02/08/2026
გადაიხადეთ ვალი? აუცილებლად მოითხოვეთ ამის დამადასტურებელი დოკუმენტი!
ბევრ ადამიანს ჰგონია, რომ ვალის გადახდის შემდეგ ყველაფერი ავტომატურად სრულდება. სინამდვილეში, თუ გადახდას შესაბამისი მტკიცებულება არ ახლავს, მომავალში შეიძლება სრულიად გაუთვალისწინებელი პრობლემების წინაშე აღმოჩნდეთ.
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი პირდაპირ განსაზღვრავს, რომ ვალდებულება მხოლოდ შესრულებით წყდება, ხოლო შესრულების ფაქტი საჭიროების შემთხვევაში უნდა დადასტურდეს.
როდის ითვლება ვალდებულება შეწყვეტილად?
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 427-ე მუხლის თანახმად, ვალდებულებითი ურთიერთობა წყდება მაშინ, როდესაც მოვალე კრედიტორის სასარგებლოდ სრულად ასრულებს ნაკისრ ვალდებულებას.
მარტივად რომ ვთქვათ, თუ ვალი გადაიხადეთ, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება სრულდება და აღარ არსებობთ როგორც მოვალე.
მაგალითი:
გიორგიმ მეგობრისგან ისესხა 10 000 ლარი. შეთანხმებულ დღეს თანხა სრულად გადაიხადა. ამ მომენტიდან მისი ვალდებულება შეწყვეტილია.
თუმცა, თუ გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ ექნება, მომავალში შესაძლოა დავა წარმოიშვას იმაზე, ნამდვილად გადაიხადა თუ არა ვალი.
შესაძლებელია თუ არა სხვა ნივთით ან მომსახურებით ვალის დაფარვა?
დიახ.
სამოქალაქო კოდექსის 428-ე მუხლის მიხედვით, თუ კრედიტორი თანახმაა, ვალდებულება შეიძლება შეწყდეს იმ შემთხვევაშიც, როდესაც თავდაპირველად შეთანხმებული შესრულების ნაცვლად იგი სხვა შესრულებას მიიღებს.
მაგალითად:
პირს უნდა დაებრუნებინა 15 000 ლარი, მაგრამ მხარეები შეთანხმდნენ, რომ თანხის ნაცვლად კრედიტორი მიიღებდა ავტომობილს.
თუ ასეთი შეთანხმება არსებობს და კრედიტორმა ავტომობილი მიიღო, ვალდებულება ასევე შეწყვეტილად ჩაითვლება.
მნიშვნელოვანია, რომ ასეთი შეთანხმება ნათლად იყოს დაფიქსირებული, რათა მომავალში დავა არ წარმოიშვას.
რატომ უნდა მოითხოვოთ შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტი?
ეს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი უფლებაა.
სამოქალაქო კოდექსის 429-ე მუხლის თანახმად, თუ მოვალე ამას მოითხოვს, კრედიტორი ვალდებულია გასცეს დოკუმენტი, რომელიც ადასტურებს, რომ ვალი მთლიანად ან ნაწილობრივ მიიღო.
ეს შეიძლება იყოს:
✔️ ქვითარი;
✔️ მიღება-ჩაბარების აქტი;
✔️ ხელწერილი;
✔️ წერილობითი დადასტურება;
✔️ ნებისმიერი სხვა დოკუმენტი, საიდანაც ნათლად ჩანს, რომ ვალი მიღებულია.
ასეთი დოკუმენტი მომავალში თქვენი მთავარი მტკიცებულებაა.
თუ დოკუმენტში პროცენტი არ არის ნახსენები, რას ნიშნავს ეს?
სამოქალაქო კოდექსი იცავს მოვალეს.
თუ კრედიტორის მიერ გაცემულ დოკუმენტში წერია, რომ ვალი მიღებულია, მაგრამ არაფერია ნათქვამი პროცენტზე, კანონით მიიჩნევა, რომ:
✅ პროცენტიც გადახდილია;
✅ ფულადი ვალდებულებაც მთლიანად შეწყვეტილია.
ანუ კრედიტორი ვეღარ იტყვის, რომ ძირითადი თანხა მიიღო, მაგრამ პროცენტი ისევ გადასახდელია, თუ დოკუმენტში ამის შესახებ არაფერია აღნიშნული.
რას ნიშნავს ბოლო გადახდის ქვითარი?
ხშირად ვალი ნაწილ-ნაწილ იფარება.
მაგალითად:
თვეში ერთხელ იხდით სესხს.
თუ გაქვთ ბოლო გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი, კანონი ვარაუდობს, რომ წინა შენატანებიც გადახდილია, თუ ვინმე საწინააღმდეგოს არ დაამტკიცებს.
ეს წესი მნიშვნელოვნად ამარტივებს მოვალის მდგომარეობას სასამართლოში.
