Ziyad Redwan Law Office

18/02/2026

Ziyad Attorneys Ramadan 30-Day Inspiration & Community Engagement Plan

Ramadan Mubarak from Ziyad Attorneys

As the holy month of Ramadan begins,Ziyad Attorneys extends warm wishes to all Ethiopian Muslims and Muslims around the world. This 30-day guide offers daily inspirations, personal growth reflections, and community projects to nurture peace, compassion, and unity throughout the blessed month.

Click the link below to download the full Plan.
https://t.me/Ziyad_Attorneys/4085

25/01/2026

ሰበር ዜና፦ ሳውዲ አረቢያ ለውጭ ዜጎች የንብረት ባለቤትነት ፈቀደች
========================
የሳውዲ አረቢያ መንግስት ከጥር 2026 ጀምሮ የውጭ ሀገር ዜጎች በማንኛውም የሀገሪቱ ክፍል የመኖሪያ ቤቶችን፣ መሬቶችን እና የእርሻ ቦታዎችን በባለቤትነት መያዝ እንዲችሉ በይፋ ፈቅዷል።

ይህ ታሪካዊ ውሳኔ የሀገሪቱን የኢኮኖሚ መዋቅር ለመቀየር የታለመው የቪዥን 2030 (Vision 2030) አካል ነው።

ዋና ዋና ነጥቦቹ ምንድናቸው

🔹 ሀ. የባለቤትነት ክልል፦ የውጭ ዜጎች እና የውጭ ኩባንያዎች በመላው ሳውዲ አረቢያ (ሪያድ እና ጅዳን ጨምሮ) ንብረት መግዛት ይችላሉ።

🔹 ለ. የንብረት አይነት፦ የመኖሪያ ቤቶች፣ የንግድ ቦታዎች፣ የኢንዱስትሪ መሬቶች እና የእርሻ ቦታዎች (Agricultural Farms) መግዛት ተፈቅዷል።

🔹 ሐ. ልዩ ሁኔታ (መካ እና መዲና)፦ በመካ እና በመዲና ቅዱስ ስፍራዎች ንብረት መግዛት የሚችሉት ሙስሊሞች ብቻ ሲሆኑ፣ አዲሱ ህግ ግን ለእነዚህም ስፍራዎች ግልጽ የሆነ የቁጥጥር ስርዓት ዘርግቷል።

🔹• ማንኛውም ግዢ የሚፈጸመው "Saudi Properties" በተሰኘው ይፋዊ የዲጂታል ፕላትፎርም አማካኝነት ብቻ ነው።

ይህ አዲስ ህግ ቀደም ሲል የነበሩትን ጥብቅ ክልከላዎች ሙሉ ለሙሉ ማንሳቱን ገልጸዋል::

1. በሳውዲ የሚኖሩ የውጭ ዜጎች (Expats) የራሳቸውን ቤት እንዲገዙ ዕድል ይሰጣል።

2. ዓለም አቀፍ ባለሀብቶች በሳውዲ ግዙፍ ፕሮጀክቶች (እንደ NEOM ያሉ) ላይ በቀጥታ እንዲሳተፉ ያደርጋል።

3. የሀገሪቱን የሪል እስቴት ገበያ በከፍተኛ ደረጃ ያነቃቃል።

አዲሱ የ "Saudi Properties" ፕላትፎርም::
====================
የውጭ ዜጎች በሳውዲ አረቢያ ንብረት የሚገዙበት ብቸኛውና ይፋዊው የዲጂታል መስኮት ነው። ይህ አሰራር ከጥር 22/2026 ጀምሮ በይፋ ስራ የጀመረ ሲሆን፣ ሂደቱንም እጅግ ዘመናዊና ግልጽ አድርጎታል።

ስለ አጠቃቀሙና ስለ ግዢ ሂደቱ ዝርዝር መረጃው እንደሚከተለው ቀርቧል።

1. ሂደቱ የሚጀመርበት መንገድ (እንደ ባለቤቱ ሁኔታ)
የግዢ ሂደቱ እንደ ገዢው ማንነት በሦስት መንገድ ይከፈላል፦

🔹• በሳውዲ የሚኖሩ የውጭ ዜጎች (Residents/Iqama holders)፦ በቀጥታ በsaudiproperties.rega.gov.sa ድረ-ገጽ ላይ በመግባት በኢቃማ (Iqama) ቁጥራቸው ማመልከት ይችላሉ። ብቁ መሆናቸው በሲስተሙ ወዲያውኑ ይረጋገጣል።

🔹• ከሳውዲ ውጭ የሚኖሩ ዜጎች (Non-residents)፦ መጀመሪያ በሚኖሩበት ሀገር በሚገኘው የሳውዲ ኤምባሲ በኩል "Digital ID" (ዲጂታል መታወቂያ) ማውጣት አለባቸው። ከዚያ በኋላ በፕላትፎርሙ መጠቀም ይችላሉ።

🔹• የውጭ ኩባንያዎች፦ መጀመሪያ በ Invest Saudi ፕላትፎርም በኩል ተመዝግበው የንግድ ቁጥር (Unified Number 700) ማግኘት ይጠበቅባቸዋል።

