Iroleg Int.

22/11/2023

Լեռնային Ղարաբաղի քաղաքացիների իրավական կարգավիճակը Հայաստանում

ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ԲՆԱԿԻՉՆԵՐԻ ԱՆՁՆԱԳԻՐՆ ՈՒ ՔԱՂԱՔԱՑԻՈՒԹՅՈՒՆԸ

Հայաստանի և ԼՂՀ-ի միջև կնքված՝ «Անձնագրային համակարգի կազմակերպման» մասին 1999 թվականի փետրվարի 24-ի համաձայնագրի համաձայն՝ Հայաստանը որոշակի հանգամանքներում ԼՂՀ-ի բնակիչներին տրամադրում է անձնագրեր:

Համաձայնագրի 1-ին հոդվածով նախատեսվում է ՝

«Կողմերը համաձայնում են, որ իրենց քաղաքացիները Կողմերից յուրաքանչյուրի տարածքում ունենան ազատ տեղաշարժվելու և բնակվելու իրավունք։

Սույն համաձայնագրի շրջանակներում, մինչև Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը միջազգայնորեն կճանաչվի, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության այն քաղաքացիները, որոնք ցանկանում են լքել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կամ Հայաստանի Հանրապետության տարածքները, կարող են դիմել և ձեռք բերել Հայաստանի Հանրապետության անձնագիր։

Կողմերը համաձայնում են, որ սույն հոդվածի շրջանակներում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության քաղաքացիների՝ Հայաստանի Հանրապետության անձնագիր ձեռք բերելը նրանց չի շնորհում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն։ Այդ անձնագրերը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության քաղաքացիների կողմից կարող են միայն օգտագործվել Հայաստանի Հանրապետության և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքներից դուրս ճամփորդելու նպատակով և չեն կարող օգտագործվել որպես անձը հաստատող փաստաթուղթ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում կամ Հայաստանի Հանրապետությունում ներքին օգտագործման համար»։

1999 թվականին ընդունված համաձայնագրի կիրառման հետ կապված կարգավորումների համաձայն` ԼՂՀ-ի բնակիչներին հայկական անձնագրեր տրվում է միայն բացառիկ դեպքերում, երբ արտասահման մեկնելու նպատակը բուժում ստանալն է, կրթությունը կամ այլ անձնական բնույթի խնդիր: Հայաստանի կառավարությունը պնդել է, որ 1999 թվականի համաձայնագրի շրջանակներում անձնագիր է ստացել ավելի քիչ քան 1 000 անձ: (տե՝ս «Չիրագովը և այլոք ընդդեմ Հայաստանի» (CHIRAGOV AND OTHERS) ՄԻԵԴ-ի վճիռը, կետ 83 (գանգատ N 13216/05, Ստրասբուրգ, 16 հունիսի 2015г.) (https://hudoc.echr.coe.int/rus?i=001-155353):*

Հետևաբար ՀՀ կողմից ԼՂՀ քաղաքացիներին տրված անձնագրերը բացառապես ուղեգնացության փաստաթղթեր են, որոնք գործում են մինչ այսօր։ Այդ անձնագրերը տարբերվում են Հայաստանի Հանրապետության անձնագրերից նրանով, որ նրանց մեջ առկա է կոդը; Հետևաբար ԼՂՀ քաղաքացիները ՀՀ քաղաքացի չեն։

* Չիրագովի գործով ՄԻԵԴ-ի վճիռը միակ օֆիցիալ փաստաթուղթն է, որտեղ մեզ հաղովել է գնտել տեղեկություն նշված համաձայնագրի մասին։ Այդ վճռի մեջ Հայաստանի Հանրապետությունը՝ հղաում կատարելով այդ համաձայնագրին պարզաբանում է, որ ԼՂՀ քաղաքաղիները ՀՀ քաղաքացի չեն և կարող են ձեռք բերել ՀՀ անձնագիր միայն որոշակի դեպքերում։

ԼՂՀ ՔԱՂԱՔԱՑԻՆԵՐԻ ԿԱՐԳԱՎԻՃԱԿՆ ՈՒ ԺԱՄԱՆԱԿԱՎՈՐ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀՀ ՏԱՐԱԾՔՈՒՄ․ ՓԱՍՏԱԹՂԹԱՎՈՐՄԱՆ ԸՆԹԱՑԱԿԱՐԳ

2023թ․ հոկտեմբերի 26-ին Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը՝ համաձայն «Փախստականների և ապաստանի մասին» Հայաստանի Հանրապետության 2008 թվականի նոյեմբերի 27-ի 61-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ կետերի, հրամանագիր է ընդունել ԼՂՀ քաղաքացիներին ժամանակավոր պաշտպանություն տրամադրելու մասին (https://www.e-gov.am/gov-decrees/item/41485/ ):

Ընդ որում, Արդարատության նախարար Գրիգոր Մինասյանը և ՆԳՆ տեղակալ Արփինե Սարգսյանը թվարկել են նրանց, ովքեր ժամանակովոր պաշտպանության տակ կլինեն և ճանաչվում են փախստական ( https://armeniatoday.news/republicofartsakh-ru/672727/; https://armenpress.am/rus/news/1122983.html )։

– նրանք են․

Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության ռեգիստրի հաշվառումներով անցնող անձինք,

ՀՀ տարածքում կամ ՀՀ-ից դուրս գտնվող այն անձինք, որոնց վերջին հաշվառման հասցեն եղել է Լեռնային Ղարաբաղը,

այն անձինք, որոնք չեն ունեցել Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության ռեգիստրում հաշվառում, սակայն հարկադիր տեղահանման հետևանքով հաշվառվել են ՀՀ միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության կողմից։

Բացառություն են կազմում այն անձինք, ովքեր արդեն ունեն այլ պետության քաղաքացիություն։

Փախստականների և ապաստանի մասին ՀՀ օրենքի 62-րդ հոդվածի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետության կողմից ժամանակավոր պաշտպանության տակ վերցված օտարերկրացիները ունեն` փախստականների համար նշված օրենքով,և ՄԱԿ-ի `1951թ․ Փախստականների կարգավիճակի մասին կոնվենցիայով սահմանված իրավունքներն ու պարտականությունները:

Ընդ որում, պետք չէ հատուկ դիմել պետական մարմիններին փախստականի կարգավիճակ ստանալու համար. այդ կարգավիճակը վերոգրյալ անձանց տրվում է ավտոմատ կերպով։

