្នុងនាមការិយាល័យមេធាវី សង្ឃឹមថា តាមរយៈការចុះប្រមូលទិន្នន័យ ប្អូននឹងសរសេរកិច្ចស្រាវជ្រាវនេះ ប្រកបដោយផ្លែផ្កាជាប្រយោជន៍ដល់អ្នកសិក្សាផ្សេងទៀត ជាពិសេស អាចឆ្លងកាត់ការពារកិច្ចស្រាវនេះ នៅសាកលវិទ្យាល័យ ចេនឡា នាពេលខាងមុខ ប្រកបដោយជោគជ័យ និងទំនុកចិត្តខ្ពស់។