2. የግዢ ሂደቱ ቅደም-ተከተል (Step-by-Step)
====================
1. ንብረት መምረጥ፦ በፕላትፎርሙ ላይ ለውጭ ዜጎች የተፈቀዱ የጂኦግራፊያዊ ክልሎችን (Designated Zones) መለየት።

2. ማመልከቻ ማስገባት፦ በ "Saudi Properties" በኩል የንብረቱን መረጃ (Deed number) እና የገዢውን መረጃ መሙላት።

3. የግብይት ታክስ (RETT) መክፈል፦ ከግዢው ዋጋ 5% የሚሆነውን የሪል እስቴት ግብይት ታክስ ለ ZATCA (የሳውዲ ታክስ ባለስልጣን) መክፈልና ማረጋገጫውን ማያያዝ።

4. ኤሌክትሮኒክ ምዝገባ፦ ማመልከቻው በሪል እስቴት ባለስልጣን (REGA) ታይቶ ሲፈቀድ፣ የባለቤትነት ማረጋገጫው (Digital Title Deed) በዲጂታል መንገድ ይሰጣል።

3. ማወቅ ያለብዎት ጠቃሚ ነጥቦች
========================
የ "Saudi Properties" ድረ-ገጽ ሊንክ እና በዋና ዋና ከተሞች ስለተፈቀዱ ቦታዎች ዝርዝር መረጃው እንደሚከተለው ቀርቧል።

1. የ "Saudi Properties" ይፋዊ ድረ-ገጽ::

የሳውዲ አረቢያ የሪል እስቴት አጠቃላይ ባለስልጣን (REGA) የውጭ ዜጎች ግብይት የሚፈጽሙበትን ይፋዊ ፕላትፎርም በጥር 22/2026 ስራ አስጀምሯል።

• ሊንኩ፦ saudiproperties.rega.gov.sa

• አጠቃቀም፦ በሳውዲ የምትኖር ከሆነ በኢቃማ ቁጥርህ፣ ከሀገር ውጭ ከሆንክ ደግሞ በሳውዲ ኤምባሲ በኩል በምታገኘው "Digital ID" መግባት ትችላለህ።

2. የተፈቀዱ ከተሞች እና "ልዩ ዞኖች" (Designated Zones)
====================
አዲሱ ህግ በማንኛውም የሳውዲ ከተማ ውስጥ ንብረት መግዛትን ቢፈቅድም፣ መንግስት የውጭ ዜጎች በብዛት እንዲገዙ የሚበረታታባቸውን "የጂኦግራፊያዊ ክልሎች" (Geographical Zones) በ2026 የመጀመሪያ ሩብ ዓመት በዝርዝር ይፋ አድርጓል።

ሪያድ (Riyadh)
===============
በሪያድ ውስጥ በብዛት ለውጭ ዜጎች የተፈቀዱት ዘመናዊና ግዙፍ ፕሮጀክቶች ያሉባቸው ቦታዎች ናቸው፦
• New Murabba (The Mukaab)፦ አዲሱ የከተማዋ መሃል ተብሎ የሚታሰበው።

• King Salman Park አካባቢ፦ ትልልቅ የመኖሪያ ኮምፕሌክሶች ያሉበት።

• North Riyadh፦ ወደ ኤርፖርት ቅርብ የሆኑ ዘመናዊ ሰፈሮች።

ጅዳ (Jeddah)
==============
• Jeddah Central Project፦ በባህር ዳርቻ ላይ የሚገኝ ዘመናዊ የመኖሪያ እና የቱሪስት ቀጠና።

• Obhur Al-Shamaliyah፦ ለቪላዎችና ለመዝናኛ ቤቶች ተመራጭ የሆነው ሰሜናዊ ጅዳ።

መካ እና መዲና (Makkah & Madinah)
=====================

እነዚህ ከተሞች ለየት ያለ መመሪያ አላቸው። ንብረት መግዛት የሚችሉት ሙስሊሞች ብቻ ሲሆኑ፣ የግዢው ሂደትም በልዩ ቁጥጥር (Specific Regulatory Framework) የሚመራ ነው።

3. ተጨማሪ ወጪዎች እና ታክስ
ንብረት ሲገዙ ከዋጋው በተጨማሪ የሚከተሉትን ክፍያዎች ግምት ውስጥ ማስገባት ይኖርብዎታል፦

• 5% RETT (Real Estate Transaction Tax)፦ የግዴታ የመንግስት ታክስ።

• እስከ 5% ተጨማሪ ክፍያ፦ የባለቤትነት ዝውውር እና የአስተዳደር ክፍያ (ለአንዳንድ የውጭ ዜጎች ምድብ ሊታሰብ ይችላል)።

ጠቃሚ ማሳሰቢያ፦ ንብረት ከመግዛታችሁ በፊት በ "Saudi Properties" ፕላትፎርም ላይ ያለውን "Interactive Map" (ካርታ) በመመልከት የምትገዙትን ቦታ ለውጭ ዜጎች መፈቀዱን ማረጋገጥ ትችላለህ።

Seid Ibrahim London

22/01/2026

🛑 "ፍቅረኛዬን አልወደዳችሁትም" በሚል በገዛ ልጆቿ ላይ አሰቃቂ በደል የፈፀመችው እናት በ25 ዓመት ፅኑ እስራት ተቀጣች!

