05/07/2026
SYLABIS DETAYE SOU KONTANSYE ELEKTORAL, ENFRAKSYON ELEKTORAL AK SANKSYON YO
Dapre Dekrè Elektoral 2 jen 2026, modifye pa Dekrè 2 jiyè 2026.
PREMYE PATI : KONTANSYE ELEKTORAL
TIT I – DISPOZISYON JENERAL SOU KONTANSYE ELEKTORAL
1.1. Definisyon ak wòl kontansye elektoral
Atik 5(3)
Konsèy Elektoral Pwovizwa (CEP) se otorite ki gen konpetans pou jije tout kontestasyon ki leve pandan eleksyon oswa ki gen rapò ak aplikasyon oubyen vyolasyon lwa elektoral.
Atik 268
Ògàn Kontansye Elektoral la gen ladan twa enstans:
- Biwo Kontansye Elektoral Kominal (BCEC);
- Biwo Kontansye Elektoral Depatmantal (BCED);
- Biwo Kontansye Elektoral Nasyonal (BCEN).
Atik 268.1
Pou chak konpetisyon elektoral, yo dwe mete sou pye enstans kontansye ki prevwa nan lwa a.
Atik 268.2
Chak enstans kontansye egzèse pouvwa li avèk endepandans. Youn pa soumèt devan lòt.
1.2. Prensip fondamantal yo
Atik 269
Lwa a fikse kondisyon pou nenpòt moun ka egzèse fonksyon Jij Elektoral.
Atik 270
Nenpòt Jij Elektoral ki nan sitiyasyon konfli enterè pa gen dwa patisipe nan jijman yon dosye.
Atik 271
Anvan yo antre nan fonksyon yo, Jij Elektoral yo dwe prete sèman.
Atik 271.1
Grefye yo dwe prete sèman tou anvan yo antre nan fonksyon yo.
Atik 272
Lè plizyè kontestasyon konsène menm sijè a, yo kapab mete yo ansanm pou yo jije yo nan menm pwosedi a.
Atik 273
Desizyon yo pran avèk majorite vwa manm ki fòme tribinal la.
Atik 274
Tout desizyon yo dwe afiche epi pibliye jan lalwa prevwa sa.
Atik 275
Lè moun ki te depoze yon kontestasyon genyen pwosè a, yo dwe remèt li lajan garanti (kòsyon) li te depoze a.
1.3. Konpozisyon enstans kontansye yo
A. Biwo Kontansye Elektoral Kominal (BCEC)
Atik 276
BCEC la gen 3 manm:
- 2 avoka;
- 1 jij Tribinal Lapè.
Avoka yo ak jij la chwazi pa tiraj osò, epi prezidan BCEC la tou deziyen pa tiraj osò.
B. Biwo Kontansye Elektoral Depatmantal (BCED)
Atik 277
BCED la gen 3 manm:
- 2 avoka ki gen omwen 7 ane eksperyans;
- 1 majistra pwofesyonèl ki gen omwen 3 ane ansyente.
Atik 318
Gen yon BCED nan chak depatman.
Depatman Lwès genyen de (2):
- Lwès I;
- Lwès II.
C. Biwo Kontansye Elektoral Nasyonal (BCEN)
Atik 278
BCEN an gen twa seksyon ki fòme ak:
- 1 pwofesè dwa;
- 2 avoka;
- 2 majistra.
Atik 328
BCEN se pi gwo enstans kontansye elektoral la.
Atik 333
Desizyon BCEN yo definitif; pa gen okenn rekou kont yo.
1.4. Komisè Dwa Elektoral
Atik 279
Gen yon Komisè Dwa Elektoral bò kote BCEC, BCED ak BCEN.
Atik 279.1
Li responsab:
- veye lòd pandan odyans yo;
- mande aplikasyon lwa elektoral.
Atik 279.2
Yo deziyen li pa tiraj osò.
Atik 279.3
Li oblije depoze rekizisyon ak konklizyon li.
Atik 279.4
Li pa ka limite l pou l di li "kite sa nan sajès tribinal la"; li dwe pran pozisyon legal.