ԼՂՀ ՔԱՂԱՔԱՑԻՆԵՐԸ՝ ԺԱՄԱՆԱԿԱՎՈՐ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԿԱՐԳԱՎԻՃԱԿԸ ՀԱՍՏԱՏՈՂ ՎԿԱՅԱԿԱՆԸ ՍՏԱՆԱԼՈՒ ՀԱՄԱՐ ՊԵՏՔ Է․

դիմեն Միգրացիայի ծառայություն։

Իրավասու մարմինը բոլոր անձանց հաշվառման նպատակով կբացի մեկ գործ, որտեղ կգրանցվեն դիմումատուի և նրա ընտանիքի անդամների բոլոր անձնական տվյալները։

Վկայական ստանալը հրատապ չէ։

ՀՀ կառավարության որոշմամբ նախատեսված են երկու փաստաթուղթ․ մեկը Հայաստանի Հանրապետության կապույտ անձագիրն է։ Մյուս փաստաթուղթն էլ լինելու է ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակը հաստառող վկայականը (https://step1.am/ru/2023/10/30/6208/ )։

Երկրի ներսում երկու փաստաթղթերն էլ կարող են օգտագործվել տարբեր գործարքներ կատարելու համար։ Կառավարության որոշումը նախատեսում է, որ երկու փաստաթղթերն էլ պետք է օգտագործվեն երկրից դուրս գալու համար։ Այդ դրույթը ուժի մեջ կմտնի երեք ամսից (https://step1.am/ru/2023/10/30/6208/ )։

Այսպիսով, երեք ամսից ՀՀ-ից դուրս գալու դեպքում ԼՂՀ քաղաքացիները պետք է ունենան երկու փաստաթուղթ՝ «070» կոդով անձնագիրն ու ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակը հաստատող փաստաթուղթը։

Ժամանակավոր պաշտպանության վկայականը ստանալու անհրաժեշտոգթյունը: Կենսաթոշակների և անչափահասների նպաստների հաշվարկման փաստաթղթերի ցանկը և ներկայացման կարգը: ԼՂՀ տարածքում տրված կրթությունը հաստատող փաստաթղթերի ճանաչումը։

Նշված փաստաթղթի ձեռք բերումը պայմանավորված է նաև սոցիալական հարցերը լուծելու անհրաժեշտությամբ, ինչպիսիք են, օրինակ կենսաթոշակը և նպաստը։

ԿԵՆՍԱԹՈՇԱԿ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ ՊԵՏՔ Է․

-հաշվառվել բնակության վայրի հասցեում,

-ստանալ ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակը հաստատող վկայականը,

- Միասնական սոցիալական ապահովության տարածքային կենտրոնում գրել կենսաթոշակ նշանակելու մասին դիմում։

Ընդ որում, Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալ Դավիթ Խաչատրյանը խոստովանել է, որ նշված անձանց պարզեցված կարգով կենսաթոշակ նշանակելու իրավական կարգավորումները, այդ թվում նաև արագացված կարգով արդեն ունեցած աշխատանքային ստաժի վերահաշվարկը և այդ չափով թոշակ ստանալու աշխատանքները դեռ ընթացքի մեջ են։

ՍՈՑԻԱԼԱԿԱՆ ԱՋԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ԾՐԱԳՐԻ ՇՐՋԱՆԱԿՆԵՐՈՒՄ ԱՆՉԱՓԱՀԱՍՆԵՐԻՆ ԱՋԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ ՍՏԱՆԱԼՈՒ ՀԱՄԱՐ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ Է․
- մտնել ( https://dimum.ssa.am/?fbclid=IwAR3e5DiJxVhieEoW1zbMgCJyC5iVf3cSESK-gKy7YWRZdMAv1hOnZ7jIrDk )կայքը;
-
- մուտքագրել անուն, ազգանուն հայրանունն ու անձը հաստատող փաստաթղթի համարը,
-
- հետևել դիմումի ընթացքին

Եթե նշված է որ դիմումը մերծված է, սակայն դիմումատուն նման աջակցություն ստանալու իրավունք ունի, պետք է ևս մեկ անգամ դիմել և հետևել ,որպեսզի դիմումը ճիշտ և ամբողջությամբ լրացված լինի (https://www.gov.am/ru/news/item/10430/)։

ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար Ժաննա Անդրեասյանը պնդում է, որ այն անձանց, ովքեր կրթություն են ստացել ԼՂՀ-ում կազատվեն Հայաստանում իրենց դիպլոմների ճանաչման ընթացակարգն անցնելու անհրաժեշտությունից (https://step1.am/ru/2023/10/30/6208/)։

2023թ. նոյեմբերի 6-ց այն անձինք, ովքեր ժամամակավոր պաշտպանության կադգավիճակ ունեն ՀՀ տարածքում, կարող են դիմել ՆԳՆ՝ ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու համար։

ՀՀ ՔԱՂԱՔԱՑԻՈՒԹՅՈՒՆ ՍՏԱՆԱԼՈՒ ԴԻՄՈՒՄԻ ՀԱՄԱՐ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ ՓԱՍՏԱՂՔՂԵՐԻ ՑԱՆԿԸ

• - դիմումը,

• - ծննդյան վկայականը (եթե այն օտար լեզվով է, անհրաժեշտ է նոտարով վավերացրած հայերեն թարգմանություն),

• - ժամանակավոր պաշտպանությոգն ստացած անձի վավեր անձնագիրը,

• - 6 գունավոր 35 x 45 մմ նկար,

• - ամուսնության վկայականն ու պրա պատճեն, եթդ դիմումատուն փոխել է ազգանունը,

• - պետական տուրքի վճարման անդորրագիրը։

Անձնական տվյալների փոփոխության դետքում դիմումատուն պետք է ներկայացնի այդ փոփոխությունները հաստատող փաստաթուղթ։

Անհրաժեշտ է նշել որ քաղաքացիություն ստանալու համար դիմելու դեպքում ժամանակավոր պաշտպանության կարգավիճակը հաստատող փաստաթուղթը պարտադիր չէ ներկայացնել (https://armeniatoday.news/republicofartsakh-ru/676124/)։

14/11/2023

Правовой статус граждан Нагорного Карабаха на территории Армении

ПАСПОРТ И ГРАЖДАНСТВО ЖИТЕЛЕЙ НАГОРНО-КАРАБАХСКОЙ РЕСПУБЛИКИ.

Согласно Соглашению об «Организации паспортной системы» между Арменией и Нагорно-Карабахской Республикой от 24 февраля 1999 года Армения выдает паспорта жителям НКР при определенных обстоятельствах.

В частности, статья 1 соглашения предусматривает:

"Стороны соглашаются, что их граждане имеют право на свободу передвижения и жительства на территории каждой из Сторон.