| በምስራቅ ባሌ ዞን ጊኒር ከተማ "ያፈቀርኩትን ሰው አልወደዳችሁትም" በሚል ምክንያት በሁለት ለጋ ልጆቿ ላይ ዘግናኝ የአካል እና የስነ-ልቦና ጥቃት ስትፈፅም የነበረችው ልእልቲ አበበ የተባለች ግለሰብ፣ በከፍተኛ ፍርድ ቤት የ25 ዓመት ፅኑ እስራት ተፈረደባት።

📍 የጉዳዩ ዝርዝር

የ37 ዓመቷ ልእልቲ አበበ፣ ከቀድሞ ትዳሯ ያፈራቻቸውን የ7 እና የ15 ዓመት ሴት ልጆቿን ከአባታቸው ዘንድ በማምጣት አብረዋት እንዲኖሩ ታደርጋለች። ይሁን እንጂ ግለሰቧ ካፈቀረችው ሰው ጋር ለመዳራት ስትል ልጆቿን በመፀዳጃ ቤት (ሽንት ቤት) ውስጥ እንዲያድሩ ታስገድድ እንደነበር የፖሊስ ምርመራ ያሳያል።

⛓️ የተፈፀሙ በደሎች፦

ልጆቹ ይህንን ኢ-ሰብአዊ ድርጊት በመቃወማቸውና የእናታቸውን ፍቅረኛ ባለመውደዳቸው ምክንያት፦

* ተደጋጋሚ ድብደባና የአካል ጉዳት ይደርስባቸው ነበር።

* ትልቋ ልጅ ትምህርቷን እንድታቋርጥ ተደርጋ በጉልበት ስራ እንድትሰማራ ተገዳለች።
* ትንሿ የ7 ዓመት ህፃን ደግሞ "ገበናዬን ለሰው አወራሽ" በሚል በቃጠሎ ጭምር የሚገለጽ አሰቃቂ እንግልት ደርሶባታል።

⚖️ የፍርድ ቤቱ ውሳኔ፦

ለሁለት ዓመታት በሚስጥር የታቀፈው ይህ ግፍ፣ ህዳር 9 ቀን 2018 ዓ.ም ታዳጊዋ ለምህራኖቿ በፈሰሰችው እንባ አማካኝነት ለፖሊስ ደርሷል። የምስራቅ ባሌ ዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤት የቀረቡትን የህክምና ማስረጃዎች እና የተጎጂዎችን ቃል መርምሮ፣ ተከሳሿ "ታስቦ በሚፈፀም ከባድ የአካል ጉዳት እና በህፃናት ጉልበት ብዝበዛ" ጥፋተኛ መሆኗን አረጋግጧል።

በዚህም መሰረት ጥር 6 ቀን 2018 ዓ.ም በዋለው ችሎት፣ ልእልቲ አበበ በ 25 ዓመት ፅኑ እስራት እንድትቀጣ ወስኖባታል።

Getu Temesgen - (ጌጡ ተመስገን)

22/01/2026

በፌዴራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ክብርት ዳኛ ማህደር ታምሩ ወደ ጥብቅና ሙያ ተቀላቅለዋል፡፡ እንኳን ደህና መጣሽ ፤በዳኝነት የነበራትን የላቀ ዲሲፒሊን፤ልምድ እውቀት፤ትኩረት በመጠቀም ለጥብቅና ሙያ የለውጥ ተምሳሌት እንደሚሆኑ እተማመናለሁ፡፡ የስኬት አመታትን እመኛለሁ፡፡

18/01/2026

የንብረት ዝውውር 'ቀይ መብራት': የአርሶ አደር ይዞታ፤የንግድ ቦታ እና የመኖሪያ ቤት ካርታ ዝውውር ላይ የተጣለው ያልተገደበ እገዳ ምን ማለት ነው?

በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ለገበሬዎች የተሰጠ የመሬት ይዞታ የምስክር ወረቀትን በተመለከተ።

የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የገበሬዎችን የመኖሪያ መሬት ዋስትና እና የልማት ጥቅም የበለጠ በማረጋገጥ፣ በአሁኑ ጊዜ የገበሬዎች የመኖሪያ ቤት እና የከተማ ግብርና አጠቃቀም የመሬት ይዞታ የምስክር ወረቀቶችን ስለመስጠት እና ዘላቂ የልማት ጥቅምን ስለማረጋገጥ የወጣውን መመሪያ ቁጥር 20/2013 ተግባራዊ እያደረገ ሲሆን ይህም የገበሬዎችን የኑሮ እና የገቢ መሻሻል በተግባር ለማሳየት ነው።

የመሬት ልማት እና አስተዳደር ቢሮ በከተማው አስተዳደር ውስጥ ላሉ ገበሬዎች የመኖሪያ ቤት፣ የኢንተርፕራይዝ እና የግብርና አጠቃቀም የምስክር ወረቀቶችን በዚህ መመሪያ መሰረት እያወጣ መሆኑ ይታወሳል።

ለገበሬው በእጃቸው ላይ የሚሰጠው የምስክር ወረቀት ገበሬውን ከኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ ቀውሶች ለማዳን እና ጥቅማቸውን በዘላቂነት ለማረጋገጥ ያለመ ስለሆነ፣ ገበሬው መሬታቸውን በመመሪያው አንቀጽ 11(2) መሠረት የመጠበቅ ግዴታ አለበት።