Atik 279.5
Prezans Komisè Dwa Elektoral la obligatwa nan odyans yo.
1.5. Fonksyònman jeneral enstans kontansye yo
Atik 281
Enstans kontansye elektoral yo dwe chita chak jou pou tande dosye yo, menm dimanch ak jou ferye.
Atik 282
Trant (30) minit anvan odyans lan kòmanse, jij yo dwe fè yon konferans preparatwa pou òganize travay la.
Atik 283
Chak pati dwe resevwa menm kantite tan pou prezante agiman li yo ak defann pozisyon li.
Atik 284
Jij Elektoral yo, avoka yo ak lòt moun lalwa egzije dwe pote toga ak tòk pandan odyans yo.
Atik 285
Nenpòt manm ki pa respekte obligasyon ki soti nan sèman li ekspoze tèt li ak sanksyon lalwa prevwa.
Atik 286
Prezidan odyans lan responsab pou kenbe lòd. Li ka pran mezi disiplinè kont nenpòt moun ki deregle bon mache odyans lan.
Atik 287
Yon wòl jeneral ak yon wòl odyans dwe prepare pou òganize tout dosye ki pral tande yo.
Atik 287.1
Pati yo dwe resevwa avi pou odyans lan omwen karantwit (48) èdtan davans.
Atik 287.2
Odyans lan dwe fèt nan karantwit (48) èdtan apre depo rekèt la.
Atik 288
Dosye yo dwe enskri sou wòl la dapre lòd yo rive, sof si lalwa prevwa yon lòt priyorite.
Atik 289
Tribinal la ka limite tan chak avoka oswa chak pati genyen pou plede, pou asire pwosedi a fèt avèk rapidite.
Atik 290
Anvan jijman an, tout pyès yo dwe kominike bay pati yo. Apre deba yo fini, tribinal la pran dosye a pou delibere.
Atik 291
Li entèdi antre nan sal odyans lan ak zam oswa ak aparèy elektwonik, sof si lalwa oswa tribinal la bay otorizasyon.
Atik 292
Tout desizyon yo dwe motive, ekri epi siyen pa manm enstans ki rann yo.
Atik 292.1
Refize rann yon desizyon nan ka lalwa egzije sa ka konstitye deli refi bay jistis.
Atik 293
Tribinal la ka korije erè materyèl ki glise nan yon desizyon san li pa chanje sans oswa fond desizyon an.
TIT II – KONTESTASYON KANDIDATI YO
2.1. Dispozisyon jeneral
Atik 166
Nenpòt elektè gen dwa konteste kandidati yon kandida, dapre kondisyon lalwa fikse.
Atik 167
Lè sekirite moun k ap fè kontestasyon an mande sa, dispozisyon espesyal ka pran pou pwoteje idantite li.
Atik 168
BEC la gen konpetans pou kontestasyon kandidati nan eleksyon lokal yo. BED la gen konpetans pou eleksyon senatoryal ak prezidansyèl yo.
2.2. Pwosedi kontestasyon
Atik 169
BEC la dwe voye dosye kontestasyon an bay BED la nan vennkat (24) èdtan, lè lalwa egzije sa.
Atik 170
Yon kontestasyon ka fèt menm si moun nan pa abite kote li depoze rekèt la, selon kondisyon lalwa.
Atik 171
Moun ki fè kontestasyon an dwe parèt pèsonèlman ak kat idantifikasyon li.
Atik 172
CEP kapab fè ankèt sou tout kontestasyon yo pou verifye reyalite yo.
Atik 173
Aji kontestasyon an dwe genyen tout enfòmasyon lalwa egzije.
Atik 173.1
Aji a dwe siyen pa moun ki fè kontestasyon an ansanm ak manm BEC oswa BED ki resevwa li.
Atik 174
Yo dwe fè kandida yo konteste a konnen sa. Li gen swasanndouz (72) èdtan pou prezante defans li.
Atik 175
BCEC oswa BCED dwe rann desizyon li nan vennkat (24) èdtan.
Atik 176
Apre yo fin deside sou kontestasyon yo, lis final kandida yo dwe voye bay CEP.