В рамках этого Соглашения до международного признания Нагорно-Карабахской Республики граждане Нагорно-Карабахской Республики, желающие покинуть территорию Нагорно-Карабахской Республики или Республики Армения, могут обратиться за паспортом Республики Армения и получить его.

Стороны соглашаются, что в пределах этой статьи получение паспорта Республики Армения гражданами Нагорно-Карабахской Республики не означает предоставления гражданства Республики Армения. Эти паспорта могут быть использованы только для поездок вне территории Республики Армения и Нагорно-Карабахской Республики гражданами Нагорно-Карабахской Республики, и не могут использоваться как удостоверение личности для внутреннего использования в Нагорно-Карабахской Республике и Республике Армения".

Правила применения этого соглашения, принятые в 1999 году, предусматривали, что паспорт Армении выдается жителю НКР только в исключительных случаях, когда цель поездки за границу заключается в лечении, образовании или ином личном деле. Власти Армении утверждали, что в соответствии с соглашением 1999 года паспорта были выданы (на момент предоставления позиции государства) менее чем 1 000 человек. (см. Постановление ЕСПЧ «Чирагов и другие (CHIRAGOV AND OTHERS) против Армении (жалоба N 13216/05, Страсбург, 16 июня 2015г.) (https://hudoc.echr.coe.int/rus?i=001-155353)*

Таким образом, паспорта, выданные гражданам НКР являются лишь проездным документом, которые действуют и в настоящее время. Отличительная особенность таких паспортов от паспортов граждан Республики Армения – наличие кода . Граждане НКР не являются гражданами Республика Армения.

* Постановление ЕСПЧ «Чирагов и другие (CHIRAGOV AND OTHERS) против Армении единственный официальный документ, в котором нам удалось найти в открытых источниках информацию о названном соглашении. Правительство Армении, ссылаясь на названное соглашение, разъясняет, что граждане НКР могут получить армянское гражданство в исключительных случаях.

СТАТУС ГРАЖДАН НКР И ВРЕМЕННАЯ ЗАЩИТА НА ТЕРРИТОРИИ РА. ПРОЦЕДУРА ДОКУМЕНТИРОВАНИЯ.

26 октября 2023 г. Правительством Республики Армения, в соответствии с пунктами 1, 2 статьи 61 Закона Республики Армения «О беженцах и убежище» от 27.11.2008г. , принято постановление о предоставлении временной защиты гражданам НКР (текст постановления найти не удалось).

При этом, министр юстиции Григор Минасян, а также замминистра внутренних дел Арпине Саркисян, назвали тех, кто подпадает под временную защиту и признается беженцем ( https://armeniatoday.news/republicofartsakh-ru/672727/; https://armenpress.am/rus/news/1122983.html )
– это три категории граждан:

лица, зарегистрированные в регистре народонаселения Нагорного Карабаха;

лица, не имеющие регистрацию в регистре народонаселения Нагорного Карабаха, но последним адресом регистрации у них был Нагорный Карабах;

лица, которые не были зарегистрированы в реестре населения Нагорного Карабаха, но в результате вынужденного переселения были зарегистрированы в базе данных, которую ведет Служба миграции и гражданства МВД.

Исключение составляют лица, имеющие гражданство другой страны.

В соответствии со статьей 62 Закона о беженцах и убежище лица, взятые под временную защиту, приравниваются к беженцам, имеют те же права и обязанности, которые установлены для беженцев указанным выше Законом, а также Конвенцией ООН о статусе беженцев от 1951г.

При этом, специально обращаться в государственные органы с заявлением о признании гражданина беженцем не требуется, данный статус для указанных выше категорий граждан определяется автоматически.

ЧТОБЫ ПОЛУЧИТЬ СВИДЕТЕЛЬСТВО, УДОСТОВЕРЯЮЩЕЕ СТАТУС ВРЕМЕННОЙ ЗАЩИТЫ, ГРАЖДАНАМ НКР СЛЕДУЕТ:

Обратиться в Государственную миграционную службу. Уполномоченный орган, в целях постановки на учет таких лиц, откроет для всей группы одно дело, в котором будут зарегистрированы все персональные данные обратившегося лица, а также членов его семьи.

Получение свидетельства на данный момент не является срочным.

Правительство Армении в рамках своего решения закрепило два вида удостоверяющих личность документов, один из которых — синий паспорт Республики Армения, а второй — свидетельство, удостоверяющее статус временной защиты (https://step1.am/ru/2023/10/30/6208/ ).

На внутригосударственном уровне оба документа могут свободно использоваться при совершении различных сделок. Решением правительства предусмотрено положение, которое вступит в силу через 3 месяца, о том, что оба эти документа должны вместе использоваться при выезде с территории Республики Армения (https://step1.am/ru/2023/10/30/6208/ ).

Таким образом, через три месяца, в случае выезда из Армении, граждане НКР должны в обязательном порядке иметь оба документа – паспорт с кодом «070» и свидетельство, удостоверяющее статус временной защиты.

Необходимость документирования свидетельством, удостоверяющим статус временной защиты. Перечень и порядок подачи документов для начисления пенсии и пособий для несовершеннолетних лиц. Признание документов об образовании, выданных на территории НКР.

Помимо необходимости наличия такого свидетельства в случае выезда за пределы территории РА, такой документ необходим для решения социальных вопросов, например таких, как получение пенсий и пособий.

ДЛЯ НАЗНАЧЕНИЯ ПЕНСИИ НЕОБХОДИМО:

-зарегистрироваться по адресу проживания,

-получить свидетельство, удостоверяющее статус временной защиты,

-обратиться с заявлением о начислении пенсии в территориальный центр Единой социальной службы.

При этом, заместитель министра труда и социальных вопросов Давид Хачатрян признал, что работа над правовым регулированием положений, связанных с установлением упрощенного порядка назначения пенсии, в том числе для учета в ускоренном порядке уже имеющегося предыдущего стажа работы и получения пенсии в этом размере, лицам, получившим статус временной защиты, только ведется.

ДЛЯ ПОЛУЧЕНИЯ СРЕДСТВ В РАМКАХ ПРОГРАММ СОЦИАЛЬНОЙ ПОМОЩИ ДЛЯ НЕСОВЕРШЕННОЛЕТНИХ ЛИЦ НЕОБХОДИМО:

-зайти на платформу (https://dimum.ssa.am/) ;

-ввести имя, фамилию и номер удостоверяющего личность документа,

-проследить за процессом обработки заявки.