ስለዚህ፣ የገበሬውን ዘላቂ ጥቅም ለማረጋገጥ እና ማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ቀውሶችን ለመከላከል፣ በገበሬዎች ይዞታ ላይ የተሰጡ የይዞታ የምስክር ወረቀቶች በማንኛውም ሁኔታ እንዳይተላለፉ እና ይዞታው ላልተወሰነ ጊዜ ወደ ሶስተኛ ወገን እንዳይተላለፍ ታግደዋል። አንድ ገበሬ ይህንን መመሪያ በመጣስ ይዞታውን ለሶስተኛ ወገን ሲያስተላልፍ ከተገኘ፣ ይዞታው ለሌሎች የልማት ዓላማዎች በመሬት ባንክ ውስጥ እንደሚቀመጥ በጥብቅ እናስጠነቅቃለን።

ሙሉ ደብዳቤውን ለማንበብ ይህን ሊንክ ይጫኑ፤ https://t.me/Ziyad_Attorneys/4050

17/01/2026

17/01/2026

13/01/2026

የወራሽነት መብትዎ አደጋ ላይ ነው? የሰበር ችሎት አስገዳጅ ውሳኔ!

የውሳኔው ትርጉም፡ ውስብስብ የሰበር ውሳኔዎችን ከእለት ተእለት ሕይወት ጋር ማገናኘት

The Precedent Series: Decoding Ethiopia's Binding Laws


የሕግ ጥናት ፕሮጀክት: የኢትዮጵያ የጎዳና ላይ የሕግ ትምህርት ፕሮጀክት በዚያድ የሕግ አማካሪዎችና ጠበቆች (Ethiopian Street Law Project by Ziyad Attorneys)

የጉዳይ ዓይነት: በሰባት ዳኞች የተሰጠ አስገዳጅ የሕግ ትርጉም
ቀን: ሚያዚያ 30 ቀን 2015 ዓ.ም.

​I. የጉዳዩ ዝርዝር
​ፍርድ ቤት: የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት (ሰባት ዳኞች)
​የሰበር መዝገብ ቁጥር: 191393
​ዳኞች:
-​ቴዎድሮስ ምህረት (ሰብሳቢ)
-​አበባ እምቢአለ
-​እትመት አሰፋ
-​ደጀኔ አያንሳ
-​ብርቅነሽ እሱባለው
-​ሀብታሙ እርቅይሁን
-​ብርሃኑ መንግስቱ

​ተከራካሪዎች: አቶ ሰይፈ ላቀው እና ወ/ሮ አስካለ ላቀው (አመልካቾች) vs. አቶ አሸናፉ ተክለ (ተጠሪ)

​II. የጉዳዩ ዐውደ-ነገር
​በኢትዮጵያ የሕግ ሥርዓት ውስጥ ለረጅም ጊዜ አከራካሪ ሆኖ የቆየው ነጥብ፣ የመሬት አስተዳደር አዋጆች ሲለዋወጡ የውርስ መብት በየትኛው ሕግ ይወሰናል? የሚለው ነው። ቀደም ሲል የሰበር ችሎቱ (ለምሳሌ በመዝገብ ቁ. 86089፣ 99587) "ክርክሩ ለፍርድ ቤት በቀረበበት ጊዜ ያለው ሕግ ተፈጻሚ ይሆናል" የሚል አቋም ይዞ ነበር። ይህ አቋም "ሕግ ወደ ኋላ አይሰራም" (Non-retroactivity) የሚለውን መርህ የሚሸረሽር እና የመብት ዋስትናን የሚነካ ነበር። ይህ መዝገብ ቁጥር 191393 ይህንን የተሳሳተ አቅጣጫ ለማረም የቀረበ ታሪካዊ መዝገብ ነው።

​III. የጉዳዩ ፍሬ ነገር እና የክርክሩ ሂደት

​አመልካቾች (የሟቾች ልጆች) በ2011 ዓ.ም. ክስ ሲያቀርቡ፣ በአዲሱ የአማራ ክልል መሬት አዋጅ ቁጥር 252/2009 መሠረት ወራሽነታቸው ተረጋግጦ መሬቱን እንዲረከቡ ጠየቁ። ተጠሪ በበኩሉ፣ ሟቾች በሞቱበት እና እሱ መብቱን ባረጋገጠበት ወቅት በሥራ ላይ በነበረው የቀድሞ አዋጅ (ቁጥር 133/1998) መሠረት "ቀዳሚ ወራሽ" በመሆኑ እና የይዞታ ማረጋገጫ ደብተር ስላለው መብቱ ሊነካ አይገባም ሲል ተከራከረ።

​የስር ፍርድ ቤቶች (የወረዳ እና የዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤቶች) የተጠሪን መብት አጸኑ። የክልሉ ጠቅላይ ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎትም ውሳኔውን አጸና። ጉዳዩ ለፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት የቀረበው፣ የቀድሞ የሰበር ውሳኔዎችን (አዲሱ ሕግ ይስራ የሚሉትን) የክልሉ ፍርድ ቤቶች አልተከተሉም በሚል ቅሬታ ነበር።

​IV. የጉዳዩ ዋና የሕግ ጥያቄ
​የውርስ ክርክር ሲነሳ፣ የተከራካሪ ወገኖች መብትና ግዴታ የሚወሰነው ውርሱ በተከፈተበት (ሟች በሞተበት) ጊዜ በነበረው ሕግ ነው ወይስ ክርክሩ ለፍርድ ቤት በቀረበበት ጊዜ በሥራ ላይ ባለው ሕግ?