TIT III – KONTESTASYON KI GEN RAPÒ AK ELEKSYON YO (Eksplikasyon)
Atik 306 – Konpetans BCEC
Atik sa a detèmine ki kalite dosye Biwo Kontansye Elektoral Kominal (BCEC) gen dwa tande. Sa gen ladan:
kontestasyon sou enskripsyon oswa retrè yon elektè nan lis elektoral la;
kontestasyon sou kandidati pou eleksyon lokal ak lejislatif ki antre nan konpetans li;
kontestasyon sou rezilta eleksyon yo;
kontestasyon sou fòmasyon Asanble Minisipal yo;
plent ki gen rapò ak entrav oswa obstak pandan kanpay elektoral la.
Atik 307
Atik sa a fikse fason pou depoze yon rekèt devan BCEC ansanm ak delè legal ki dwe respekte selon kalite kontestasyon an.
Atik 308
Rekèt la dwe gen tout eleman lalwa mande pou idantifye pati yo, eksplike sa y ap mande a, epi, lè lalwa egzije sa, akonpaye ak garanti (kòsyon).
Atik 309
Lè rekèt la pa respekte kondisyon legal yo, enstans lan egzamine si li ka resevwa l oswa si li dwe rejte l poutèt fòm li.
Atik 310
Lè kontestasyon an konsène yon elektè, elektè sa a dwe resevwa avi epi gen posiblite pou prezante obsèvasyon oswa defans li.
Atik 311
Tout pati yo dwe jwenn menm garanti pou prezante prèv yo epi reponn agiman lòt pati a.
Atik 312
Rekèt la depoze nan gref la, epi yo dwe fè lòt pati yo konnen pwosedi a dapre fòm lalwa prevwa.
Atik 313
Pyès ki sèvi kòm prèv yo dwe pwodui nan fòm lalwa rekonèt.
Atik 314
Lalwa prevwa plizyè fason pou fè notifikasyon yo, pou asire tout pati yo enfòme regilyèman.
Atik 315
Apre deba yo fini, BCEC dwe rann desizyon li rapidman, nan delè lalwa fikse.
Atik 315.1
Si yon pati pa parèt apre li fin resevwa notifikasyon legal, enstans lan kapab kontinye pwosedi a epi rann desizyon li.
Atik 316
Lè yon plent konsène entrav pandan kanpay elektoral la, yo suiv yon pwosedi akselere pou evite reta ki ta ka afekte eleksyon an.
Atik 317
Atik sa a fèmen pwosedi devan BCEC epi presize fason dosye a kontinye oswa fason desizyon an egzekite, selon ka a.
TIT III – BIWO KONTANSYE ELEKTORAL DEPATMANTAL (BCED) AK BIWO KONTANSYE ELEKTORAL NASYONAL (BCEN)
Atik 318
Atik sa a òganize BCED yo sou tout teritwa a. Chak depatman gen yon BCED, tandiske Depatman Lwès la gen de BCED (Lwès I ak Lwès II) akoz kantite dosye ki ka genyen.
Atik 319
Atik sa a defini konpetans BCED la. Li resevwa:
rekou kont desizyon BCEC yo;
kontestasyon ki konsène eleksyon senatè;
kontestasyon ki konsène eleksyon prezidansyèl, selon distribisyon lalwa prevwa.
Atik 319.1
BCED Lwès I se enstans ki resevwa dosye ki gen rapò ak kandidati pou Prezidan Repiblik la.
Atik 319.2
BCED Lwès II se enstans ki resevwa dosye ki gen rapò ak kandidati pou Sena a.
Atik 320
Nenpòt moun ki vle fè rekou devan BCED dwe depoze yon rekèt ki respekte kondisyon lalwa. Si yon kandidati rejte, lalwa prevwa posiblite pou pouswiv rekou devan BCEN nan ka ki otorize.
Atik 321
Lè lalwa mande sa, moun ki fè rekou a dwe depoze garanti (kòsyon) anvan dosye a kapab resevab.
Atik 322
BCED verifye si rekou a respekte tout kondisyon legal yo anvan li antre sou fond dosye a.
Atik 323
Moun oswa kandida yo konteste a dwe resevwa notifikasyon nan delè lalwa fikse pou li ka prepare defans li.
