05/09/2026
शिक्षक दिनी सरन्यायाधीशांची मोठी घोषणा! सर्वोच्च न्यायालयात आता दरमहा ‘ज्ञानाची न्यायशाळा’ — तरुण वकिलांसह कायदे विद्यार्थ्यांना थेट संवादाची संधी
‘One Important Idea. Every Month’ : कायदा, न्यायव्यवस्था आणि कायदे शिक्षणावर मान्यवरांची व्याख्यानमाला; ‘न्याय शिक्षण सन्मान’ पुरस्काराचीही घोषणा
नवी दिल्ली : शिक्षक दिनाचे औचित्य साधत भारताचे सरन्यायाधीश न्यायमूर्ती सूर्यकांत यांनी सर्वोच्च न्यायालयात कायदा, न्यायव्यवस्था आणि कायदे शिक्षण या विषयांवर दरमहा विशेष व्याख्यानमाला सुरू करण्याची घोषणा केली आहे. ‘One Important Idea. Every Month’ या संकल्पनेवर आधारित या उपक्रमातून कायदे क्षेत्रातील महत्त्वपूर्ण विचार देशभरातील विद्यार्थी, तरुण वकील आणि संशोधकांपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.
नामवंत तज्ज्ञांचे व्याख्यान, त्यानंतर ‘Ideas Dialogue’
या व्याख्यानमालेच्या प्रत्येक भागात नामवंत न्यायमूर्ती, विधिज्ञ, कायदेपंडित, कायदे शिक्षणतज्ज्ञ तसेच संबंधित क्षेत्रातील तज्ज्ञ आपले विचार मांडणार आहेत. व्याख्यानानंतर ‘Ideas Dialogue’ या चर्चासत्राचे आयोजन केले जाणार असून, त्यामध्ये तरुण वकील, कायद्याचे विद्यार्थी आणि संशोधकांना वक्त्यांशी थेट संवाद साधण्याची तसेच प्रश्न विचारण्याची संधी मिळणार आहे.
यामुळे केवळ व्याख्यान ऐकण्यापुरता हा उपक्रम मर्यादित न राहता विचारांची देवाणघेवाण आणि न्यायव्यवस्थेवरील सखोल चर्चा घडवून आणण्याचे व्यासपीठ ठरणार आहे.
व्याख्यानांचा कायमस्वरूपी डिजिटल संग्रह
या व्याख्यानांचे व्यावसायिक पद्धतीने ध्वनिचित्रण करण्यात येणार आहे. त्यांचे संपादित लिप्यंतरण तसेच संक्षिप्त ‘Ideas Papers’ तयार करण्याचा प्रस्ताव आहे.
व्याख्याने थेट प्रक्षेपित करण्याचे नियोजन असून, देशाच्या विविध भागांतील कायदे विद्यार्थी आणि शिक्षण क्षेत्रातील व्यक्तींना त्याचा लाभ मिळावा यासाठी भारतीय भाषांमध्ये व्याख्यानांचे सारांश उपलब्ध करून देण्याची योजनाही आखण्यात आली आहे.
१४ सप्टेंबरपासून सुरुवात
या महत्त्वाकांक्षी व्याख्यानमालेचा पहिला कार्यक्रम सप्टेंबर २०२६ मध्ये होणार असून, त्यानंतर दर महिन्याला एक व्याख्यान आयोजित करण्याचे नियोजन आहे.
यामुळे सर्वोच्च न्यायालयाच्या माध्यमातून कायदा आणि न्यायव्यवस्थेशी संबंधित उच्च दर्जाचे ज्ञान नियमितपणे उपलब्ध होण्याची संधी कायदे क्षेत्रातील विद्यार्थ्यांना आणि नवोदितांना मिळणार आहे.
कायदे शिक्षणातील योगदानासाठी ‘न्याय शिक्षण सन्मान’
याचबरोबर सर्वोच्च न्यायालयाने ‘Supreme Court Nyaya Shiksha Samman’ हा वार्षिक पुरस्कार सुरू करण्याचा प्रस्तावही जाहीर केला आहे.
कायदे शिक्षणाच्या क्षेत्रात उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या शिक्षक आणि शिक्षणतज्ज्ञांचा या पुरस्काराद्वारे गौरव केला जाणार आहे. हा पुरस्कार आर्थिक स्वरूपाचा नसून, कायदे शिक्षणातील उत्कृष्ट योगदानाची संस्थात्मक दखल घेणारा प्रतिष्ठेचा सन्मान असेल.
दरवर्षी शिक्षक दिनाच्या आसपास एक किंवा दोन मान्यवर कायदे शिक्षणतज्ज्ञांची या पुरस्कारासाठी निवड केली जाण्याची शक्यता आहे. व्याख्यानमालेच्या उद्घाटन कार्यक्रमानंतर पहिला पुरस्कार प्रदान केला जाणार आहे.
तरुण पिढीसाठी सर्वोच्च न्यायालयाचे नवे बौद्धिक व्यासपीठ
या उपक्रमामागे कायदे क्षेत्रात सखोल विचार, अर्थपूर्ण संवाद, तरुणांचा सक्रिय सहभाग आणि न्यायव्यवस्थेविषयी व्यापक बौद्धिक चर्चा यांना चालना देण्याचा उद्देश आहे.
सर्वोच्च न्यायालयाच्या या उपक्रमामुळे कायदे विद्यार्थी, तरुण वकील, संशोधक आणि कायदे शिक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञांना एका समान व्यासपीठावर येण्याची संधी मिळणार असून, भारतीय न्यायव्यवस्थेच्या ज्ञानपरंपरेला नवी दिशा मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