​V. የሰበር ችሎቱ ውሳኔ
​የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በሰባት ዳኞች፣ የቀድሞ የራሱን ውሳኔዎች (Precedents) በመሻር የሚከተለውን አስገዳጅ የሕግ ትርጉም ሰጥቷል፡-

1. ​የተፈጻሚነት ጊዜ : ለውርስ ክርክር ተፈጻሚነት ያለው ሕግ ሟች በሞተበት እና ውርሱ በተከፈተበት ጊዜ በሥራ ላይ የነበረው ሕግ ነው።

2. ​የተሻሩ ውሳኔዎች: የሰበር ችሎቱ ቀደም ሲል በመዝገብ ቁጥሮች 86089፣ 99587፣ 121822 እና 183645 ላይ "ክርክሩ በቀረበ ጊዜ በሥራ ላይ ያለው ሕግ ይፈጸም" በማለት ሰጥቶት የነበረው ትርጉም በዚህ ውሳኔ ተለውጧል።

3. ​የመብት መርህ: ወራሾች እነማን ናቸው? የሚለው የሚወሰነው አውራሽ በሞተበት ጊዜ ባለው ሕግ ነው። በዚያን ጊዜ የተገኘ መብት (Vested Right) በኋለኛው ሕግ አይሻርም።

​VI. የዚያድ የህግ አማካሪዎችና ጠበቆች ትንተና እና ሙያዊ አስተያየት
​ይህ ውሳኔ የኢትዮጵያን የፍትሐብሔር ሥርዓት ወደ ትክክለኛው የሕግ መርህ የመለሰ ነው። የዚያድ የሕግ አማካሪዎች ይህንን ውሳኔ በሚከተሉት ነጥቦች ይተነትነዋል፡

​1. የሕግ ዋስትናን ማረጋገጥ
​የቀድሞው አቋም (ህግ በክርክር ጊዜ ይወሰን የሚለው) በህግ ሥርዓቱ ላይ ትልቅ ቀውስ ፈጥሮ ነበር። አንድ ሰው በ1990 ዓ.ም. ሲሞት ወራሽ የሆነ ሰው፣ በ2010 ዓ.ም. አዲስ ህግ ሲወጣ ወራሽነቱን የሚያጣበት ሁኔታ ነበር። ይህ ውሳኔ "የተገኙ መብቶችን" (Vested Rights) በማክበር፣ ዜጎች በንብረታቸው ላይ እምነት እንዲኖራቸው አድርጓል። ሕግ ወደ ኋላ አይሰራም (Non-retroactivity) የሚለው መርህ ከወንጀል ሕግ ባሻገር ለንብረት ዋስትናም ወሳኝ መሆኑን አረጋግጧል።

​2. የፍትሐብሔር ሕግ አንቀጽ 826 ትክክለኛ ትርጉም
​ችሎቱ ወደ መሠረታዊ የሕግ መርህ ተመልሷል። በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 826(1) መሠረት ውርስ የሚከፈተው ሟች በሞተበት ጊዜ ነው። ይህ ማለት መብትና ግዴታ የሚተላለፈው በዚያች ቅጽበት ነው (Rights vest at the moment of death)። ስለዚህ ያንን ቅጽበት የሚገዛው ሕግ ብቻ ተፈጻሚ ሊሆን ይገባል።

​3. የሰበር ችሎት ራስን ማረም
​ይህ ውሳኔ የሰበር ችሎት ድፍረትን ያሳያል። ቀደም ሲል በሰበር ችሎት የተሰጡ አራት አስገዳጅ ውሳኔዎችን በስም ጠቅሶ መሻሩ، የኢትዮጵያ ፍርድ ቤቶች ለፍትሕ ሲሉ የቀድሞ ስህተታቸውን ለማረም ወደኋላ እንደማይሉ የሚያሳይ ተራማጅ አካሄድ ነው።

​VII. ለተከራካሪ ጠበቆች ያለው አንድምታ
​ለእኛ ለተግባር ጠበቆች (Litigation Lawyers) ይህ ውሳኔ የሚከተሉትን ስትራቴጂያዊ ለውጦች እንድንወሰድ ይጠይቃል፡

1. ​የጊዜ መስመር ትንተና : በማንኛውም የውርስ ክርክር ላይ፣ ደንበኛችንን ከመወከላችን በፊት "ሟች መቼ ሞተ?" የሚለውን ቀን እና "በዚያ ቀን የነበረው ሕግ የትኛው ነው?" የሚለውን መለየት ቀዳሚ ሥራችን ይሆናል።
2. ​የአዲስ ሕግ ገደብ: ደንበኞች አዲስ የወጣን አዋጅ ጠቅሰው (ለምሳሌ አዋጅ 252/2009) መብት ሲጠይቁ፣ ሟች የሞተው አዋጁ ከመውጣቱ በፊት ከሆነ፣ አዲሱ አዋጅ እንደማይጠቅማቸው የማማከር ግዴታ አለብን።

