12/07/2019
Τα ΓΙΑΛΤΡΑ Αιδηψού,ιστορία συνοπτική.
Τα Γιάλτρα βρίσκονται σε μια περιοχή που η γεωφυσική τους θέση,
λόγω θάλασσας και καταπράσινου περιβάλλοντος τα κατατάσσει σε προνομιούχο μέρος.
Η περιοχή κατοικείται από την αρχαιότητα.
Την περίοδο της Κλασσικής αρχαιότητας,η πόλη ΑΘΗΝΑΙ-ΔΙΑΔΕΣ,τοποθετείται από πολλούς ερευνητές στην περιοχή των Γιάλτρων.
Οι απόψεις των διίστανται,σε ότι έχει σχέση με τους κατοίκους της.
Μπορεί να ήταν άποικοι ή κληρούχοι Αθηναίοι,ή εκτοπισμένοι πολιτικοί αντίπαλοι της Αθήνας.
*Η τεκμηριωμένη όμως άποψη του Άγγλου γλωσσολόγου και αρχιτέκτονα Michael Ventris(Μίκαελ Βέντρις)
που αποκρυπτογράφησε την αρχαία γραφή,ΓΡΑΜΜΙΚΗ Β,είναι σημαντική.
Στο βιβλίο "Documents in Mycenaean Greek"(Έγγραφα γραμμένα με την Μυκηναϊκή διάλεκτο)που έγραψε σε συνεργασία με τον John Chadwick(Τζών Τσάντγουικ),καταγράφονται σε συνημμένο χάρτη οι λιμένες της Μινωικής Αυτοκρατορίας,
που πολλοί απο αυτούς εξελίχθηκαν σε πόλεις.
Μεταξύ αυτών είναι και οι ΑΘΗΝΑΙ ΔΙΑΔΕΣ,που κίνησαν το ανασκαφικό ενδιαφέρον του αρχαιολόγου Μανώλη Ανδρόνικου,πριν ασχοληθεί με τις ανασκαφές της Βεργίνας.
Πλήθος αρχαιολογικοί θησαυροί ανακαλύφτηκαν κατά τύχη από τους αγρότες των κτημάτων της περιοχής.Επιτύμβιες στήλες,κοσμήματα νομίσματα,κομμάτια από γλυπτά, από την κλασσική αρχαιότητα ως την εποχή της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.
Όσα περισώθηκαν από αυτά,εκτίθενται στο αρχαιολογικό μουσείο Χαλκίδας.
Βρέθηκαν ακόμη και μέρος από τείχη ρωμαϊκών λουτρών.Τα ιαματικά λουτρά είναι όμοια με της Αιδηψού στην σύνθεσή τους.
Απο σεισμούς είχαν προσχωθεί και δεν χρησιμοποιούνταν.
Όμως ενας σεισμός 20 Σεπτεμβίου 1874(με επίκεντρο τον Αγιο Κωνσταντίνο Αταλάντης) ήταν πάλι η αιτία να ξεπηδήσουν απο τα έγκατα της γης και το ζεστό νερό έβρεξε ζεστή βροχή στο χωριό που είναι δυο χιλιόμετρα πιο ψηλά.
Το κτήμα ήταν της οικογένειας Μαραβέλη και πολύ στεναχωρήθηκαν οι πρόγονοι μου που τους κατέστρεψε τις καλλιέργειες.
Δεν είχε αρχίσει ακόμη η τουριστική ιαματική εκμετάλλευση των νερών.Ούτε και έδωσαν πολύ σημασία να το κατοχυρώσουν και μετά απο 100 χρόνια που αποφάσισαν να πουλήσουν το κτήμα με τους λουτήρες και τις δεξαμενές, στον σημερινό ιδιοκτήτη,
ήταν να λαμβάνουν καμιά 50αριά κληρονόμοι.
*Με την αποχώρηση των Τούρκων τον 19ο αιώνα,όλη η περιοχή Γιάλτρα απο το Γρεγολίμανο(Μονογάι) ως την πίσω πλευρά του όρους Τελέθριο,περιοχή 'Μαραθιά' και μέχρι την περιοχή 'Ροδοδάφνη' των Λουτρών Αιδηψού,αγοράστηκε απο τους κατοίκους του χωριού.
