LMG

16/02/2026

2026 წლის 23 იანვარს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მეორე კოლეგიამ არ დააკმაყოფილა №1494 კონსტიტუციური სარჩელი („ლენა სვანიძე და ზურაბ ინაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“).

№1494 კონსტიტუციური სარჩელით სადავოდ გამხდარი ნორმის თანახმად, სახელმწიფო პასუხს არ აგებს ნოტარიუსის მიერ მიყენებული ზიანისათვის.

მოსარჩელე მხარის პოზიციით, ნოტარიუსი, რომელიც ახორციელებს სახელმწიფოს მიერ დელეგირებულ უფლებამოსილებას, უნდა განიხილებოდეს ადმინისტრაციულ ორგანოდ, ხოლო მის მიერ მიყენებულ ზიანზე პასუხისმგებლობა უნდა დაეკისროს სახელმწიფოს. მოსარჩელე მხარის განმარტებით, სადავო ნორმა, რომელიც გამორიცხავს სახელმწიფოს პასუხისმგებლობას ნოტარიუსის მიერ მიყენებულ ზიანთან მიმართებით, არღვევს საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტით გარანტირებულ საჯარო ხელისუფლების მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურების უფლებას.

მოპასუხე მხარის განმარტებით, კანონმდებლობის შესაბამისად, ნოტარიუსი არ არის საჯარო მოხელე ან სახელმწიფო მოსამსახურე. ნოტარიუსის საქმიანობა წარმოადგენს თავისუფალ პროფესიას, რომლისთვისაც დამახასიათებელია დამოუკიდებლობა, საქმიანობის თვითდაფინანსება და შეუზღუდავი პირადი ქონებრივი პასუხისმგებლობა. მოპასუხე მხარის პოზიციით, სადავო ნორმის არაკონსტიტუციურად ცნობა და ნოტარიუსის მიერ მიყენებულ ზიანზე სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის დაწესება შექმნის არაპროგნოზირებად, მძიმე ტვირთს სახელმწიფო ბიუჯეტისთვის ისევე, როგორც შეამცირებს ნოტარიუსთა მოტივაციას, იმოქმედონ მაქსიმალური სიფრთხილით.

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ განმარტა, რომ ნოტარიუსის მიერ „ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონით მინიჭებული სამართლებრივი ურთიერთობებისა და იურიდიული ფაქტების დადასტურების უფლებამოსილება არ წარმოადგენს მმართველობით სფეროში განხორციელებულ ღონისძიებას. ნოტარიუსის, როგორც საჯარო უფლებამოსილების განმახორციელებელი სუბიექტის, ფუნქციური დანიშნულება ფუნდამენტურად განსხვავდება ადმინისტრაციული ორგანოების ფუნქციებისგან. ნოტარიუსის როლი, პირველ რიგში, მიმართულია კერძო პირებს შორის არსებული სამოქალაქო ურთიერთობების უსაფრთხოებისა და სამართლებრივი განსაზღვრულობის უზრუნველყოფისკენ. ნოტარიუსი მოქმედებს მხარეთა ნების, კერძო ავტონომიისა და შეთანხმების ფარგლებში, უზრუნველყოფს მათი განზრახვის იურიდიულად კორექტულ დაფიქსირებას და, შედეგად, იცავს ურთიერთობების სტაბილურობას. ამ პროცესში ნოტარიუსი მოქმედებს, არა როგორც სახელმწიფოს ცალმხრივი, ვერტიკალური ნების გამომხატველი, არამედ როგორც დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი პირი, რომელიც, თავისი არსით, ემსახურება კერძო პირებს შორის სამართლებრივი ურთიერთობების გამჭვირვალედ, სანდოდ და სამართლებრივად დაცულად წარმართვას.

ამავდროულად, ნოტარიუსის საქმიანობის მომწესრიგებელი საკანონმდებლო ნორმების ანალიზის შედეგად, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ნოტარიუსის თანამდებობის ბუნება განსხვავდება ტიპური სახელმწიფო მოსამსახურის/საჯარო მოხელის კონცეფციისაგან, რაც, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პოზიციით, ლოგიკურად ახსნადს ხდის სახელმწიფოს გადაწყვეტილებას, ნოტარიუსის მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების უშუალოდ ნოტარიუსისათვის დაკისრებასთან დაკავშირებით. კერძოდ, კანონმდებლობის შესაბამისად, ნოტარიუსი არ არის საჯარო მოხელე, ამასთან, მისი საქმიანობა არ წარმოადგენს მეწარმეობას. ნოტარიუსი არ იღებს შრომის ანაზღაურებას ან სხვა სახის სარგებელს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან. ნოტარიუსი თავის პროფესიულ საქმიანობაში თავისუფალია და სანოტარო მოქმედების შესრულებისას არის დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი. მართალია, ნოტარიუსის სამსახურებრივ საქმიანობაზე ზედამხედველობას ახორციელებს საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო, თუმცა მისი როლი შემოიფარგლება კანონით დადგენილი ზედამხედველობით და არ გააჩნია უფლებამოსილება, შეაფასოს, შეცვალოს ან გააუქმოს ნოტარიუსის მიერ შესრულებული სანოტარო აქტი. დამატებით, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ნოტარიუსის საქმიანობასთან დაკავშირებული საკანონმდებლო ჩარჩო ქმნის თავისუფალი პროფესიის ჰიბრიდულ სამართლებრივ სტატუსს, რომლის ფარგლებშიც, პროფესიული თავისუფლება განაპირობებს ნოტარიუსის პერსონალურ პასუხისმგებლობას.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ნოტარიუსის მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურების საკითხის რეგულირებისას, სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის გამორიცხვა და ნოტარიუსის კერძო, პირადი პასუხისმგებლობის დაწესება არ არღვევს საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტის მოთხოვნებს. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, №1494 კონსტიტუციური სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

გადაწყვეტილებას თან ერთვის საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლის - თეიმურაზ ტუღუშის განსხვავებული აზრი.

დავის საგანი: „ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის მე-2 წინადადების კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის მე-18 მუხლის მე-4 პუნქტთან მიმართებით.

