21/04/2026
Ռուբեն Վարդանյանը պարզապես նամակ չի ուղարկել բանտից, այլ, իր կամքից անկախ, բարոյական հարված է հասցրել բոլոր նրանց, ովքեր պարտավոր են պաշտպանել մարդու իրավունքները, բայց նախընտրում են անգործությունը:
Անհավանական է՝ Բաքվի բանտում անօրինական պահվող Ռուբեն Վարդանյանն ավելի շատ է մտահոգված հայ գերիների ճակատագրով ու նրանց ընտանիքների իրավունքներով, քան Հայաստանի պաշտոնական կառույցները: Ինչպե՞ս կարող են տնտեսական հարցերը լինել օրակարգում, իսկ սեփական քաղաքացիների կյանքն ու արժանապատվությունը՝ ոչ:
Մարդու իրավունքների պաշտպանի լռությունն ու անհետևողականությունը պարզապես անընդունելի են: Եթե կա մարդասիրական գոնե մեկ բաց խողովակ, այն պետք է օգտագործել անհապաղ: Պետության առաջնային պարտականությունը սեփական քաղաքացու պաշտպանությունն է, և այդ պարտավորությունից խուսափելը պարզապես դավաճանություն է սեփական ժողովրդի հանդեպ։
Լիովին պաշտպանում եմ Ռուբենի պահանջը. ժամանակն է վերջ դնել դատարկ խոսելուն և անցնել գործի:
[AM] [EN] [RU] ՌՈՒԲԵՆ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ ՈՒՂԵՐՁԸ
ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպան Անահիտ Մանասյանին ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան - Human Rights Defender of Armenia
(փոխանցվել է ընտանիքի հետ հեռախոսազրույցի ժամանակ)
«Հարգելի տիկին Մանասյան,
Ձեզ եմ դիմում բանտից՝ հաշվի առնելով մի շարք հանգամանքներ, որոնք կարծում եմ պահանջում են Ձեր ղեկավարած հաստատության ակտիվ և հետևողական ներգրավվածությունը։
Վերջերս հանդիպել եմ Ադրբեջանի օմբուդսմեն Սաբինա Ալիևայի հետ։ Հանդիպման ընթացքում բարձրացրել եմ կենցաղային, բժշկական, իրավական, մարդասիրական և դիվանագիտական մի շարք կոնկրետ հարցեր, որոնք վերաբերել են իմ և մյուս հայ բանտարկյալների պահման պայմաններին։ Այդ հարցերն ուղիղ ազդում են կալանքի տակ գտնվողների անվտանգության, առողջության և արժանապատվության վրա։ Մեր զրույցի ընթացքում Ադրբեջանի օմբուդսմենը նշել է, որ Ձեզ հետ արդեն քննարկել է Բաքու այցելելու հնարավորությունը, և ադրբեջանական կողմը պատրաստակամություն է հայտնել նպաստել դրա կազմակերպմանը։ Սակայն այս նախաձեռնությունը դեռևս չի իրականացվել։
ՀՀ քաղաքացիները երկար ժամանակ պահվում են ադրբեջանական բանտերում՝ առանց ընտանիքի անդամների հետ հանդիպումների և անկախ մոնիթորինգի, այդ թվում՝ Կարմիր Խաչի միջազգային կոմիտեի կողմից։ Այս պայմաններում, ՀՀ քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության համար պատասխանատու հաստատությունը որևէ նախաձեռնողականություն չի ցուցաբերում։
Չնայած երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերությունների բացակայությանը` ընթանում են բանակցություններ տնտեսական հարցերի շուրջ՝ ՀՀ ներկայացուցիչների մասնակցությամբ: Ուստի ինչո՞ւ կալանավորների կյանքի, առողջության և իրավունքների հարցերը պաշտոնական Երևանի օրակարգում չեն, և ինչո՞ւ պատվիրակության անդամներից ոչ մեկը չի այցելել գերիներին։
Հաշվի առնելով վերը նշվածը՝ խնդրում եմ դիտարկել Ձեր, ինչպես նաև, համապատասխան պայմանների դեպքում, մյուս հայ բանտարկյալների հարազատների՝ Բաքու այցելելու հնարավորությունը։ Իմ կինը՝ Վերոնիկա Զոնաբենդը, պատրաստ է մասնակցել այդպիսի նախաձեռնությանը և այցելել Բաքու։ Հավանաբար մյուս բանտարկյալների ընտանիքների անդամները ևս պատրաստ կլինեն։ Այդպիսի պատվիրակությունը պետք է լինի ինստիտուցիոնալ և հետևողական՝ ունենալով ՀՀ վարչապետի քաղաքական աջակցությունը, որը հաշվետու է քաղաքացիների առջև։
Ադրբեջանի օմբուդսմենի առաջ իմ բարձրացրած հարցերը պահանջում են համակարգում երկու երկրների օմբուդսմենների միջև։ Նման համակարգման բացակայությունը փաստացի փակում է մարդասիրական միակ խողովակը։
Այս առումով խնդրում եմ Ձեզ հրապարակավ պատասխանել հետևյալ հարցերին.