რა უნდა ეწეროს შესრულების დამადასტურებელ დოკუმენტში?
სამოქალაქო კოდექსის 430-ე მუხლი განსაზღვრავს აუცილებელ მონაცემებს.
დოკუმენტში სასურველია მითითებული იყოს:
✔️ ვალის ოდენობა;
✔️ ვალდებულების სახეობა;
✔️ ვინ გადაიხადა;
✔️ ვინ მიიღო;
✔️ გადახდის თარიღი;
✔️ გადახდის ადგილი.
რაც უფრო სრულყოფილია დოკუმენტი, მით უფრო ძლიერ მტკიცებულებას წარმოადგენს.
თუ არსებობდა ხელწერილი ან სავალო საბუთი?
ძალიან ხშირად ადამიანები ავიწყდებათ ყველაზე მნიშვნელოვანი.
თუ ვალის შესახებ არსებობდა:
✔️ ხელწერილი;
✔️ სავალო საბუთი;
✔️ თამასუქი;
✔️ სხვა წერილობითი დოკუმენტი,
მოვალეს უფლება აქვს მოითხოვოს მისი დაბრუნება ან გაუქმება.
თუ საბუთი ისევ კრედიტორთან დარჩება, მომავალში შესაძლოა იგი კვლავ გამოიყენოს.
ამიტომ გადახდის შემდეგ აუცილებლად მოითხოვეთ:
✔️ საბუთის დაბრუნება;
ან
✔️ მისი გაუქმება;
ან
✔️ ოფიციალური წერილობითი ცნობა, რომ ვალდებულება შეწყვეტილია.
ვინ იხდის დოკუმენტის გაცემის ხარჯებს?
ზოგადი წესით, ამ ხარჯს იხდის მოვალე.
თუმცა, თუ კრედიტორმა საცხოვრებელი ადგილი შეიცვალა ან მემკვიდრეები სხვა ქალაქში ცხოვრობენ და ამის გამო ხარჯი გაიზარდა, დამატებითი ხარჯები ეკისრება კრედიტორს ან მის მემკვიდრეებს.
რა მოხდება, თუ კრედიტორი უარს იტყვის დოკუმენტის გაცემაზე?
ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.
სამოქალაქო კოდექსის 433-ე მუხლის თანახმად, თუ კრედიტორი:
• უარს ამბობს შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტის გაცემაზე;
• არ აბრუნებს სავალო საბუთს;
• არ აუქმებს მას;
• ან არ ადასტურებს, რომ ვალდებულება შეწყვეტილია,
მოვალეს უფლება აქვს უარი თქვას გადახდაზე, სანამ ეს საკითხი არ მოგვარდება.
ასეთ შემთხვევაში კანონი უკვე კრედიტორს მიიჩნევს ვადის გადამცილებლად.
ანუ კანონი იცავს კეთილსინდისიერ მოვალეს და არ ავალდებულებს თანხის გადახდას იმ პირობებში, როდესაც კრედიტორი არ უზრუნველყოფს გადახდის სათანადო დადასტურებას.
პრაქტიკული რჩევები
✔️ არასოდეს გადაიხადოთ მნიშვნელოვანი თანხა მტკიცებულების გარეშე.
✔️ ყოველთვის მოითხოვეთ შესრულების დამადასტურებელი დოკუმენტი.
✔️ თუ არსებობდა ხელწერილი ან სხვა სავალო საბუთი, აუცილებლად დაიბრუნეთ იგი.
✔️ თუ თანხას საბანკო გზით რიცხავთ, დანიშნულებაში ზუსტად მიუთითეთ, რა ვალდებულებას ფარავთ.
✔️ შეინახეთ ყველა ქვითარი, ხელწერილი, გადარიცხვის ამონაწერი და შეთანხმება.
✔️ დავის შემთხვევაში სწორედ ეს დოკუმენტები დაიცავს თქვენს უფლებებს.
სამოქალაქო კოდექსი იცავს როგორც კრედიტორის, ისე მოვალის ინტერესებს. თუმცა კანონი მხოლოდ მაშინ მუშაობს ეფექტიანად, როდესაც მოქალაქემ იცის საკუთარი უფლებები და დროულად იყენებს მათ.
თუ გაქვთ დავა სესხთან, ვალთან, ხელწერილთან, ნასყიდობასთან, იპოთეკასთან, გირავნობასთან ან სხვა სამოქალაქო სამართლებრივ საკითხთან დაკავშირებით, სასურველია საკითხი ადვოკატთან კონსულტაციის შემდეგ გადაწყვიტოთ.
ადვოკატი კონსტანტინე დანელია
📞 მობ.: 555 694 694
🌐 საიტი: geo-lawyer.com
#ემიგრანტი #საქართველო #თბილისი #ქირა