Atik 324
Gref BCED la responsab pou kominike tout pyès ak dokiman ki nesesè ant pati yo.
Atik 325
Notifikasyon yo fèt selon mwayen lalwa rekonèt pou garanti dwa defans chak pati.
Atik 326
BCED dwe rann desizyon li nan delè kout Dekrè Elektoral la prevwa, pou pa retade pwosesis elektoral la.
Atik 327
Apre desizyon BCED la, dosye a ka rive devan BCEN sèlman nan ka lalwa otorize.
BIWO KONTANSYE ELEKTORAL NASYONAL (BCEN)
Atik 328
BCEN se pi wo enstans kontansye elektoral la. Li egzamine rekou kont desizyon BCEC oswa BCED nan limit lalwa fikse.
Atik 328.1
BCEN konsantre sou kestyon legal yo, tankou konpetans enstans ki te jije a oswa fason lalwa te entèprete ak aplike.
Atik 329
Rekou devan BCEN dwe fèt nan delè legal apre afichaj oswa notifikasyon desizyon yo.
Atik 329.1
Yon kopi desizyon y ap konteste a dwe akonpaye rekèt la.
Atik 330
BCEN verifye si rekou a respekte tout kondisyon legal yo anvan li antre sou fond dosye a.
Atik 331
Tout pati yo dwe resevwa avi pou odyans lan nan delè lalwa prevwa, pou yo kapab prepare defans yo.
Atik 332
Gref BCEN an responsab pou fè notifikasyon yo ak transmèt pyès yo.
Atik 332.1
Pati defandè a ka depoze yon memwa repons pou reponn agiman moun ki fè rekou a.
Atik 333
Desizyon BCEN yo final. Pa gen okenn lòt rekou òdinè kont yo.
Atik 334
An prensip, odyans BCEN yo fèt an piblik, sof si lalwa prevwa yon eksepsyon.
Atik 335
Tout desizyon BCEN yo rann nan non Repiblik la, sa ki montre yo gen otorite legal epi yo dwe respekte.
DEZYÈM PATI – ENFRAKSYON ELEKTORAL AK SANKSYON YO
TIT IV – KONTRAVANSYON ELEKTORAL
Atik 336 – Vyolasyon sekrè vòt la
Nenpòt moun ki vyole sekrè vòt yon elektè komèt yon kontravansyon. Lalwa pini zak sa a ak yon kout prizon kout ansanm ak yon amann, paske sekrè vòt la se youn nan prensip fondamantal eleksyon demokratik.
Atik 337 – Pwopagann ilegal sou miray ak moniman
Li entèdi afiche oswa fè pwopagann elektoral sou miray, moniman oswa lòt espas lalwa pwoteje san otorizasyon. Otè zak la ekspoze ak sanksyon penal epi li ka oblije peye domaj ak enterè.
Atik 338 – Destriksyon materyèl pwopagann
Detwi, dechire oswa domaje afich, pankat oswa lòt materyèl pwopagann yon kandida oswa yon pati politik se yon kontravansyon lalwa pini.
Atik 339 – Vant oswa konsomasyon alkòl pandan peryòd entèdiksyon an
Lalwa entèdi vann oswa konsome bwason ki gen alkòl pandan peryòd ki ant anvan ak apre jou vòt la jan Dekrè a fikse sa. Objektif la se prezève lòd piblik ak libète elektè yo.
Atik 340 – Tantativ pou vote malgre entèdiksyon
Yon moun ki pèdi dwa pou vote epi ki eseye vote malgre sa komèt yon kontravansyon.
Atik 341 – Tribinal ki gen konpetans
Tout kontravansyon elektoral yo jije devan Tribinal Lapè ki gen jiridiksyon sou kote enfaksyon an fèt, selon pwosedi senp lalwa prevwa.
TIT V – DELI ELEKTORAL
Atik 342 – Anpeche yon reyinyon elektoral
Nenpòt moun ki anpeche yon reyinyon oswa yon aktivite elektoral dewoule nòmalman komèt yon deli.