Если указано, что заявка отклонена, однако лицо, заполнившее заявку, вправе получить такую помощь, необходимо подать еще одну заявку и проследить за тем, чтобы заявка была правильно и полностью заполнена (https://www.gov.am/ru/news/item/10430/).

По утверждению министра образования, науки, культуры и спорта Армении Жанны Андреасян, лица, получившие образование в НКР, будут избавлены от необходимости проходить процедуру признания в Армении своих дипломов (https://step1.am/ru/2023/10/30/6208/).

ПРОЦЕДУРА ПОЛУЧЕНИЯ ГРАЖДАНСТВА РЕСПУБЛИКИ АРМЕНИЯ ДЛЯ ЛИЦ, ПОЛУЧИВШИХ ВРЕМЕННУЮ ЗАЩИТУ:

Лица, получившие временную защиту на территории Республики Армения, с 6 ноября 2023 года могут обратиться в органы МВД для получения гражданства Армении.

Гражданам, проживающим в Ереване, желающим получить гражданство РА, необходимо обратиться по адресу: ул. Закяна 3, 118/1, а в областях Армении их заявления будут приниматься во всех паспортных отделах.

СПИСОК ДОКУМЕНТОВ, НЕОБХОДИМЫХ ДЛЯ ПРЕДОСТАВЛЕНИЯ ЗАЯВЛЕНИЯ О ПОЛУЧЕНИИ ГРАЖДАНСТВА:

• - заявление;
• - свидетельство о рождении (если оно на иностранном языке, то необходим заверенный перевод на армянский);
• - действительный паспорт лица, получившего временную защиту;
• - 6 цветных фотографий размером 35 x 45 мм:
• - свидетельство о браке и его копия, если заявитель поменял фамилию;
• - квитанция об оплате госпошлины.

В случае изменения личных данных заявитель должен будет представить документ, подтверждающий изменения.

Необходимо отметить, что при обращении для получения гражданства представление свидетельства о статусе временной защиты необязательно (https://armeniatoday.news/republicofartsakh-ru/676124/).

10/08/2023

Շրջափակված Արցախի հղիները, ծննդկանները և նորածինները
Անի Աղագյուլյան
08.03.2023

Ադրբեջանի կողմից Արցախի շրջափակումն ամեն օր ավելի ու ավելի բացասական հետևանքների է հանգեցնում։ Վտանգի տակ են ոչ միայն մեծահասակների ու ֆիզիկապես ուժեղ մարդկանց, այլև առաջին հերթին խոցելի խմբերի կյանքն ու առողջությունը։ «Խոցելի խմբեր» հասկացության մեջ են մտնում նաև հղի կանայք և նորածինները, քանի որ նրանք հատուկ և նուրբ խնամքի կարիք ունեն։ Ըստ որոշ տվյալների՝ շրջափակված Արցախում այժմ ապրում է 2000 հղի կին։
Պատերազմի և հումանիտար ճգնաժամի ժամանակ կանայք գտնվում են միջազգային մարդասիրական իրավունքի հատուկ պաշտպանության ներքո, այդ թվում՝ մայրության պաշտպանության նպատակով։ Հղի կանայք, ծննդկանները և նորածինները միջազգային մարդասիրական իրավունքով օգտվում են հատուկ պաշտպանությունից, նրանց իրավունքները հավասարեցվում են վիրավորների և հիվանդների իրավունքներին։ Նրանց ցուցաբերվում է առաջնահերթ օգնություն և անհրաժեշտ ապրանքների մատակարարում։
Սակայն Արցախի հղիները, ծննդկանները և նորածինները շրջափակման պատճառով ոչ միայն որակյալ բժշկական օգնության, այլև հավասարակշռված սննդակարգի հասանելիություն չունեն: Այս ամենը հանգեցնում է որոշակի հետևանքների և բարդությունների ինչպես հղիության ընթացքում, այնպես էլ ծննդաբերությունից հետո:
Իրավապաշտպան Անի Աղագուլյանը պարզաբանում է, թե Ադրբեջանի կողմից Արցախի շրջափակումն ինչ հետևանքների է հանգեցնում հղիների, նորածինների և ծննդկանների համար:
Հղի կանայք, վիժումներ և վաղաժամ ծննդաբերություններ

ԱՀԿ-ի տվյալներով՝ 2015 թվականին մոտ 303,000 կին և դեռահաս մահացել է հղիության և ծննդաբերության բարդությունների հետևանքով։ Մայրական մահացության դեպքերի մոտավորապես 99% – ը տեղի է ունենում սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում, և դրանց մեծ մասը հնարավոր է կանխել: Նույն կերպ, 2015 թվականին գրանցվել է մոտավորապես 2,6 միլիոն մահացած ծնունդ, որոնք նույնպես հիմնականում սահմանափակ ռեսուրսներով միջավայրում են եղել: Ըստ ԱՀԿ-ի՝ անհրաժեշտ է քայլեր ձեռնարկել ոչ միայն հիվանդությունների և մահերի կանխարգելման, այլ նաև առողջության և բարեկեցության իրավունքի ապահովման, արժանապատվության և իրավունքների հարգման համար: Այսինքն՝ Ադրբեջանը պետք է թույլ տա մարդասիրական օգնությունը, որն անհրաժեշտ է Արցախի բոլոր բնակիչների և, առաջին հերթին, հղիների, ծննդկանների և նորածինների առողջության և բարեկեցության իրավունքն ապահովելու համար։

Այսպես, 2023 թվականի հուլիսի 19-ին Ստեփանակերտի Մոր և մանկան առողջության կենտրոնի տնօրեն Վարդգես Օսիպովն Արցախի Հանրային հեռուստատեսությանը տված հարցազրույցում հայտարարել է, որ վաղաժամ ծնունդները 7%-ից հասել են 12%-ի։ Բացի այդ, վերջին ամիսներին գրեթե եռապատկվել է վերարտադրողական կորուստների թիվը (այս տերմինը ներառում է վիժումներ, մայրական մահացություն, նորածինների մահացություն և այլն – հեղինակի մեկնաբանությունը):