16/02/2026

2026 წლის 12 თებერვალს, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმმა არ მიიღო არსებითად განსახილველად №1923, №1929 და №1931 კონსტიტუციური წარდგინებები საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 166-ე მუხლის შენიშვნის მე-4 ნაწილისა და 173-ე მუხლის შენიშვნის მე-4 ნაწილის კონსტიტუციურობის თაობაზე.

სადავო წესის თანახმად, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 166-ე მუხლისა და 173-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ სამართალდარღვევათა პირველად ჩადენისთვის შეფარდებული ჯარიმის გადაუხდელობის ფაქტი (მიუხედავად გადაუხდელობის მიზეზებისა), ავტომატურად წარმოშობდა ადმინისტრაციული პატიმრობის სავალდებულო საფუძველს სამართალდარღვევათა განმეორებით ჩადენის შემთხვევაში. კონსტიტუციური წარდგინებების ავტორის პოზიციით, აღნიშნული მოწესრიგება ეწინააღმდეგებოდა არაპროპორციული სასჯელის აკრძალვის კონსტიტუციურ მოთხოვნას, თანასწორობის ნორმა-პრინციპსა და ადამიანის ფიზიკური თავისუფლების დაცულობას.

საკონსტიტუციო სასამართლომ, უწინარეს ყოვლისა, გააანალიზა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რომელიც საფუძვლად დაედო თითოეულ კონსტიტუციურ წარდგინებას და მივიდა დასკვნამდე, რომ თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლო განიხილავდა საქმეებს საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 166-ე და 173-ე მუხლების პირველი ნაწილებით გათვალისწინებულ სამართალდარღვევათა შესაძლო ჩადენის ფაქტზე. თავის მხრივ, კონსტიტუციური წარდგინებებით სადავოდ გამხდარი დანაწესი მიემართებოდა ზემოხსენებულ სამართალდარღვევათა არა პირველად, არამედ განმეორებით ჩადენის შემთხვევას. აღნიშნულის გათვალისწინებით, წარდგინებების ავტორი არ იდგა მის მიერ განსახილველ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეებზე გასაჩივრებული რეგულაციების გამოყენების საჭიროების წინაშე, რაც საკონსტიტუციო სასამართლოსთვის კონსტიტუციური წარდგინებით მიმართვის აუცილებელი საკანონმდებლო წინაპირობაა.

კონსტიტუციური წარდგინებების ავტორი არ უარყოფდა, რომ სადავო ნორმები მის განხილვაში მყოფი საქმეების გადაწყვეტისთვის უშუალოდ გამოსაყენებელი კანონი არ იყო, თუმცა ადმინისტრაციულ პასუხისგებაში მიცემულ პირთა სამართალდამრღვევად ცნობის შემთხვევაში, გასაჩივრებული რეგულაციები გამოიწვევდა მათი კონსტიტუციური უფლებების სამომავლოდ დარღვევას, კერძოდ, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა განმეორებით ჩადენის დროს. ამ კონტექსტში, საკონსტიტუციო სასამართლომ ხაზი გაუსვა იმ გარემოებას, რომ კონსტიტუციური წარდგინების მექანიზმი შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს მხოლოდ იმ ნორმებთან მიმართებით, რომელიც მიმდინარე სამართალწარმოების ფარგლებში უნდა გამოიყენოს საქმის განმხილველმა სასამართლომ და ამ საკითხთან დაკავშირებით, სხვა უფრო ფართო, შორსმიმავალი განმარტების საშუალებას კონსტიტუცია და წარდგინების ინსტიტუტის მარეგულირებელი ორდინალური კანონმდებლობა არ იძლეოდა. საკონსტიტუციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ კონსტიტუციური წარდგინების მეშვეობით ისეთი ნორმების გასაჩივრება, რომელიც დაწყებულ სამართალწარმოებაში გამოსაყენებელი კანონი ვერ იქნება, უსაფუძვლოდ გამოიწვევდა საქმის განხილვის შეჩერებას, რაც წინააღმდეგობაში მოვიდოდა სწრაფი მართლმსაჯულების განხორციელების კონსტიტუციურ პრინციპთან და ინდივიდთა უფლება-მოვალეობების დროულად განსაზღვრულობის ინტერესთან.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ კონსტიტუციური წარდგინებების ავტორი ფართოდ და იმავდროულად არასწორად აღიქვამდა საერთო სასამართლოს მოსამართლის როლს საკონსტიტუციო სასამართლოსთვის წარდგინებით მიმართვის სფეროში, ისევე როგორც, საკონსტიტუციო სასამართლოს კომპეტენციის კანონმდებლობით განსაზღვრულ ფარგლებს, რომლის თანახმადაც იგი აღჭურვილია უფლებამოსილებით, საერთო სასამართლოების წარდგინების საფუძველზე იმსჯელოს არა ნებისმიერი, არამედ მხოლოდ იმ კანონის (ნორმატიული აქტის) შესახებ, რომელიც უნდა გამოიყენოს საერთო სასამართლომ მის განხილვაში მყოფი კონკრეტული საქმის გადაწყვეტისას.

საკონსტიტუციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ №1923, №1929 და №1931 კონსტიტუციური წარდგინებები არ აკმაყოფილებდა დასაბუთებულობის მოთხოვნას და არ უნდა ყოფილიყო არსებითად განსახილველად მიღებული.

დავის საგანი: საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 166-ე მუხლის შენიშვნის მე-4 ნაწილისა და 173-ე მუხლის შენიშვნის მე-4 ნაწილის კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის მე-9 მუხლის მე-2 პუნქტთან, მე-11 მუხლის პირველ პუნქტთან და მე-13 მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით.

20/01/2026

📣 სტრასბურგის სასამართლოში საიამ ,,რუსული კანონის" წინააღმდეგ 2023 წელს გამართულ აქციაზე დაკავებულ პირთან დაკავშირებით დავა მოიგო.

