22/09/2025
ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔԻ ԽԱԽՏՄԱՆ ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒՄ ՀՀ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԿՈՂՄԻՑ
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի հակակոռուպցիոն պալատը 2025 թվականի սեպտեմբերի 18-ին հրապարակված որոշմամբ, Արուսյակ Ալեքսանյանի պաշտպան Առնոլդ Վարդանյանի կողմից ներկայացված վճռաբեկ բողոքի հիման վրա, արձանագրել է Արուսյակ Ալեքսանյանի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի խախտման փաստը։
Նշված իրավունքի խախտման արձանագրման հիմքում դրվել է այն, որ ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանն Արուսյակ Ալեքսանյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու որոշումներն ուղարկել էր այն կայացնելու պահից համապատասխանաբար 45 և 48 օր անց, որպիսի մոտեցման անթույլատրելիությունը մշտապես բարձրաձայնվում էր պաշտպանի կողմից։
Միաժամանակ, թեև Վճռաբեկ դատարանն այս առումով արձանագրել է ազատության իրավունքի խախտման փաստը, սակայն շեղվելով իր կողմից տարիներ շարունակ որդեգրած այն մոտեցումից, որ իրավական արժեքը կորցրած խափանման միջոցներով դատարանը չի կարող բովանդակային քննություն իրականացնել, գնահատման առարկա է դարձրել արդեն իսկ գոյություն չունեցող տնային կալանքի կիրառման հիմքերի առկայության հարցը՝ այդ կապակցությամբ արտահայտելով իրավական դիրքորոշումներ, առանց նույնիսկ քննարկման առարկա դարձնելու բողոքում ներկայացված բովանդակային փաստերը։
Նման պրակտիկան վտանգավոր է՝ հաշվի առնելով, որ իրավունքի պաշտպանության ապահովման համար վարույթ ընդունված վճռաբեկ բողոքով կայացված որոշումը կարող է հետագայում ի վնաս անձի իրավունքների մեկնաբանության ենթարկվել, հատկապես երբ խնդրո առարկա որոշումը կայացնելու պահի դրությամբ մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանքից առավել մեղմ խափանման միջոց է կիրառված։
Ավելին, այդպիսի պրակտիկան նաև անընդունելի է նկատի ունենալով, որ Վճռաբեկ դատարանը տնային կալանքի հիմքերի առկայության վերաբերյալ իր մոտեցումները պատճառաբանել է կարծրատիպային և վերացական ձևակերպումներով, հակասելով ինչպես իր նախադեպային որոշումներին, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Փիրուզյանի, Մալխասյանի, Սեֆիլյանի, Հարությունյանի և մի շարք այլ գործերով արտահայտված դիրքորոշումներին, որտեղ Հայաստանում այս ձևակերպումների կիրառմամբ ազատության իրավունքի սահմանափակման պրակտիկան մշտապես որակվել է որպես համակարգային և կրկնվող խնդիր։
Այս առումով հետամուտ ենք լինելու ազատության իրավունքի շարունակական պաշտպանությանն ու իրավունքի գերակայության ապահովմանը։