Ցուցանիշը հիմնականում աճել է հղիության վաղ շրջանում վիժումների թվի աճի պատճառով։ Վերջին ամիսներին աճել է նաև պերինատալ մահացության թիվը (այսինքն՝ պտղի մահը հղիության վեցերորդ ամսից հետո կամ նորածնի մահը կյանքի առաջին օրերին – հեղինակի մեկնաբանությունը)։ Լրատվամիջոցներն արդեն արձանագրել են բժշկական օգնության անհասանելիության պատճառով պտղի մահվան դեպքեր։ Այսպես, 2023 թվականի հուլիսի 22-ին մամուլում տեղեկություն հայտնվեց, որ Արցախի Մարտակերտի շրջանի Հաթերք գյուղում չծնված երեխայի մահ է գրանցվել։ Մայրը 6 ամսական հղի է եղել, չի կարողացել շտապօգնություն կանչել և ինքն է հասել հիվանդանոց, սակայն այդ պահին արյունահոսել է։ Կինը երկու տարի չէր կարողանում հղիանալ, և դա երկար սպասված հղիություն էր։ Կնոջ խոսքով՝ հղիության ընթացքում բժշկի այցելությունները սահմանափակվել են ավտոբուսների ու մեքենաների բացակայության պատճառով։

Բժշկի կարծիքով ՝ դա պայմանավորված է մի շարք պատճառներով, սակայն հիմնական պատճառներն են շարունակական սթրեսը, որը հղիները տանում են, հավասարակշռված սննդակարգի բացակայությունը։ Հղի կանանց սնունդը սահմանափակ է. բացակայում են անհրաժեշտ վիտամիններն ու սննդարար նյութերը, ինչը հանգեցնում է սակավարյունություն ունեցող հղի կանանց թվի ավելացմանը, որն իր հերթին ազդում է պտղի զարգացման դանդաղման, թթվածնաքաղցի, վաղաժամ ծննդաբերության և հղիության ընթացքում բոլոր տեսակի բարդությունների վրա:

Բժշկի կարծիքը հաստատում են ԱՀԿ-ի ցուցումները, որոնց համաձայն՝ սակավարյունության, թերքաշ երեխաների ծննդի և հղի կանանց վաղաժամ ծննդաբերության կանխարգելման համար ԱՀԿ-ն խորհուրդ է տալիս երկաթի պատրաստուկների ամենօրյա ընդունում: Դժվար չէր լինի շրջափակման բացակայության դեպքում օրգանիզմն ապահովել անհրաժեշտ քանակությամբ երկաթով, սակայն սահմանափակելով Արցախ դեղամիջոցների մատակարարումը՝ Ադրբեջանը նաև վտանգի տակ է դրել հղիների կյանքն ու առողջությունը և մեծացրել նորածինների մոտ տարբեր բարդությունների առաջացման հավանականությունը ։

Ցուցումներից հետևում է, որ սակավարյունությունը, սթրեսը և չբալանսավորված սննդակարգը պտղի մոտ այնպիսի բարդությունների պատճառներից են, ինչպիսիք են վաղաժամ ծննդաբերությունը, պտղի զարգացման դանդաղումը, քաշի պակասը, պտղի մահը և այլն: Հենց այս խնդիրներին են բախվում հղիները շրջափակված Արցախում:

Ըստ ԱՀԿ-ի ՝ ամբողջ աշխարհում վաղաժամ ծննդաբերությունը հինգ տարեկանից ցածր երեխաների մահացության հիմնական պատճառն է: Ցածր եկամուտ ունեցող երկրներում գործնականում իրագործելի և տնտեսապես արդյունավետ խնամքի, մասնավորապես՝ ջերմային պաշտպանության, կրծքով կերակրման աջակցության և վարակների և շնչառական խանգարումների պարագայում բազային խնամքի բացակայության պատճառով մահանում է 32 շաբաթական կամ ավելի փորք ծնված երեխաների կեսը (այսինքն ՝ ժամկետից 2 ամիս շուտ): ԱՀԿ-ն կարծում է, որ հենց կերակրմանն ուղղված արդյունավետ միջոցառումներն են, որոնք վաղաժամ ծննդաբերության հաճախականությունը նվազեցնելու համար իրականացվում են բնակչության՝ ծանր պայմաններում ապրող խմբերի շրջանում, որ կարող են նվազեցնել առողջության հարցում անհավասարությունները:

Արցախը շրջափակման մեջ է, և հղի կանանց մոտ բացակայում է բժշկական դեղամիջոցների և հավասարակշռված սննդակարգի հասանելիությունը։ Արցախի բարեկեցության մակարդակն այժմ, ըստ էության, ավելի ցածր է, քան ցածր կամ միջին եկամուտ ունեցող երկրներում։ Վաղաժամ ծնունդների թիվը նվազեցնելու համար արցախցիները պետք է ունենան գոնե հավասարակշռված սննդակարգի հասանելիություն, որը կօգնի հղիներին ստանալ անհրաժեշտ վիտամինները։ Դրա համար անհրաժեշտ է, որ Ադրբեջանը թույլ տա առնվազն մարդասիրական օգնության անցումը Լաչինի միջանցքով։

🔻Անհաս երեխաներ

Սակայն վաղաժամ ծննդաբերության պատճառով մանկական մահացությունը միակ բանը չէ, ինչին բախվում են արցախցիները։ ԱՀԿ-ի տվյալներով ՝ ողջ մնացած անհաս երեխաները ողջ կյանքի ընթացքում տառապում են առողջական լուրջ խանգարումներով՝ ընդհուպ մինչև հաշմանդամություն: Ստացվում է, որ շրջափակման շրջանում ծնված Արցախի ապագա սերունդները կտուժեն առողջական լուրջ խանգարումներից և ողջ կյանքի ընթացքում իրենց վրա կկրեն շրջափակման հետևանքները:

Վաղաժամ ծնված նորածինների շրջանում մահացու ելքի ռիսկերը նվազեցնելու համար ԱՀԿ-ն խորհուրդ է տալիս պահպանել մի շարք կանոններ, որոնցից են մոր և նորածնի մշտական շփման ապահովումը, կրծքով կերակրումը, ինչպես նաև վիտամինների ապահովումը: Բացի այդ, կարևոր դեր է խաղում ինտենսիվ թերապիայի հասանելիությունը:

Վարդգես Օսիպյանի հարցազրույցից հետևում է, որ չնայած բուժաշխատողների պրոֆեսիոնալիզմի բարձր մակարդակին, առանց մարդասիրական օգնության և հայաստանյան մասնագիտացված բուժհաստատությունների հետ կապի, Ստեփանակերտի Մոր և մանկան առողջության կենտրոնը շուտով չի կարողանա հաղթահարել անհաս երեխաներին օգնություն ցուցաբերելու խնդիրը, քանի որ ինտենսիվ թերապիայի համար պահանջվում է բժշկական սարքավորումների պատշաճ աշխատանք և դեղամիջոցների անսահմանափակ հասանելիություն: Որակյալ բուժօգնության բացակայությունը կարող է հանգեցնել առողջական խանգարումների ։