❗ სტრასბურგის სასამართლომ მოცემულ საქმეში დაადგინა კონვენციის მე-6 (1) და მე-11 მუხლების დარღვევა. Მნიშვნელოვანია, რომ Სასამართლომ მე-11 მუხლის ფარგლებში მოიცვა მე-10 მუხლით დაცული უფლება.

სტრასბურგის სასამართლოში საიამ ,,რუსული კანონის" წინააღმდეგ 2023 წელს გამართულ აქციაზე უკანონოდ დაკავებულ პირთან ....

31/12/2025

ბედნიერი ახალი წელი 🎄

11/12/2025

📣 სტრასბურგის სასამართლომ 2025 წლის 11 დეკემბერს, 2019 წლის 20-21 ივნისის ანტისაოკუპაციო აქციის დროს დაშავებული 26 პირის, მათ შორის მოქალაქეების, დემონსტრანტებისა და ჟურნალისტების, საქმეზე გადაწყვეტილება გამოაცხადა.

❗ ცრემლსადენი გაზის, წყლის ჭავლისა და რეზინის ტყვიების ხანგრძლივმა და დამიზნებით გამოყენებამ, მათთან დაკავშირებული საერთაშორისო სტანდარტების დაუცველობამ და პოლიციისა და სპეციალური დანიშნულების დანაყოფების მიერ ექვს საათზე მეტ ხანს განხორციელებულმა ძალადობრივმა ქმედებებმა, 200-ზე მეტ ადამიანს მიაყენა ფიზიკური ზიანი. დაშლის ოპერაცია თითქმის შვიდ საათს გაგრძელდა. პოლიციამ 800-ზე მეტი რეზინის ტყვია გახსნა. ოფიციალურად დარეგისტრირდა 187 მოქალაქისა და 38 ჟურნალისტის დაზიანება პოლიციის მოქმედებების შედეგად. ზოგმა თვალი დაკარგა. სხვებს სახის ძვლები დაუზიანდათ რეზინის ტყვიების გამო.

❗ საია წინამდებარე საქმეში - ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპულ ცენტრთან (EHRAC) ერთად ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს წინაშე 22 პირის ინტერესებს იცავდა. მათ შორის არიან მედიის 11 წარმომადგენელი, მშვიდობიანი შეკრების უფლებით მოსარგებლე 10 პირი და მოვლენების ეპიცენტრში შემთხვევით აღმოჩენილი ერთი პირი.

ვრცლად ⬇

https://gyla.ge/post/strasburgissasamartlo-20ivnisissaqmeze-GYLA

11/12/2025

2025 წლის 11 დეკემბერს, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმმა ნაწილობრივ დააკმაყოფილა №1689 კონსტიტუციური სარჩელი („ალექსანდრე ახალაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“).
საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით, დავის საგანს წარმოადგენდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის მე-4 ნაწილის დანაწესი, რომელიც დაუშვებლად მიიჩნევდა პირის მიერ ახლად აღმოჩენილი გარემოების გამო, დასრულებული საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების შეტანას გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 5 წლის გასვლის შემდეგ, თუ დადგენილია ამ საქმეზე მხარეთა და მათ წარმომადგენელთა ან მოსამართლის დანაშაულებრივი ქმედება.

კონსტიტუციური სარჩელის ავტორი აღნიშნავს, რომ დაწესებული 5-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა არ აკმაყოფილებს გონივრულობის კრიტერიუმს, ვინაიდან საქმეზე მხარეთა და მათ წარმომადგენელთა ან მოსამართლის დანაშაულებრივი ქმედების დადგენა სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებასთან არის დაკავშირებული, რაც ხანგრძლივი დროის განმავლობაში მიმდინარეობს და შეუძლებელი ხდება გასაჩივრებული რეგულაციით დადგენილი 5-წლიანი ვადის დაცვა. მოსარჩელე მხარის განმარტებით, სადავო რეგულირებით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ პირი მოკლებულია შესაძლებლობას, საკუთარი უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვის მიზნით, მიმართოს სასამართლოს და მოითხოვოს უკანონო გადაწყვეტილების გადასინჯვა, რაც არ არის სამართლიანი სასამართლოს კონსტიტუციური უფლების მოთხოვნებთან შეთავსებადი.

მოპასუხე მხარის განმარტებით, სადავო მოწესრიგება იცავს სამოქალაქო საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების საბოლოობას, რაც სამართლებრივი უსაფრთხოების, სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობისა და სამართლებრივი განსაზღვრულობის უზრუნველყოფის აუცილებელი პირობაა. დამატებით, მოპასუხე მხარე აღნიშნავს, რომ სადავო საფუძვლით, დასრულებული საქმის წარმოების განახლებისთვის დადგენილი 5-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა არის გონივრული და სამართლიანად აბალანსებს კერძო და საჯარო ინტერესებს.

საკონსტიტუციო სასამართლომ საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველი პუნქტით დაცული სფეროსა და საქმეზე შესაფასებელი მოცემულობის იდენტიფიცირების შემდეგ, იმსჯელა სადავო მოწესრიგების საფუძველზე სასამართლოსადმი ხელმისაწვდომობის უფლების შეზღუდვის პროპორციულობაზე. სასამართლომ მიუთითა, რომ სადავო საფუძვლით დასრულებული საქმის წარმოების განახლებისთვის აუცილებელი იყო სისხლის სამართლის საქმეზე გამამტყუნებელი განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლა და ამ კონტექსტში ერთმანეთისგან გამიჯნა შემთხვევათა ორი წყება: როდესაც მხარის, მისი წარმომადგენლის ან მოსამართლის მხრიდან სავარაუდოდ ჩადენილ დანაშაულზე გამოძიება იწყება შესაბამის