3. ​የተረጋጋ የንብረት መብት: የይዞታ ማረጋገጫ ላላቸው ደንበኞች፣ መብታቸው የተመሠረተው በቀድሞ ሕግ ቢሆንም እንኳ በፍርድ ቤት እንደሚፀናላቸው ዋስትና መስጠት እንችላለን።

​የዚያድ ጠበቆችና አማካሪዎች ማጠቃለያ: መዝገብ ቁጥር 191393 የሕግ የበላይነትን እና የንብረት ዋስትናን ያረጋገጠ፣ የዥንጉርጉር የሕግ ትርጓሜን ያስቀረ እና የኢትዮጵያን የውርስ ሕግ ወደ ዓለም አቀፍ ደረጃ (International Standard of Non-Retroactivity) ያሸጋገረ ታሪካዊ ውሳኔ ነው።

በሕግ አለመግባባት ውስጥ ገብተዋል? የጉዳይዎን ሕጋዊ መሠረት በትክክል መረዳት ይፈልጋሉ? ዚያድ ጠበቆችና የሕግ አማካሪዎች የእርሰዎን መብት የሚያስከብር የሕግ ምክርና ውክልና ለመስጠት ዝግጁ ናቸው።
#የሰባትዳኞችውሳኔ #ሥነሥርዓትሕግ #ዳኝነትእንደገናእንዲታይ #የይግባኝመብት #የሰባትዳኞችውሳኔ #ሕገወጥክስ #የይግባኝጊዜ #ሰበርችሎት #ዚያድጠበቆች #የሕግ #ፍትህ #ኢትዮጵያ #ህጋዊስርዓት #ያልተሸነፈ #ሰበርታሪክ ​ #የሠራተኛሕግ #ሥራአስኪያጅ #የሰበርውሳኔ #ዚያድጠበቆች #የኢትዮጵያሕግ #አሰሪናሠራተኛ #ሕግ #ፍትህ

Ziyad Attorneys/ዚያድ ጠበቆችና የሕግ አማካሪዎች
አዲስ አበባ, ኢትዮጵያ
ስልክ፡ +251 91-381-1743
ለበለጠ የህግ ዜናና ለተጨማሪ የህግ፤የሰበር ውሳኔ ትንትኔ ይከተሉን።የጠበቃ ዚያድ የፌስቡክ ገጽ እና ቴሌግርም ግሩፕ ይከታተሉ ።https://t.me/Ziyad_Attorneys

08/01/2026

የንግድ ድርጅቶች የወንጀል ተጠያቂነት በታክስ ሕግ አውድ

​(የህግ ሰውነት በተሰጣቸው ድርጅቶች ላይ ስለሚኖር የወንጀል ተጠያቂነት)

​የሕግ አውድ: የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ችሎት (በበርካታ መዛግብት የተሰጠውን የሕግ ትርጉም ማሻሻል/መቀየር የሚያስችል ሕጋዊ ምክንያት ስላላገኘ፣ ጉዳዩን በሰባት ዳኞች ታይቶ የተለየ የሕግ ትርጉም አያስፈልገውም በማለት ፍርድ በየካቲት 29 ቀን 2016 ዓ.ም በኮ/መ/ቁ 237423 በሰባት ዳኞች ልዪ የሰበር እትም ሰጥቷል)

የተጠቀሱ ሕጎች: የወንጀል ህግ አንቀጽ 34(1) እና 23፤ የፌዴራል የታክስ አስተዳደር አዋጅ ቁጥር 983/2016 አንቀጽ 120(1) እና 132።

የሕግ ጥናት ፕሮጀክት: የኢትዮጵያ የጎዳና ላይ የሕግ ትምህርት ፕሮጀክት በዚያድ የሕግ አማካሪዎች (Ziyad Attorneys)

​I. የጉዳዩ ፍሬ ነገሮች እና የክርክሩ መነሻ

​ጉዳዩ የተነሳው ሕጋዊ ሰውነት ባለው አንድ ድርጅት ላይ በፌዴራል ታክስ አስተዳደር አዋጅ ቁጥር 983/2016 አንቀጽ 120(1) መሠረት ያለደረሰኝ ግብይት በመፈፀም ወንጀል መከሰሱን ተከትሎ ነው። ዋናው የክርክር መሠረት፣ የታክስ አስተዳደር አዋጁ አንቀጽ 132 በግልጽ የድርጅቱን ሥራ አስኪያጅ ለተመሳሳይ ድርጊት በወንጀል ተጠያቂ የሚያደርግ በመሆኑ፣ ይህ ድንጋጌ ድርጅቱ ራሱ ከወንጀል ተጠያቂነት ነጻ ያደርገዋል ወይስ አያደርገውም? የሚለው የሕግ ጥያቄ ነበር።

​ድርጅቱ ተከሳሽ የሆነው ወገን፣ አንቀጽ 132 የሥራ አስኪያጁን ተጠያቂነት ብቻ የሚያመለክት በመሆኑ፣ ድርጅቱ ራሱ የወንጀል ተጠያቂነት የለበትም የሚል መከራከሪያ አቅርቧል።

​II. የሕግ ጭብጥ/ጥያቄው

​የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ችሎት ምላሽ የሰጠበት ማዕከላዊ የሕግ ጥያቄ የሚከተለው ነው፦
​"የፌዴራል ታክስ አስተዳደር አዋጅ ቁጥር 983/2016 አንቀጽ 132፣ የድርጅት ሥራ አስኪያጅን በወንጀል ተጠያቂ የሚያደርገው ድንጋጌ፣ ድርጅቱ (ሕጋዊ ሰውነት ያለው አካል) ራሱ በአዋጁ አንቀጽ 120(1) መሠረት ለተፈጸመው ተመሳሳይ ወንጀል ከወንጀል ተጠያቂነት ነፃ የሚያደርግ የሕግ ምክንያት ይፈጥራልን?"