🔻Ծննդկաններ և նորածիններ

Կրծքով կերակրումը, ԱՀԿ-ի կարծիքով, երեխայի առողջությունն ու գոյատևումն ապահովելու ամենաարդյունավետ միջոցներից մեկն է: Կրծքի կաթը իդեալական սնունդ է նորածինների համար: Այն անվտանգ է, անվնաս և պարունակում է հակամարմիններ, որոնք օգնում են պաշտպանվել մանկական շատ տարածված հիվանդություններից: Ինչպես նշվեց վերևում, կրծքով կերակրումը հատկապես կարևոր է անհաս նորածինների համար․ դա բնական, ոչ դեղորայքային միջոց է երեխային կենդանությունը ապահովելու համար։

Սակայն Արցախում արդեն կան օրինակներ, որ երեխաները արհեստական սնունդով են կերակրվում։ 2023թ․-ի հուլիսի 27-ին ԶԼՄ-ներում հայտնվեց մի ռեպորտաժ բազմազավակ մոր հետ, ով ասաց, որ իր վեց երեխաներից կրտսերը՝ հինգ ամսական որդին, ծնվել է շրջափակման ժամանակ, կերակրվում է արհեստական սնունդով, այսինքն ՝ սնվում է այսպես կոչված խառնուրդով, որն ավարտվում է: Բացի կարտոֆիլից, երեխայի սննդակարգ այլ մթերքներ ներմուծելու հնարավորություն չկա: Մայրը նաև հրապարակավ հայտարարեց, որ մոտ տաս օր հետո սննդի բոլոր պաշարները կսպառվեն, և իր երեխաները կիմանան, թե ինչ է սովը:

Ռեպորտաժում չեն բացահայտվում արհեստական կերակրմանն անցնելու պատճառները, սակայն մոր խոսքերից ակնհայտ է, որ նա սթրեսային վիճակում է գտնվում երեխաների սննդի պակասի պատճառով: ԱՀԿ-ի ցուցումներից հետևում է, որ կրծքով կերակրող մայրերին անհրաժեշտ են նաև վիտամիններ և հավասարակշռված դիետա: Բացի այդ, էմոցիոնալ սթրեսը, ֆիզիկական հյուծվածությունը նույնպես ազդում են լակտացիայի պահպանման վրա։

Այսպիսով, շրջափակումը ազդել է ոչ միայն հղիության ընթացքում բարդացումների, այլև ծննդաբերությունից հետո երեխաների և մայրերի առողջության վրա, քանի որ անհնար է պահպանել կրծքով կերակրումը այն պայմաններում, որոնց բախվում են ծննդկանները և նորածինները:

🔻Ադրբեջանի պարտավորությունները

«Շրջափակում» բառն ինքնին միջազգային իրավունքում սահմանվում է որպես ռազմական գործողություն, այն օգտագործվում է պատերազմի ժամանակ՝ որպես մարտ վարելու մարտավարություն։ Սա ռազմական գործողություն է, այն չի կարող խաղաղ լինել և բարի նպատակներ հետապնդել։ Շրջափակման առկայությունն ինքնին նշանակում է, որ շրջափակումը կիրառած պետությունը պարտավոր է պահպանել միջազգային մարդասիրական իրավունքի նորմը, որը պետություններին պարտավորեցնում է ապահովել արտակարգ օգնության անարգել փոխադրումը, եթե այն կրում է մարդասիրական և անկողմնակալ բնույթ և անհրաժեշտ է բնակչության գոյատևման համար։ Պետության այս պարտականությունը տարածվում է նույնիսկ վիճելի/չճանաչված տարածքների նկատմամբ, ինչպիսին է Արցախը։ Սա նշանակում է, որ Ադրբեջանը պարտավոր է թույլ տալ մարդասիրական օգնության անցումը (բժշկական և սանիտարական միջոցներ, սնունդ և այլն): Ինչպես արդեն նշվեց վերևում, այդպիսի սննդամթերքը պետք է առաջին հերթին հասանելի լինի հղիներին և նորածիններին՝ վիրավորների և հիվանդների հետ հավասար ։

«Հայաստանն ընդդեմ Ադրբեջանի» գործով ժամանակավոր միջոցներ կիրառելու վերաբերյալ ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարանի 2023 թվականի փետրվարի 22-ի կարգադրության մեջ (Order) դատարանը ճանաչել է այն փաստը, որ Լաչինի միջանցքով Հայաստանի և Արցախի կապն ընդհատվել Է Ադրբեջանի կողմից։ Դատարանը նաև ճանաչել է այն փաստը, որ Լաչինի միջանցքի արգելափակման (disruption) պատճառով առաջացել են որոշ հետևանքներ, որոնց թվում են նաև Հայաստանի բժշկական հաստատություններում շտապ բուժօգնություն ցուցաբերելու համար հոսպիտալացման հասանելիության և Արցախ անհրաժեշտ դեղամիջոցներ ներմուծելու հնարավորության բացակայությունը (կարգադրության 54-րդ կետ): Դատարանը նշել է, որ մարդասիրական նշանակություն ունեցող ապրանքների մատակարարման և գնումների սահմանափակումը, ինչպիսիք են սննդամթերքը, դեղամիջոցները, այդ թվում՝ կենսական նշանակության դեղերը, քրոնիկ հիվանդությունների բուժումը կամ կանխարգելիչ օգնությունը, բժշկական սարքավորումները, կարող են լուրջ վնասակար ազդեցություն ունենալ Արցախի բնակիչների առողջության և կյանքի վրա (կարգադրության 55-րդ կետ):

Քննելով կողմերի փաստարկներն ու առկա ապացույցները՝ Միջազգային դատարանը հանգել է այն եզրակացության, որ Ադրբեջանը պարտավոր է ձեռնարկել բոլոր անհրաժեշտ քայլերը՝ Լաչինի միջանցքով երկու ուղղություններով մարդկանց, տրանսպորտային միջոցների և բեռների անարգել տեղաշարժն ապահովելու համար ։

Ադրբեջանը մինչ օրս չի կատարել այդ կարգադրությունը։ Բազմաթիվ գիտահետազոտական ինստիտուտներ, ինչպիսիք են «Genocide Watch»-ը, «Lemkin Institute»-ը, հանդես են եկել հրապարակային հայտարարություններով, թե Ադրբեջանի շրջափակումը Արցախի բնակիչներին սպառնում է ցեղասպանությամբ։ Վերջին լուրերը հերթական անգամ հաստատում են, որ հենց այդ նպատակն է հետապնդում Ադրբեջանը։

Անի Աղագյուլյան
Ani Aghagyulyan
https://t.me/rightsofarmenians

Источник: https://hayaliq.com/birthsduringblockade/

10/08/2023

Наша коллега юрист-аналитик Ani Aghagyulyan подготовила текст о том, как блокада сказывается на уязвимых группах населения Арцаха.