Atik 343 – Twouble yon reyinyon elektoral
Lakòz dezòd pandan yon reyinyon elektoral, menm si reyinyon an te deja kòmanse, se yon deli.
Atik 344 – Enskripsyon oswa vòt plizyè fwa
Yon moun ki enskri plizyè fwa oswa ki vote plis pase yon fwa vyole lwa elektoral la epi li ekspoze ak pouswit penal.
Atik 345 – Konplisite ajan CEP nan fwod elektoral
Si yon ajan CEP ede oswa fasilite yon fwod elektoral, li pa sèlman sibi sanksyon penal, men li ka pèdi djòb li epi lalwa ka entèdi l okipe yon fonksyon piblik pandan plizyè ane.
Atik 346 – Manifestasyon piblik jou eleksyon an
Òganize oswa patisipe nan manifestasyon piblik jou eleksyon an, lè lalwa entèdi sa, kapab lakòz pouswit pou deli elektoral.
Atik 347 – Pibliye prediksyon oswa pronostik elektoral
Lalwa kontwole piblikasyon sèten prediksyon oswa estimasyon pandan peryòd li entèdi yo pou evite enfliyanse elektè yo.
Atik 348 – Tarif diskriminatwa medya yo
Yon medya pa gen dwa aplike tarif diferan san rezon legal ant kandida oswa pati politik yo. Lè li fè sa, li ka resevwa gwo amann, epi an ka rekidiv, li ka sibi lòt mezi administratif.
Atik 349 – Ofanse yon ajan CEP
Ensilte, menase oswa atake yon ajan CEP pandan li nan fonksyon li kapab konstitye yon deli elektoral.
Atik 350 – Antrave fonksyònman yon biwo vòt
Nenpòt zak ki anpeche yon biwo vòt fonksyone nòmalman oswa ki kreye vyolans ak dezòd pandan operasyon vòt yo se yon deli grav.
Atik 351 – Achte oswa vann vòt
Pwomèt, bay oswa resevwa avantaj pou enfliyanse fason yon moun vote se yon deli elektoral ki pini sevè.
Atik 352 – Pa deklare don elektoral yo
Lalwa egzije transparans nan finansman kanpay yo. Moun ki pa deklare don yo jan lalwa mande sa komèt yon deli.
Atik 353 – Twonpe elektè yo
Bay fo enfòmasyon oswa itilize mwayen pou twonpe elektè yo nan objektif pou enfliyanse rezilta eleksyon an se yon deli.
Atik 354 – Patisipasyon ajan leta nan pwopagann
Yon ajan piblik pa dwe itilize fonksyon li pou fè pwopagann politik ni sèvi ak byen Leta pou favorize yon kandida oswa yon pati politik.
Atik 355 – Move itilizasyon kat akreditasyon pa yon òganizasyon
Yon òganizasyon ki itilize kat akreditasyon an pou yon lòt objektif pase sa lalwa pèmèt ekspoze ak gwo sanksyon finansye.
Atik 356 – Move itilizasyon kat akreditasyon pa yon moun
Yon moun ki itilize yon kat akreditasyon fo oswa ki pa pou li komèt yon deli elektoral.
Atik 357 – Pwosedi pou deli elektoral
Deli elektoral yo dwe jije san reta devan Tribinal Koreksyonèl la. Lalwa prevwa yon pwosedi akselere pou garanti eleksyon yo pa pran reta.
TIT VI – Krim Elektoral
Atik 358 – Koripsyon elektoral Lalwa entèdi pwomèt oswa bay lajan, kado, sèvis oswa nenpòt lòt avantaj pou enfliyanse fason yon moun vote. Lè kandida oswa responsab politik enplike, sanksyon yo pi sevè.
Atik 359 – Manipilasyon lis elektoral Nenpòt moun ki chanje lis elektoral la ilegalman, ajoute oswa retire non san otorizasyon, komèt yon krim grav. Si zak la fèt kòm yon plan òganize sou plizyè kote, pinisyon an ogmante.
Atik 360 – Twouble operasyon vòt yo Nenpòt zak ki anpeche operasyon vòt yo dewoule nòmalman, tankou vyolans oswa dezòd, se yon krim elektoral.