სამოქალაქო საქმეზე 5-წლიანი ხანდაზმულობის ვადაში, მაგრამ განაჩენი კანონიერ ძალაში შედის ამ ვადის ამოწურვის შემდეგ და როდესაც გამოძიების დაწყებაც და გამამტყუნებელი განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლაც დაკავშირებულია 5-წლიანი ვადის შემდგომ პერიოდთან.
სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო მოწესრიგება მიემართებოდა ისეთ შემთხვევასაც, როდესაც საქმის წარმოების განახლების სადავო საფუძველი გამოვლინდა 5-წლიანი ხანდაზმულობის ვადაში, დაიწყო გამოძიება, მაგრამ განაჩენი კანონიერ ძალაში შევიდა ამ ვადის ამოწურვის შემდეგ. სასამართლოს განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, პირის სასამართლოსადმი ხელმისაწვდომობის უფლება, რაც სადავო დანაწესის ბლანკეტურად მოქმედების პირობებში იზღუდებოდა, გადაწონიდა გასაჩივრებული რეგულაციით მისაღწევ ლეგიტიმურ მიზნებს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო მივიდა დასკვნამდე, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის მე-4 ნაწილის ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც შეეხება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლით, პირის მიერ დასრულებული საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების შეტანის დაუშვებლობას გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 5 წლის გასვლის შემდეგ იმ შემთხვევაში, როდესაც გამოძიება დაიწყო დასრულებული საქმის წარმოების განახლებისათვის დადგენილი 5-წლიანი ხანდამულობის ვადის პერიოდში, მაგრამ სისხლის სამართლის საქმეზე გამამტყუნებელი განაჩენი კანონიერ ძალაში შევიდა 5-წლიანი აღმკვეთი ვადის ამოწურვის შემდეგ, ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნებს.

გადაწყვეტილებას თან ერთვის საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეების - გიორგი კვერენჩხილაძისა და თეიმურაზ ტუღუშის განსხვავებული აზრი.

დავის საგანი: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის მე-4 ნაწილის იმ ნორმატიული შინაარსის კონსტიტუციურობა, რომელიც შეეხება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლით, პირის მიერ ახლად აღმოჩენილი გარემოების გამო, დასრულებული საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების შეტანის დაუშვებლობას, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 5 წლის გასვლის შემდეგ საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით.

08/12/2025

🔷 ️ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2025 წლის 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საქმეზე M.S.L., TOV უკრაინის წინააღმდეგ (M.S.L., TOV v. UKRAINE).

🔷️ აღნიშნულ საქმეში ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ მოპასუხე სახელმწიფოს მიერ ერთ-ერთი კომპანიის დასანქცირებისა და სანქციის ფარგლებში ამ კომპანიის ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ გადაწყვეტილების ადამიანის უფლებათა ევროპულ კონვენციასთან შესაბამისობის საკითხი განიხილა. აღნიშნულ საქმეში ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ, მათ შორის, საერთაშორისო სანქციის ინსტიტუტზე და ასეთი სანქციის საფუძველზე ადამიანის უფლებების შეზღუდვის სტანდარტზეც იმსჯელა.

🔷️ ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმის განხილვა, პირველ რიგში, უკრაინაში არსებული მდგომარეობის მიმოხილვით დაიწყო. სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2014 წლიდან უკრაინის სახელმწიფოებრიობა და ტერიტორიული მთლიანობა უპრეცედენტო გამოწვევების წინაშე აღმოჩნდა. 2014 წლის 27 თებერვლისთვის რუსეთის ფედერაციამ ყირიმის ნახევარკუნძულის სრული ოკუპაცია მოახდინა. პარალელურად დონეცკისა და ლუგანსკის რეგიონებში რუსეთის მხარდაჭერით სეპარატისტული მოძრაობები გაძლიერდა, რის შედეგადაც ამ რეგიონებში მოქმედმა აღნიშნულმა სეპარატისტულმა მოძრაობებმა 2014 წლის მარტისთვის უკრაინისგან გამოყოფისა და ე.წ. დონეცკისა და ლუგანსკის სახალხო რესპუბლიკების დაარსების შესახებ საჯაროდ განაცხადეს. 2014 წლის მაისის თვიდან აღმოსავლეთ უკრაინის დიდი ნაწილი რუსეთის ეფექტურ კონტროლს დაექვემდებარა (მე-5-მე-8 პარაგრაფები).

🔷 ️2014 წლის მარტის თვიდან ევროკავშირის ხელმძღვანელობით სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციამ და სახელმწიფომ კონკრეტული ფიზიკური და იურიდიული პირების დასანქცირება დაიწყო. სხვადასხვა სახის სანქცია დაეკისრა იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს, რომლებიც მიჩნეული იქნა რომ უკრაინაში ზემოაღნიშნული მოვლენების განვითარებაში გარკვეულ როლს ასრულებდნენ. 2025 წლის მარტისთვის ევროკავშირმა სხვადასხვა სახის სანქცია 2 400 ფიზიკურ და იურიდიულ პირს დააკისრა. აღნიშნულის პარალელურად 2014 წლის 14 აგვისტოს უკრაინის რადამ „სანქციების შესახებ“ კანონი მიიღო. ამ კანონის საფუძველზე უკრაინის ხელისუფლებამაც სხვადასხვა სახის სანქცია დააკისრა იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს, რომლებიც მიჩნეული იქნა რომ უკრაინაში ზემოაღნიშნული მოვლენების განვითარებაში სხვადასხვა ფორმით მონაწილეობდნენ. 2025 წლის მარტისთვის უკრაინის ხელისუფლებამ სანქციები დააკისრა 10 000 ფიზიკურ და 7 000 იურიდიულ პირს. 2022 წლის 24 თებერვლიდან რუსეთმა უკრაინის წინააღმდეგ სრულმასშტაბიანი სამხედრო თავდასხმა დაიწყო, რომელიც დღემდე გრძელდება (მე-9-მე-11 პარაგრაფები).