Армянскую версию читайте тут: https://hayaliq.com/birthsduringblockade/

Беременные, роженицы и новорожденные блокадного Арцаха. Как блокада угрожает уязвимым группам населения Арцаха

Блокада Арцаха Азербайджаном с каждым днем приводит ко всё более негативным последствиям. Под угрозой жизнь и здоровье не только взрослых и физически крепких людей, но, в первую очередь, уязвимых групп. Беременные и новорожденные тоже входят в понятие «уязвимые группы», так как они нуждаются в особом и бережном уходе. По некоторым данным, в блокадном Арцахе сейчас проживает 2000 беременных женщин.

В период войны и гуманитарного кризиса женщины находятся под особой защитой международного гуманитарного права, в том числе с целью защиты материнства (1). Беременные, роженицы и новорожденные пользуются особой защитой в международном гуманитарном праве – их права приравнены к правам раненых и больных. Им предоставляется приоритетная помощь и поставка необходимых продуктов (2).

Однако беременные, роженицы и новорожденные Арцаха не только не имеют доступа к качественной медицинской помощи из-за блокады, но и доступа сбалансированному питанию. Все это приводит к определенным последствиям и осложнениям как в процессе беременности, так и после родов.

Ниже попробуем разобраться, к каким последствиям приводит блокада Азербайджана по отношению к беременным, новорожденным и роженицам.

▪️ Беременные, выкидыши и преждевременные роды
По данным ВОЗ в 2015 г. около 303 000 женщин и подростков умерли в результате осложнений беременности и родов. Примерно 99% случаев материнской смертности имеет место в условиях ограниченных ресурсов, и большинство из них могут быть предотвращены. Сходным образом в 2015 г. наблюдалось примерно 2,6 миллиона мертворождений, также преимущественно в условиях ограниченных ресурсов. По мнению ВОЗ необходимо предпринимать шаги не только по предупреждению заболеваний и смерти, но и по предоставлению права на здоровье и благополучие, уважение достоинства и прав (3). Иными словами, Азербайджан должен пропускать гуманитарную помощь, необходимую для обеспечения права на здоровье и благополучие всех жителей Арцаха, и, в первую очередь, беременных, рожениц и новорожденных.

Так, 19 июля 2023 года директор Степанакертского центра здоровья матери и ребенка Вардгес Осипян в своем интервью Арцахскому общественному телевидению заявил (4), что процент рождаемости недоношенных детей вырос от 7% до 12 %. Кроме того, в последние месяцы почти втрое выросло количество репродуктивных потерь (этот термин включает в себя выкидыши, материнскую смертность, смертность новорожденных и пр., - комментарий автора).

Цифра в основном выросла из-за увеличения количества выкидышей на ранних сроках беременности. В последние месяцы выросло также число перинатальной смертности (то есть смерти плода после шестого месяца беременности или новорожденного в первые дни жизни, - комментарий автора.). СМИ уже зафиксировали случаи смерти плода в связи с отсутствием доступа к медицинской помощи. Так, 22 июля 2023 года в СМИ появилась информация о том, что в селе Атерк Мартакертского района Арцаха зафиксирована смерть нерожденного ребенка (5). Мать была на 6 месяце беременности, не могла вызвать скорую и дошла до больницы сама, но уже к тому моменту она истекала кровью. Женщина два года не могла забеременеть, это была долгожданная беременность. По рассказам женщины, посещения врача в период беременности были ограничены из-за отсутствия автобусов и машин.

По мнению врача, это обусловлено рядом причин, но основные – продолжительный стресс, который переживают беременные, отсутствие сбалансированного питания. Питание беременных ограничено – отсутствуют необходимые витамины и питательные вещества, что вызывает увеличение количества беременных с анемией, что, в свою очередь, влияет на задержку развития плода, гипоксии, преждевременным родам и всем видам осложнений в период беременности.
Мнение врача подтверждают рекомендации ВОЗ, согласно которым для профилактики анемии, рождения маловесных детей и преждевременных родов беременным, ВОЗ рекомендует ежедневный прием внутрь препаратов железа. Было бы несложно обеспечивать свой организм необходимым количеством железа в отсутствие блокады, однако ограничив поставку медицинских препаратов в Арцах Азербайджан также поставил под угрозу жизни и здоровье беременных и повысил шансы появления у неврождённых различных осложнений.
Из рекомендаций следует, что анемия, стресс и несбалансированное питание являются одними из причин осложнений у плода, таких как преждевременные роды, задержка развития плода, недобор веса, смерть плода и пр. Именно с этими проблемами сталкиваются беременные в блокадном Арцахе.

По данным ВОЗ, во всем мире преждевременные роды являются ведущей причиной смертности среди детей младше пяти лет. В странах с низким уровнем дохода из-за отсутствия практически осуществимого и экономически эффективного ухода, в частности тепловой защиты, поддержки грудного вскармливания и базовой помощи при инфекциях и дыхательных нарушениях, умирает половина детей, родившихся на сроке 32 недель или меньше (то есть на 2 месяца раньше срока) (6). ВОЗ считает, что именно эффективные мероприятия в отношении питания, проводимые среди неблагополучных групп населения с целью снижения частоты преждевременных родов, могут уменьшить неравенство в отношении здоровья.

Арцах находится в блокаде, и доступ к медицинским препаратам и сбалансированному питанию у беременных отсутствует. Уровень достатка Арцаха сейчас, по сути, ниже, чем в странах с низким или средним уровнем достатка. Для снижения числа преждевременных родов у Арцахцев должен быть доступ хотя бы к сбалансированному питанию, который поможет беременным получать необходимые витамины. Для этого необходимо, чтобы Азербайджан как минимум пропускал гуманитарную помощь через Лачинский коридор.


▪️ Недоношенные дети
Но детская смертность из-за преждевременных родов – не единственное, с чем сталкиваются Арцахцы. По данным ВОЗ, их выживших недоношенных детей многие на протяжении всей жизни страдают серьезными расстройствами здоровья, вплоть до инвалидности (7). Получается, будущие поколения Арцаха, рожденные в период блокады, будут страдать серьезными расстройствами здоровья и на протяжении всей жизни будут нести на себе последствия блокады.