​III. የፍርድ ቤቱ ውሳኔ
​የሰበር ችሎቱ በአብላጫ ድምፅ የሰጠው ፍርድ አይደለም የሚል ነው።

​የህግ ሰውነት በተሰጣቸው ድርጅቶች ላይ ስለሚኖር የወንጀል ተጠያቂነትን አስመልክቶ ቀደም ሲል በበርካታ መዛግብት የተሰጠውን የሕግ ትርጉም ለመለወጥ/ለማሻሻል የሚያስችል ሕጋዊ ምክንያት ስላልተገኘ፣ ድርጅቱ በአዋጅ ቁጥር 983/2016 አንቀጽ 120(1) መሠረት ያለደረሰኝ ግብይት በመፈፀም ወንጀል መከሰሱ የሕግ መሠረት የለውም የሚል ድምዳሜ ላይ መድረስ አይቻልም ሲል ወስኗል።

​IV. የፍርድ ቤቱ አመክንዮ
​የሰበር ችሎቱ ውሳኔ በአራት ዋና ዋና ነጥቦች ላይ ያተኩራል፦

1. ​የአንቀጽ 132 ትርጓሜ: አንቀጽ 132 የአንድ የድርጅት ሥራ አስኪያጅ ተጠያቂነት የሚመጣው ድርጅቱ ራሱ ጥፋት መፈፀሙ ሲረጋገጥ እንደሆነ ያብራራል እንጂ፣ ድርጅቱን ከወንጀል ተጠያቂነት የሚያስቀር ድንጋጌ አይደለም። አንቀጹ የሚያሳየው ድርጅቱ ጥፋት ሲፈጽም የሥራ አስኪያጁም ጭምር ተጠያቂ እንደሚሆን ነው (Concurrent Liability)።
2. ​የአንቀጽ 120(1) ትርጓሜ: አንቀጽ 120(1) የደረሰኝ የመስጠት ግዴታ ያለበትን "ታክስ ከፋይ"ን የሚያመለክት ነው። በታክስ አስተዳደር አዋጁ አንቀጽ 2(41) እና 2(26) መሠረት፣ "ታክስ ከፋይ" የሚለው ቃል ሕጋዊ ሰውነት የተሰጠውን ድርጅት ጭምር የሚያካትት በመሆኑ፣ ድርጅቱ ራሱ ወንጀል የመፈጸም አቅም እንዳለው ይረጋገጣል።
3. ​ከወንጀል ሕግ ጋር ያለው ግንኙነት: ይህ አዋጅ አግባብነት ካለው የኢትዮጵያ የወንጀል ሕግ ጋር አይቃረንም። የወንጀል ህግ አንቀጽ 34(1)፣ የሕግ ሰውነት የተሰጣቸው ድርጅቶች በሕግ በተፈቀደላቸው መጠን በወንጀል ተጠያቂ ሊሆኑ እንደሚችሉ በግልጽ ይደነግጋል። የታክስ አስተዳደር አዋጁም ይህንን መርህ ተከትሏል።

4. ​የሕግ ትርጉም መረጋጋት: ፍርድ ቤቱ ቀደም ሲል በተመሳሳይ መዝገቦች ላይ የተሰጡትን ትርጉሞች መለወጥ የሚያስችለውን በቂ ሕጋዊ መሠረት አላገኘም። ይህም በሕጉ ትርጓሜ ላይ ያለውን መሠረታዊ ወጥነትና መረጋጋት (Consistency and Stability of Precedent) ማስጠበቅን ያሳያል።

​V. የጉዳይ ትንተና እና አንድምታ
​ይህ የሰበር ችሎት ውሳኔ በኢትዮጵያ የሕግ ሥርዓት ውስጥ በድርጅት የወንጀል ተጠያቂነት ዙሪያ ያለውን አቋም የሚያጠናክርና መሠረታዊ የሆነ ጠቀሜታ ያለው ነው።

​1. የሕግ መረጋጋትን ማስከበር
​ፍርድ ቤቱ የዚህን ጉዳይ ውሳኔ በሰባት ዳኞች ታይቶ የተለየ የሕግ ትርጉም አያስፈልገውም ብሎ መወሰኑ፣ በዘርፉ ቀደም ብሎ የጸናውን የሕግ አቋም ያረጋግጣል። ይህም የሕግ ትንበያነትን (Predictability) ያጠናክራል፤ ድርጅቶችም የሕግ ሰውነት ያላቸው መሆኑ ተጠያቂነትን እንደማያስቀር መረዳት አለባቸው።