🔷 ️უკრაინაში არსებული მდგომარეობის მიმოხილვის შემდეგ ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ უკრაინის ხელისუფლების მიერ მოსარჩელე კომპანიის მიმართ გატარებული ღონისძიებები მიმოიხილა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ ზემოხსენებული „სანქციების შესახებ“ კანონის საფუძველზე 2015 წლის 2 სექტემბერს მოპასუხე სახელმწიფოს ეროვნული უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საბჭომ „ეკონომიკური და სხვა ტიპის პერსონალური სანქციების დაკისრების შესახებ“ გადაწყვეტილება გამოაქვეყნა. აღნიშნულ გადაწყვეტილებას თან ახლდა დანართი, რომელშიც შეყვანილ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს საბჭოს გადაწყვეტილებით სხვადასხვა სახის სანქცია უნდა დაჰკისრებოდათ. ამ სიაში მოსარჩელე კომპანიაც იყო შეყვანილი. 2015 წლის 16 სექტემბერს მოპასუხე სახელმწიფოს პრეზიდენტმა აღნიშნული გადაწყვეტილების აღსასრულებლად მიქცევის შესახებ დეკრეტი გამოსცა. აღნიშნული დეკრეტის მიღებისას მოპასუხე სახელმწიფოს პრეზიდენტი, მათ შორის, ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურის მიერ მიწოდებულ ინფორმაციას დაეყრდნო. უსაფრთხოების სამსახური ამტკიცებდა, რომ მოსარჩელე კომპანიას რუსეთის ხელისუფლებასთან ჰქონდა კავშირი და ის თავისი საქმიანობით მოპასუხე სახელმწიფოს უსაფრთხოებისთვის საფრთხეს წარმოადგენდა. საბჭოს გადაწყვეტილების აღსასრულებლად მიქცევის შესახებ პრეზიდენტის დეკრეტის ამოქმედების შემდეგ მოსარჩელე კომპანიას სხვადასხვა სახის სანქცია დაეკისრა, მათ შორის, მის საკუთრებაში არსებულ ქონებას ყადაღა დაედო (მე-12-18 პარაგრაფები).

🔷️ მოსარჩელე კომპანიამ მოპასუხე სახელმწიფოს პრეზიდენტის ზემოაღნიშნული დეკრეტი ეროვნულ სასამართლოებში გაასაჩივრა. ეროვნული სასამართლოების გადაწყვეტილებით პრეზიდენტის დეკრეტი კანონიერად იქნა ცნობილი. შესაბამისად, მოსარჩელე კომპანიის მოთხოვნა პრეზიდენტის დეკრეტით მისთვის დაკისრებული სხვადასხვა სანქციის, მათ შორის, ქონებაზე ყადაღის დადების გაუქმების შესახებ არ დაკმაყოფილდა (მე-19-41-ე პარაგრაფები).

🔷️ ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში მოსარჩელე კომპანია დავობდა, რომ მისთვის სხვადასხვა სახის სანქციის დაკისრება, მათ შორის, ქონებაზე ყადაღის დადება უკანონო და არაპროპორციული იყო, ამასთანავე, ეროვნულმა სასამართლოებმა მის მიერ შეტანილი საჩივრის განხილვისას საქმესთან დაკავშირებული დეტალები გულმოდგინედ არ გამოიკვლიეს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე კომპანია ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში ამტკიცებდა, რომ მოპასუხე სახელმწიფომ დაარღვია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით დაცული მისი საკუთრების უფლება. გარდა ამისა, მოსარჩელე კომპანია ამტკიცებდა, რომ მას ეროვნული დონეზე თავისი უფლებების დაცვის ეფექტიანი საშუალებები არ ჰქონია. შესაბამისად, მისი მტკიცებით, მოპასუხე სახელმწიფომ მის მიმართ ასევე დაარღვია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-13 მუხლი (სამართლებრივი დაცვის ქმედითი საშუალებების უფლება) (68-ე და 112-ე პარაგრაფები).

🔷 ️მოსარჩელე კომპანიის ზემოაღნიშნული პრეტენზიების განხილვამდე ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ პირველ რიგში ზოგადად სანქციის ინსტიტუტზე, მათ შორის, საერთაშორისო სანქციის ინსტიტუტზე და სანქციის საფუძველზე ადამიანის უფლებების შეზღუდვის სტანდარტზე იმსჯელა. ამ თვალსაზრისით ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ევროკავშირის მართლმსაჯულების სასამართლოს (CJEU) მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე გაამახვილა ყურადღება. კერძოდ, ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის ფარგლებში ევროკავშირის მიერ შესაბამისი ფიზიკური და იურიდიული პირებისთვის სანქციის დაკისრების სტანდარტთან დაკავშირებით ევროკავშირის მართლმსაჯულების სასამართლოს (CJEU) მყარად დადგენილი პრაქტიკა აქვს. აღნიშნული პრაქტიკის თანახმად, ვინაიდან ადამიანის ფუნდამენტური უფლებები ევროკავშირის სამართლებრივი წესრიგის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, აუცილებელია, ის ფიზიკური და იურიდიული პირები, რომელთაც სანქცია ეკისრებათ inter alia სანქციის დაკისრების შესახებ გადაწყვეტილების საფუძვლების თაობაზე საკმარისად იყვნენ ინფორმირებულნი. აღნიშნული საფუძვლების შესახებ საკმარისად ინფორმირებულობა საჭიროა იმისთვის, რომ ამ ფიზიკურმა და იურიდიულმა პირებმა საკუთარი უფლებები ეფექტიანად დაიცვან, ასევე მიიღონ ინფორმირებული გადაწყვეტილება სურთ თუ არა სამართლებრივი დავის დაწყება დაკისრებულ სანქციებთან დაკავშირებით. აღნიშნული საფუძვლების შესახებ საკმარისად ინფორმირებულობა სანქციის დაკისრების შესახებ გადაწყვეტილების კანონიერების სასამართლოში გულმოდგინედ შემოწმების უზრუნველსაყოფადაც აუცილებელია. ევროკავშირის მართლმსაჯულების სასამართლოს (CJEU) მიერ მყარად დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, გადაწყვეტილება სანქციის დაკისრების შესახებ უნდა შეიცავდეს კონკრეტულ და დეტალურ მიზეზებს იმის შესახებ თუ რატომ გადაწყვიტეს შესაბამისმა ორგანოებმა შესაბამისი ფიზიკური და იურიდიული პირებისთვის სანქციის დაკისრება, ამასთანავე, ევროკავშირის სასამართლოებმა უნდა შეამოწმონ აღნიშნული მიზეზები რამდენად დეტალური და კონკრეტულია. ამ მიზეზების შესახებ შესაბამისი პირი ინფორმირებული უნდა იყოს იმ მომენტიდან, როდესაც სანქციის შესახებ გადაწყვეტილებამ ამ პირის მიმართ მოქმედება დაიწყო. ეს მიზეზები ზოგადი და სტერეოტიპული სიტყვებით არ უნდა იყოს ფორმულირებული. კონკრეტული და დეტალური მიზეზების მითითების გარეშე შესაბამის სამართლებრივ ნორმებზე ზოგადი მითითება არასაკმარისია. სასამართლოებმა, თავის მხრივ, უნდა შეამოწმონ პირისთვის სანქციის დაკისრების შესახებ გადაწყვეტილება საკმარის ფაქტობრივ საფუძვლებს რამდენად ეფუძნებოდა და ეს გადაწყვეტილება რამდენად დასაბუთებულია (59-ე და 60-ე პარაგრაფები).