Atik 361 – Antre ak zam nan sant vòt Antre ak yon zam nan yon sant oswa yon biwo vòt se yon krim. Si zam nan te kache, lalwa konsidere sa kòm yon sikonstans agravan.
Atik 362 – Pèt materyèl elektoral Yon ajan CEP ki, pa zak ilegal, fè materyèl elektoral disparèt oswa pèdi, angaje responsablite penal li epi li ka oblije ranbouse valè materyèl la.
Atik 363 – Fo dokiman Aksepte oswa itilize fo dokiman nan pwosesis elektoral la se yon krim. Pwofesyonèl tankou notè oswa kontab ki patisipe ladan l sibi menm responsablite.
Atik 364 – Fwod nan vòt Vote ilegalman oswa ede yon lòt moun vote ilegalman se yon krim. Moun ki ede oswa ankouraje zak la kapab resevwa menm pinisyon an.
Atik 365 – Falsifikasyon dokiman elektoral Detwi, modifye, kache oswa foje dokiman elektoral yo se yon krim grav.
Atik 366 – Fo kat elektoral oswa kat akreditasyon Fabrike oswa itilize fo kat elektoral oswa fo kat akreditasyon se youn nan enfaksyon ki pi grav yo.
Atik 367 – Itilizasyon zam afe Tire oswa sèvi ak zam afe toupre yon sant vòt mete sekirite elektè yo an danje e li se yon krim.
Atik 368 – Vòl oswa destriksyon bwat vòt Pran, detwi oswa fè disparèt bwat vòt yo afekte entegrite eleksyon an epi lalwa pini sa sevè.
Atik 369 – Koripsyon Jij Elektoral oswa ajan CEP Korompi yon Jij Elektoral oswa yon ajan CEP pou enfliyanse yon desizyon oswa rezilta elektoral se yon krim ki grav anpil.
Atik 370 – Abi kat akreditasyon Lè move itilizasyon yon kat akreditasyon lakòz anilasyon yon biwo oswa yon sant vòt, otè zak la sibi pinisyon ki pi lou.
Atik 371 – Libète pwovizwa An prensip, moun yo pouswiv pou krim elektoral pa benefisye libète pwovizwa.
Atik 372 – Plan kriminèl òganize Lè plizyè moun òganize ansanm pou fè menm krim elektoral sou plizyè kote, tribinal la ka aplike sanksyon ki pi sevè lalwa prevwa.
Atik 373 – Pèdi dwa sivil ak politik Yon moun ki kondane pou krim elektoral ka pèdi dwa sivil ak politik li pandan plizyè ane. Si se yon ajan piblik, li ka revoke tou.
Atik 374 – Anilasyon biwo oswa sant vòt Lè zak yon kandida lakòz anilasyon yon biwo oswa yon sant vòt, kandida a ka sibi pinisyon penal ak gwo amann.
Atik 375 – Kòman pouswit yo kòmanse CEP oswa nenpòt sitwayen kapab pote plent oswa denonse yon krim elektoral devan otorite konpetan yo.
Atik 376 – Tribinal ki jije krim yo Krim elektoral yo tonbe anba konpetans Tribinal Kriminèl la, jan Dekrè a prevwa.
TIT VII – Dispozisyon komen
Atik 377
Tout kalite prèv lalwa rekonèt kapab sèvi pou pwouve yon enfaksyon elektoral.
Atik 378
Konpayi telefòn ak sèvis peman elektwonik yo dwe kolabore ak otorite yo lè lalwa mande enfòmasyon nan kad yon ankèt.
Atik 379
Lalwa tabli sistèm jou-amann, kote kantite lajan an depann de gravite enfaksyon an:
Kontravansyon: kantite ki pi ba.
Deli: kantite entèmedyè.
Krim: kantite ki pi wo.
Atik 380
Si kondane a pa peye amann lan, lalwa prevwa mezi pou Leta rekipere kantite lajan li dwe a sou byen li.
Atik 381
Lè Dekrè Elektoral la pa prevwa yon enfaksyon oswa yon règ espesifik, dispozisyon ki nan Kòd Penal la aplike