​2. የልዩና አጠቃላይ ሕግ ግንኙነት

​ውሳኔው በልዩ የወንጀል ሕግ (ታክስ አስተዳደር አዋጅ) እና በአጠቃላይ የወንጀል ሕግ (የወንጀል ሕግ አንቀጽ 34(1)) መካከል ያለውን ግንኙነት በሚገባ ያሳያል።

የሰበር ችሎቱ፣ የታክስ አዋጁ አንቀጽ 132 (የሥራ አስኪያጁ ተጠያቂነት) ተጨማሪ እንጂ ተተኪ እንዳልሆነ አረጋግጧል (The provision is supplementary, not substitutive)። ይህ ማለት የሥራ አስኪያጁ ተጠያቂነት የድርጅቱን ተጠያቂነት አያሰርዝም። የሕጉ ዓላማ ድርብ ቅጣትን ማስቻል እንጂ የአንደኛውን ወገን ነፃ ማውጣት አይደለም።

​3. የሕግ የበላይነት እና የግብር ሕጎች አፈጻጸም
​ውሳኔው የመንግስትን የግብር ሕጎች የማስፈጸም አቅም በእጅጉ ያጠናክረዋል። ድርጅቶች (Corporations) ትልቅ የኢኮኖሚ አቅም ያላቸው አካላት በመሆናቸው፣ በወንጀል ተጠያቂነታቸው ላይ የሚሰጥ ማንኛውም ጥርጣሬ፣ የሕጉን አፈጻጸም ያላላዋል። ይህ ውሳኔ የታክስ ሥርዓቱን ለማጠናከር እና ግብርን በሕገ-ወጥ መንገድ የሚያስቀሩ ድርጊቶችን ለመዋጋት አስተማሪ መርሆ ሆኖ ያገለግላል።

​4. ያልተመለሰ የህግና አካዳሚያዊ ጥያቄ
​ምንም እንኳ ፍርድ ቤቱ የድርጅቱን ተጠያቂነት ቢያረጋግጥም፣ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 23 (የጥፋተኝነት ደረጃ/Guilty Mind) እና በሕጋዊ ሰውነት የተፈጸሙ ድርጊቶች መካከል ያለውን የአመክንዮ ሽግግር (Theories of Attribution) በተመለከተ ሰፋ ያለ የህግና አካዳሚያዊ ትንተና አልሰጠም። ይህ መርህ "የድርጅት ፈቃድ" (Corporate Mens Rea) በኢትዮጵያ ሕግ ውስጥ እንዴት እንደሚመዘን በቀጣይ ውሳኔዎችና የህግ ጥናቶች ሊብራራ የሚገባው ይሆናል።

​ማጠቃለያ፡ የሰበር ችሎቱ ውሳኔ፣ በኢትዮጵያ የሕግ ሥርዓት ውስጥ ሕጋዊ ሰውነት ያለው ድርጅት ወንጀል ሲፈጽም የድርጅቱ ተጠያቂነት ከሥራ አስኪያጁ ተጠያቂነት ጋር እንደሚኖር አጥብቆ የሚያስረዳ፣ የሕግ መረጋጋትን የሚያረጋግጥ እና የታክስ ሥርዓትን የሚያጠናክር ወሳኝ የሕግ ትርጉም ነው።

በሕግ አለመግባባት ውስጥ ገብተዋል? የጉዳይዎን ሕጋዊ መሠረት በትክክል መረዳት ይፈልጋሉ? ዚያድ ጠበቆችና የሕግ አማካሪዎች የእርሰዎን መብት የሚያስከብር የሕግ ምክርና ውክልና ለመስጠት ዝግጁ ናቸው።
#የሰባትዳኞችውሳኔ #ሥነሥርዓትሕግ #ዳኝነትእንደገናእንዲታይ #የይግባኝመብት #የሰባትዳኞችውሳኔ #ሕገወጥክስ #የይግባኝጊዜ #ሰበርችሎት #ዚያድጠበቆች #ሕግ #ፍትህ #ኢትዮጵያ #ህጋዊስርዓት #ያልተሸነፈ #ሰበርታሪክ ​ #የሠራተኛሕግ #ሥራአስኪያጅ #የሰበርውሳኔ #ዚያድጠበቆች #የኢትዮጵያሕግ #አሰሪናሠራተኛ #ሕግ #ፍትህ

Ziyad Attorneys/ዚያድ ጠበቆችና የሕግ አማካሪዎች
አዲስ አበባ, ኢትዮጵያ
ስልክ፡ +251 91-381-1743
ለበለጠ የህግ ዜናና ለተጨማሪ የህግ፤የሰበር ውሳኔ ትንትኔ ይከተሉን።የጠበቃ ዚያድ የፌስቡክ ገጽ እና ቴሌግርም ግሩፕ ይከታተሉ ።https://t.me/Ziyad_Attorneys

07/01/2026

✨🏑መልካም የገና በዓል!
ውድ የዚያድ የህግ አማካሪዎችና ጠበቆች ቤተሰቦች!
እንኳን ለበዓል በሰላም አደረሳችሁ የሠላም፣የደስታ ፣ የመስጠት ፣ የደግነት እና የፍቅር እንዲሆንላችሁ ይመኙላችኋል!

06/01/2026