🔷️ ზოგადად სანქციის ინსტიტუტზე, მათ შორის, საერთაშორისო სანქციის ინსტიტუტზე და სანქციის საფუძველზე ადამიანის უფლებების შეზღუდვის სტანდარტზე მსჯელობისას ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ყურადღება გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სპეციალური მომხსენებლის ანგარიშზეც გაამახვილა. ხსენებულ ანგარიშში სპეციალურმა წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ საერთაშორისო სამართალში დღესდღეობით „სანქციის“ ზოგადი განმარტებაც კი არ არსებობს. სპეციალურმა წარმომადგენელმა დანანებით აღნიშნა, რომ სისხლის სამართლის კანონმდებლობით გათვალისწინებული პროცედურების დაწყების ნაცვლად, დღესდღეობით სახელმწიფოები სანქციების დაკისრების გზას ირჩევენ, რადგან სანქციების დაკისრება უფრო სწრაფი და მარტივი პროცედურებით ხდება, ამასთანავე, სანქციის დაკისრების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას მტკიცებულებითი სტანდარტი თითქმის არ არსებობს. აღნიშნულის შედეგად კი დასანქცირებული პირების, უდანაშაულობის პრეზუმფციის დარღვევით, საერთაშორისო დამნაშავეებად საჯაროდ ბრენდირება ხდება (58-ე პარაგრაფი).

🔷️ ზოგადად სანქციის ინსტიტუტზე, მათ შორის, საერთაშორისო სანქციის ინსტიტუტზე და სანქციის საფუძველზე ადამიანის უფლებების შეზღუდვის სტანდარტზე მსჯელობისას ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ თავის მიერ დადგენილი პრაქტიკაც მიმოიხილა. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მას ადრე განხილულ საქმეებში რამდენჯერმე მოუწია მსჯელობა იმ საკითხზე, თუ როგორი უნდა იყოს ეროვნული სასამართლოების განხილვის მასშტაბი სხვადასხვა საერთაშორისო სამართლებრივი ჩარჩოს ფარგლებში შეფარდებული სანქციების ეროვნულ დონეზე აღსრულებასთან დაკავშირებით. მაგალითად, ადრე განხილულ რამდენიმე საქმეში, რომელიც გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უსაფრთხოების საბჭოს რეზოლუციით შესაბამისი პირებისთვის დაკისრებული სანქციის ეროვნულ დონეზე აღსრულების საკითხს შეეხებოდა, ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ ვინაიდან სანქცირებულთა სიაში პირის შეყვანასთან დაკავშირებით მთავარი გადაწყვეტილების მიმღებ ორგანოს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უსაფრთხოების საბჭო წარმოადგენს, ეროვნულ სასამართლოებს არ შეუძლიათ ამ სანქცირებულთა სიაში პირის შეყვანასთან ან არშეყვანასთან დაკავშირებით მიიღონ გადაწყვეტილება, თუმცა ეროვნულმა სასამართლოებმა შესაბამისი სანქციების ეროვნულ დონეზე აღსრულების დროს მთელი რიგი საკითხები მაინც უნდა გამოიკვლიონ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს განმარტებით, ეროვნულმა სასამართლოებმა საკმარისი გულმოდგინებით უნდა შეამოწმონ და დარწმუნდნენ რომ შესაბამისი პირის სანქცირებულთა სიაში შეყვანა თვითნებურად არ მომხდარა. მათ ასევე უნდა გამოიკვლიონ შესაბამისი პირის სახელი და გვარი ნამდვილად არის თუ არა სანქცირებულთა სიაში, ასევე ჩამოსართმევი ან დასაყადაღებელი ესა თუ ის ქონება ნამდვილად ეკუთვნის თუ არა სანქცირებულთა სიაში შეყვანილ პირს (მე-100 პარაგრაფი).

🔷️ ზოგადად სანქციის ინსტიტუტზე, მათ შორის, საერთაშორისო სანქციის ინსტიტუტზე და სანქციის საფუძველზე ადამიანის უფლებების შეზღუდვის სტანდარტზე მსჯელობის შემდეგ ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ მოსარჩელე კომპანიის კონკრეტულ სასარჩელო მოთხოვნებზე იმსჯელა. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხე სახელმწიფოს ეროვნული უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საბჭოს გადაწყვეტილება, ასევე პრეზიდენტის დეკრეტი, რომელთა საფუძველზედაც მოსარჩელე კომპანიის ქონებას ყადაღა დაედო, არავითარ დასაბუთებას არ შეიცავდა. აღნიშნულ გადაწყვეტილებასა და დეკრეტში უბრალოდ მექანიკურად იყო გადმოტანილი „სანქციების შესახებ“ კანონით გათვალისწინებული ყველა ის საფუძველი, რომელთა არსებობის შემთხვევაში შესაბამის ფიზიკურ ან იურიდიულ პირს სანქცია შესაძლოა დაჰკისრებოდა. გადაწყვეტილებასა და დეკრეტში არ იყო ახსნილი ეს საფუძვლები მოსარჩელე კომპანიას რატომ და როგორ მიესადაგებოდა. სასამართლომ იქვე განმარტა, რომ მართალია კონკრეტული საგამონაკლისო გარემოებების არსებობის შემთხვევაში ამ გადაწყვეტილებასა და დეკრეტში შესაძლოა სანქციების გამოყენების ყველა ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი არ ყოფილიყო მითითებული, თუმცა მოსარჩელე კომპანიისთვის არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა სანქციის გამოყენების საფუძვლების არსი მაინც გაეგო, რათა თავის დასაცავად არგუმენტები მოემზადებინა (98-ე პარაგრაფი).