Για τις αγοραπωλησίες αυτές εκδόθηκαν πράξεις που υπάρχουν στα αρχεία του πρώην δήμου Γιάλτρων.
Απο τα μέσα του 19ου αιώνα ο δήμος Γιάλτρων είναι πληθυσμιακά και οικονομικά πολύ δυνατός.
Με δικό του δημοτικό σχολείο,το δεύτερο μετά της Ιστιαίας στη Βόρεια Εύβοια,με τελωνείο και επίσημο λιμάνι.
Είχε περίπου 3000 κατοίκους απο ότι φαίνεται απο τα υπάρχοντα στοιχεία.
(Απο αφηγήσεις του παππού μου Σεραφείμ Κ.Μαραβέλη(1901-1979),που κι αυτός τα άκουσε απο τον πατέρα του Κωνσταντή Μαραβέλη,το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων του χωριού,ήταν καλό.Σ'αυτό συνέτεινε όχι μόνον η ασχολία με την καλλιέργεια των αμπελώνων,των ελαιόδεντρων,την ρητινοσυλλογή και των εσπεριδοειδών,αλλά και η μετανάστευση στην Αμερική στις αρχές του 1900 περίπου).
Πολιούχος Αγιος του χωριού ο Αγ.Νικόλαος χτισμένος το 1884 σε μια πανοραμική θέση.Με ξυλόγλυπτο τέμπλο και ρολόι που χτυπάει τις ώρες 132 χρόνια περίπου.Η μια απο τις βρύσες του χωριού,η Μπακανόβρυση χτίστηκε το 1904 με δωρεά του Αβέρωφ.
Ηταν τόσο πολλά τα αμπέλια που σχεδόν κάθε οικογένεια είχε το δικό της πατητήρι και το δικό της βαρελόσπιτο(το σπιτάκι πουφύλαγαν τα μεγάλα ξύλινα βαρέλια με το κρασί).
*Σήμερα το χωριό των Γιάλτρων με περίπου 500 κατοίκους,είναι σε μια δύσκολη μεταβατική περίοδο.
Με πολλά απο τα πέτρινα σπίτια του εγκαταλειμμένα που πολλά απο αυτά είναι του 18ου και 19ου αιώνα,
αρχικά λόγω της εξωτερικής μετανάστευσης
και κατόπιν της εσωτερικής προς τις πόλεις και κυρίως την Αθήνα.
Αγοραστικό ενδιαφέρον για σπίτια στην περιοχή δείχνουν Γάλλοι και Γερμανοί.
Δεν ξέρω αν η απόφασή τους αυτή έχει να κάνει με την πανέμορφη θέση της περιοχής ή την χιλιάδων ετών ιστορία της.
Οπως κι άν εχει είναι ωφέλιμο για την ανάπτυξη του τόπου.Μέσα απο την δύσκολη οικονομική κρίση που βιώνουμε οι συμπατριώτες μου,άνθρωποι εργατικοί και πανέξυπνοι προσπαθούν είτε με τον τουρισμό είτε με άλλες δραστηριότητες να κρατήσουν ζωντανό αυτό το ευλογημένο μέρος.
Τα Γιάλτρα με την πανοραμική θέα στον όρμο των Γιάλτρων που μοιάζει σαν λίμνη,τον κόλπο της Αιδηψού και την θέα προς την Φθιώτιδα,τα δαντελωτά ακρογιάλια με την καταγάλανη θάλασσα,τα καλντερίμια του χωριού που θυμίζουν Αιγαιοπελαγίτικα νησιά,μπορούν να προσελκύσουν εκατοντάδες επισκέπτες.
Τα φρέσκο αλιευμένα ψάρια και θαλασσινά,το ντόπιο κρασί και το τσίπουρο,οι μεζέδες και οι φιλόξενοι κάτοικοι θα κάνουν αυτό τον τόπο να ξαναανθίσει.
Υ.Γ.Τα ιστορικά στοιχεία είναι αποτέλεσμα πολυήμερης αναζήτησης μου στο διαδύκτιο.
Δεν μου είναι εύκολο να τα παραθέσω ως βιβλιογραφία,γιατί πολλές φορές ήταν παρόμοια όλα.
Τα λαογραφικά στοιχεία και κάποια οικογενειακά,είναι αναμνήσεις αφηγήσεων των προγόνων μου.
Γιούλη Μαραβέλη 28/9/14