Чтобы уменьшить риски летального исхода среди новорожденных, родившихся раньше срока, ВОЗ рекомендует соблюдать ряд правил. Одним из рекомендаций ВОЗ является обеспечение постоянного контакта матери и новорожденного, грудное вскармливание, а также обеспечение витаминами. Кроме того, важную роль играет доступ к интенсивной терапии.
https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/363697/9789240058262-eng.pdf

Из интервью Вардгеса Осипова следует, несмотря на высокий уровень профессионализма медицинских работников, без гуманитарной помощи и связи с армянскими профильными медицинскими учреждениями Степанакертский центр здоровья матери и ребенка скоро не сможет справляться с оказанием помощи недоношенным детям, так как для интенсивной терапии требуется исправная работа медицинского оборудования и неограниченный доступ к медицинским препаратам. Отсутствие качественной медпомощи же может привести к расстройствам здоровья.

▪️ Роженицы и новорожденные
Грудное вскармливание, по мнению ВОЗ, является одним из наиболее эффективных способов обеспечения здоровья и выживания ребенка. Грудное молоко является идеальной пищей для младенцев. Оно является безопасным, безвредным и содержит антитела, которые помогают защитить от многих распространенных детских болезней /8/. Как уже отмечалось выше, грудное вскармливание особенно важно для недоношенных детей, это является естественным немедикаментозным способом сохранения жизни ребенка.

Однако, в Арцахе уже есть примеры того, что дети находятся на искусственном вскармливании. 27 июля 2023 года в СМИ появился репортаж с многодетной матерью /8/, которая рассказала, что младший из ее шестерых детей, пятимесячный сын родился в период блокады, находится на искусственном вскармливании, то есть питается так называемой смесью, которая заканчивается. Нет также возможности кормить вводить в рацион ребенка иные продукты, кроме картофеля. Мать также публично заявила, что примерно через десять дней закончатся все запасы еды, и ее дети узнают, что такое голод.

В репортаже не раскрываются причины перехода на искусственное вскармливание, однако из слов матери очевидно, что она находится в стрессовом состоянии из-за нехватки пищи у детей. Из рекомендаций ВОЗ следует, что кормящим матерям также необходимы витамины и сбалансированное питание (10). Кроме того,
эмоциональный стресс, физическое истощение также влияют на сохранение лактации (11).

Таким образом, блокада повлияла не только на осложнения во время беременности, но и на здоровье детей и матерей после родов, так как невозможно сохранить грудное вскармливание в тех условиях, с которыми сталкиваются роженицы и новорожденные.

▪️ Обязательства Азербайджана
Само слово «блокада» определяется в международном праве как военное действие, ее используют в военное время как тактику ведения боя. Это военное действие, оно не может быть мирным и преследовать благие цели. Наличие блокады само по себе означает, что на государство, применившее блокаду, обязано соблюдать норма международного гуманитарного права (12), которое обязывает государства обеспечить беспрепятственный провоз чрезвычайной помощи, если она носит гуманитарный и непредвзятый характер и необходима для выживания населения. Эта обязанность государства распространяется даже по отношению к спорным/непризнанным территориям, таким как Арцах (13). Это означает, что у Азербайджана есть обязанность пропускать гуманитарную помощь (медицинские и санитарные препараты, продовольствия и пр). Как выше уже было указано, такие продовольствия должны в первую очередь быть доступным беременным и новорожденным, наравне с раненными и больными.

В распоряжении (Order) Международного суда ООН от 22 февраля 2023 года о применении временных мер по делу Армения против Азербайджана (14). Суд признал тот факт, что связь Армении и Арцаха через Лачинский коридор прервана Азербайджаном. Суд также признал тот факт, что из-за перекрытия (disruption) Лачинского коридоры возникли некоторые последствия, среди которых также отсутствие доступа к госпитализации в медицинские учреждения Армении для оказания срочной медицинской помощи и возможности импортировать в Арцах необходимые медицинские препараты (пункт 54 Распоряжения). Суд отметил, что ограничение поставок и покупок товаров, имеющих гуманитарное значение, таких как продукты питания, медицинские препараты, в том числе жизненно важные лекарства, лечение хронических заболеваний или профилактическая помощь, медицинское оборудование могут оказать серьезный пагубный эффект на здоровье и жизни жителей Арцаха (пункт 55 Распоряжения).

Рассмотрев аргументы сторон и имеющиеся доказательства, Международный суд пришел к выводу, что Азербайджан обязан предпринять все необходимые шаги для обеспечения беспрепятственного передвижения людей, транспортных средств и грузов по Лачинскому коридору в обоих направлениях.

Азербайджан до сих пор не исполнил это Распоряжение. Многие научно-исследовательские институты, такие как Genocide Watch, Lemkin Institute выступили с публичными заявлениями о том, что блокада Азербайджана угрожает жителям Арцаха геноцидом. Последние новости подтверждают очередной раз, что именно эту цель преследует Азербайджан.

(1) https://slovar-gumanitarnogo-prava.org/content/article/4/zhenshchina/
(2) https://slovar-gumanitarnogo-prava.org/content/article/4/rebenok/
(3) https://www.who.int/ru/activities/preventing-noncommunicable-diseases/9789241549912
(4) https://news.am/arm/news/771357.html
(5) https://artsakhpress.am/rus/news/184559/
(6) https://www.who.int/ru/news-room/fact-sheets/detail/preterm-birth
(7)https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/44864/9789244503430_rus.pdf
/8/ https://www.who.int/ru/health-topics/breastfeeding =tab_1
(9) https://www.youtube.com/watch?v=RhmJfjaQxDM
(10) https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/328924/9789289043403-rus.pdf?sequence=1&isAllowed=y
(11) https://www.unicef.org/eca/ru/Пресс-релизы/совместное-заявление-исполнительного-директора-юнисеф-кэтрин-рассел-и-генерального
(12) Врачи без границ, практический словарь гуманитарного права. https://slovar-gumanitarnogo-prava.org/content/article/4/blokada/ #:~:text=Блокада%20–%20это%20военное%20действие%2C%20регламентируемое,следует%20смешивать%20блокаду%20и%20эмбарго
(13) https://dialogorg.ru/analytics/articles/marko_marsili-_konflikt_v_nagornom_karabakhe-_pravovaya_zagadka/
(14)https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/180/180-20230222-ORD-01-00-EN.pdf

#арцахимеетправо


Другие тексты Ани Агагюлян читайте в ее ТГ-канале https://t.me/rightsofarmenians

«Права — не дают, права — берут». Международное право и права человека - не привилегия сильных, а их обязательство перед слабыми. Канал о правах армян, Армении и Арц....