🔷️ აღნიშნულის შემდეგ ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ გამოიკვლია - ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებისა და დეკრეტის არასაკმარისი დასაბუთების გათვალისწინებით, ჰქონდა თუ არა ეროვნულ დონეზე მოსარჩელე კომპანიას საკმარისი საპროცესო გარანტიები იმისთვის, რომ ეროვნულ სასამართლოში მისთვის დაკისრებული სანქციის შესახებ ეფექტიანად ედავა. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამ შემთხვევაში ეროვნულმა სასამართლოებმა გადაწყვეტილება და დეკრეტი მოსარჩელე კომპანიისთვის სანქციის დაკისრების შესახებ ეფექტიანად არ განიხილეს. ეროვნულმა სასამართლოებმა მხოლოდ ის შეაფასეს მოპასუხე სახელმწიფოს ეროვნული უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საბჭოს გადაწყვეტილება და პრეზიდენტის დეკრეტი მათი მიღებისთვის კანონით დადგენილ ფორმალურ მოთხოვნებს რამდენად აკმაყოფილებდა. ეროვნულმა სასამართლოებმა მოპასუხე სახელმწიფოს ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურის მიერ მოსარჩელე კომპანიის წინააღმდეგ მოპოვებული ინფორმაციის შინაარსზე, რომელსაც პრეზიდენტის დეკრეტი დაეყრდნო, საერთოდ არ იმსჯელეს. მოპასუხე სახელმწიფოს უზენაესმა სასამართლომ ცალსახად აღნიშნა, რომ მას არ ჰქონდა უფლებამოსილება ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურის მიერ მოპოვებული ფაქტობრივი ინფორმაცია შეეფასებინა. შესაბამისად, უზენაესმა სასამართლომ უარი განაცხადა იმ საკითხის შესახებ მსჯელობაზე - მოსარჩელე კომპანიის საქმიანობა რამდენად უქმნიდა საფრთხეს მოპასუხე სახელმწიფოს ეროვნულ უსაფრთხოებას. აღნიშნულის შედეგად, ყველაზე მთავარი შეკითხვა ეროვნულ სასამართლოებში პასუხგაუცემელი დარჩა, კერძოდ, რუსეთის ხელისუფლებასთან თანამშრომლობით მოსარჩელე კომპანიის საქმიანობა ნამდვილად უქმნიდა თუ არა საფრთხეს მოპასუხე სახელმწიფოს ეროვნულ უსაფრთხოებას (99-ე და 102-ე-104 პარაგრაფები).

🔷️ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს შეფასებით, ამ შემთხვევაში არ შეიძლება მოსარჩელე კომპანიის საჩივრის ეროვნული სასამართლოების მიერ განხილვის ფორმა და მასშტაბი თვითნებობის გამოსარიცხად საკმარის საპროცესო გარანტიად იქნეს მიჩნეული, რადგან ეროვნულ სასამართლოებს არ შეუმოწმებიათ სანქციის დაკისრების შესახებ გადაწყვეტილებები საკმარისად მყარ ფაქტობრივ საფუძვლებს რამდენად ეფუძნებოდა, ასევე მოსარჩელე კომპანიის საწინააღმდეგო ფაქტობრივი ინფორმაციები რამდენად დასაბუთებული იყო (108-ე პარაგრაფი).

🔷️ ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელე კომპანიისთვის სანქციის დაკისრებით მოპასუხე სახელმწიფომ დაარღვია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით დაცული მოსარჩელის საკუთრების უფლება. გარდა ამისა, ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელის მიმართ მოპასუხე სახელმწიფომ ასევე დაარღვია კონვენციის მე-13 მუხლი, ვინაიდან მოსარჩელეს ეროვნულ დონეზე უფლების დაცვის ეფექტიანი შესაძლებლობა არ ჰქონია (111-ე და 121-ე პარაგრაფები).

17/11/2025

2025 წლის 14 ნოემბერს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მეორე კოლეგიამ არ დააკმაყოფილა №1511 კონსტიტუციური სარჩელი („ბონდო თედორაძე, ანზორ გუბაევი და ხათუნა ბერიძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“).

სადავო ნორმის საფუძველზე ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევად არის გამოცხადებული დღის საათებში ან ღამის საათებში საცხოვრებელ სახლში, კერძო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ან საზოგადოებრივი/საჯარო დაწესებულების შენობაში აკუსტიკური ხმაურის დასაშვები ნორმების გადამეტება.

სადავო ნორმის საფუძველზე, მოსარჩელე პირებს დაეკისრათ ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა. მათ მიერ ჩადენილი სამართალდარღვევა გამოიხატებოდა იმაში, რომ პოლიტიკოსის საცხოვრებელი სახლისკენ მიმართული დემონსტრაციის ფარგლებში, ხმის გამაძლიერებელი მოწყობილობების გამოყენებით, აჭარბებდნენ აკუსტიკური ხმაურის დასაშვებ ფარგლებს.

მოსარჩელეთა განცხადებით, ხშირად შეკრების ეფექტიანობისთვის გადამწყვეტია შეკრების ფორმა და მანერა. მოცემულ შემთხვევაში, ეფექტიანი პროტესტის ფორმას წარმოადგენდა პოლიტიკოსის კერძო საკუთრების/საცხოვრებელი სახლის მიმდებარედ შეკრება და ხმის გამაძლიერებელი მოწყობილობების გამოყენებით ხმაურის გამოწვევა მისთვის დისკომფორტის შექმნის მიზნით. შესაბამისად, დემონსტრანტების ქმედება ექცეოდა შეკრების თავისუფლებით დაცულ სფეროში და არ წარმოადგენდა სამართალდარღვევას. მოსარჩელეთა პოზიციით, მსგავს სიტუაციებში, მიუხედავად სხვა უფლებებთან შესაძლო წინააღმდეგობისა, უპირატესობა სწორედ შეკრების თავისუფლებას უნდა მინიჭებოდა, საერთო სასამართლოებმა კი პირიქით, სადავო ნორმას შესძინეს ისეთი ნორმატიული შინაარსი, რომელიც უპირატესობას ბლანკეტურად ანიჭებს იმ ინტერესებს, რომელთა დაცვასაც კერძო საკუთრებაში აკუსტიკური ხმაურის დასაშვები ნორმების გადაჭარბება ემსახურება.

მოპასუხე მხარის განცხადებით, სადავო ნორმის რეალური შინაარსის დასადგენად, მისი განმარტება უნდა მოხდეს ამავე ნორმის შენიშვნასთან ერთობლიობაში. შენიშვნა ადგენს, რომ გასაჩივრებული ნორმით დადგენილი აკრძალვა არ ვრცელდება იმ პირებზე, რომლებიც მოქმედებენ საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით დაცული უფლების ფარგლებში. მაშასადამე, პირები, რომელთა ქმედების ინტენსივობა, ფორმა და ხასიათი არ სცდება შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლების დასაშვებ ფარგლებს, საერთოდ არ ექცევიან სადავო ნორმის მოქმედების ქვეშ. აქედან გამომდინარე, მოპასუხის პოზიციით, სადავო ნორმა შეკრების თავისუფლებაში ჩარევას არ იწვევს.

საკონსტიტუციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველი საქმის ფარგლებში, შესაფასებელი იყო სადავო ნორმის ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევად აცხადებს კერძო საკუთრების მიმდებარედ, საჯარო სივრცეში, არასპონტანური და განგრძობითი ხასიათის შეკრებას, რომლის ფარგლებშიც, შეკრების მონაწილეები, ხმის გამაძლიერებელი მოწყობილობების გამოყენებით, დაახლოებით, ერთი თვის მანძილზე, დღე-ღამის სხვადასხვა მონაკვეთში, მათ შორის, ღამის საათებში, მიზანმიმართულად იწვევენ ძლიერ ხმაურს და აჭარბებენ აკუსტიკური ხმაურის დასაშვებ ნორმებს, რათა დისკომფორტი შეუქმნან კერძო საცხოვრებელში მყოფ პოლიტიკოსს და ამ ფორმით მიაწვდინონ მას პოლიტიკური ხასიათის საპროტესტო შეტყობინება.

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ განმარტა, რომ შეკრების უფლება მოიცავს შეკრების შინაარსის, დროის, ადგილისა და ფორმის არჩევის თავისუფლებას, თუმცა, როდესაც შეკრების უფლება სხვა კონსტიტუციურ უფლებებთან და ღირებულებებთან მოდის კონკურენციაში, იგი შესაძლოა, სხვადასხვა ტიპის შეზღუდვას დაექვემდებაროს.

მოცემულ შემთხვევაში, სწორედ ამგვარ ღირებულებით კონფლიქტს ჰქონდა ადგილი. კერძოდ, ერთმანეთს უპირისპირდებოდა, ერთი მხრივ, მოსარჩელეთა უფლება, შეკრებილიყვნენ და პოლიტიკური ხასიათის პროტესტი გამოეხატათ მათთვის ყველაზე მისაღები ფორმით, კერძოდ, პოლიტიკოსის სახლისკენ მიზანმიმართული ხმაურის გადაჭარბებით, ხოლო, მეორე მხრივ, პროტესტის არეალში დასახლებულ ტერიტორიაზე მყოფი პირების ინტერესები, ეცხოვრათ მშვიდ და ჯანმრთელობისათვის უვნებელ გარემოში, შეუფერხებლად ესარგებლათ პირადი და ოჯახური ცხოვრების უფლებით, ჰქონოდათ დასვენებისა და სხვადასხვა საქმიანობის შეუფერხებელი განხორციელების შესაძლებლობა.

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ, განსახილველი ღირებულებითი კონფლიქტის ყველა კომპონენტის გათვალისწინებით, სამართლიანად და გონივრულად მიაჩნია სადავო ნორმისთვის ისეთი შინაარსის მინიჭება, რომელიც ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევად აცხადებს საჯარო სივრცეში, დასახლებული ტერიტორიის მიმდებარედ გამართული, არასპონტანური და წინასწარ დაგეგმილი შეკრების ფარგლებში, აკუსტიკური ხმაურის დასაშვები ნორმების მრავალჯერადად გადამეტებას, მათ შორის, ღამის საათებში, როდესაც ეს შეკრება მიზანმიმართულია საცხოვრებელ სახლში მყოფი პირის/პირების შეწუხებისა და ცხოვრების ნორმალური რიტმის დარღვევისაკენ.

პირის საცხოვრებლის დაცვის მნიშვნელობისა და მასთან დაკავშირებული უფლებრივი კომპონენტების გაანალიზების კვალდაკვალ, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, პროტესტის დროის, ადგილისა და ფორმის მხედველობაში მიღებითა და შედეგად გამოწვეული შემხვედრი უფლებების შეზღუდვის ინტენსივობის გათვალისწინებით, არ იქნებოდა სამართლიანი, თუკი კერძო საცხოვრებელში მყოფ პირებს, მათი სტატუსის მიუხედავად, კვლავაც დაეკისრებოდათ, პროტესტის შედეგად, საკუთარი უფლებების შეზღუდვის თმენის გაგრძელების ვალდებულება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკონსტიტუციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ სადავო ნორმის გასაჩივრებული ნორმატიული შინაარსი აკმაყოფილებდა თანაზომიერების პრინციპის მოთხოვნებს და შესაბამისობაში იყო საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტით დაწესებულ სტანდარტებთან. შედეგად, №1511 კონსტიტუციური სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.



დავის საგანი: საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 771 მუხლის პირველი ნაწილის (2023 წლის 14 დეკემბრამდე მოქმედი რედაქცია) კონსტიტუციურობა საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის პირველ პუნქტთან მიმართებით.