1. Արդյո՞ք քննարկվում է Բաքու պաշտոնական պատվիրակության այց կազմակերպելու հնարավորությունը հայ գերիների հարազատների մասնակցությամբ։
2. Ինչպե՞ս է ձեր հաստատությունը պլանավորում համակարգել աշխատանքները Ադրբեջանի օմբուդսմենի հետ՝ ՀՀ քաղաքացիներին վերաբերող մարդասիրական հարցերի շուրջ։
3. Ձերբակալության պահից սկսած Ձեր ղեկավարած հաստատությունն ի՞նչ միջոցներ է ձեռնարկել հայ գերիների իրավունքները պաշտպանելու համար։
Կարծում եմ, որ ստեղծված իրավիճակում չափազանց կարևոր է անհապաղ գործարկել մարդասիրական և իրավական բոլոր հնարավոր մեխանիզմները։ Ադրբեջանում անօրինական կերպով կալանավորված ՀՀ քաղաքացիների շահերի անտեսումը ՀՀ կառավարության կողմից անհամատեղելի է սեփական քաղաքացիների նկատմամբ պետության պարտավորությունների հետ։
Ռուբեն Վարդանյան»
[EN] STATEMENT BY RUBEN VARDANYAN
addressed to the Human Rights Defender of the Republic of Armenia, Anahit Manasyan
(conveyed during a telephone conversation with family)
Dear Ms. Manasyan,
I am writing to you from detention, in connection with circumstances that, in my view, call for the active and sustained engagement of the institution you lead.
I recently had a meeting with the Ombudsman of Azerbaijan, Sabina Aliyeva. During that meeting, I raised a number of specific concerns — relating to everyday conditions, medical care, legal matters, humanitarian needs, and diplomatic issues — regarding the conditions of detention of myself and other Armenian prisoners. These are matters that directly affect the safety, health, and dignity of people held in custody. In the course of our conversation, it was also mentioned that the possibility of your visit to Baku had already been discussed, and that the Azerbaijani side had expressed readiness to facilitate such a visit. However, this initiative has not yet been acted upon.
Citizens of the Republic of Armenia have been held in Azerbaijani prisons for an extended period of time — without visits from their families and without independent monitoring, including by the ICRC. In these circumstances, the institution mandated to protect the rights of Armenian citizens has demonstrated a complete absence of initiative. Despite the lack of diplomatic relations between the two countries, economic negotiations are currently taking place, with Armenian representatives physically present in Baku. Why, then, are questions of the life, health, and rights of prisoners not part of the official Yerevan agenda — and why has not a single member of any delegation ever visited the detainees?
In light of the above, I urge you to consider organizing a visit to Baku with your participation, and, under appropriate conditions, with the participation of relatives of Armenian prisoners as well. My wife, Veronika Zonabend, has expressed her readiness to take part in such a trip, as have, in all likelihood, representatives of other families. Any such delegation must have an institutional and consistent character, with the political backing of the Prime Minister of Armenia, who bears responsibility before the citizens of his country.
The issues I raised with the Azerbaijani Ombudsman require coordination between the ombudsmen of both countries. The absence of such coordination constitutes a de facto denial of the only available humanitarian channel.
In this regard, I ask you to provide a public response to the following questions:
1. Is there consideration being given to organizing an official visit to Baku by a delegation that includes relatives of Armenian prisoners?
2. How does your institution plan to coordinate with the Azerbaijani Ombudsman on humanitarian matters concerning citizens of the Republic of Armenia?
3. What measures has your office already taken to protect the rights of Armenian prisoners since the time of their detention?
I believe that in the current situation it is critically important to urgently engage all available humanitarian and legal mechanisms. The failure of the Government of Armenia to act in the interests of its own citizens unlawfully held in Azerbaijan is incompatible with the obligations of the state towards its people.
Ruben Vardanyan
[RU] ОБРАЩЕНИЕ РУБЕНА ВАРДАНЯНА
к защитнику прав человека Республики Армения Анаит Манасян
(передано в ходе телефонного разговора с семьёй)
Уважаемая госпожа Манасян!
Обращаюсь к Вам из заключения в связи с обстоятельствами, которые, как мне представляется, требуют активного и последовательного участия института, который Вы возглавляете.
Недавно у меня состоялась встреча с омбудсменом Азербайджана Сабиной Алиевой. В ходе этой встречи я поднял ряд конкретных вопросов – бытового, медицинского, юридического, гуманитарного и дипломатического характера, – касающихся условий содержания меня и других армянских заключённых. Речь идёт о вопросах, напрямую затрагивающих безопасность, здоровье и достоинство людей, находящихся в заключении. В ходе разговора Азербайджанским омбудсменом также упоминалось, что возможность Вашего визита в Баку уже обсуждалась, и азербайджанская сторона выразила готовность содействовать его организации. Однако эта инициатива пока не реализована.
Граждане Республики Армения содержатся в азербайджанских тюрьмах уже длительное время – без встреч с семьями и независимого мониторинга, включая МККК. В этих условиях институт, обязанный защищать права граждан Армении, демонстрирует отсутствие инициативы. Несмотря на отсутствие между странами дипломатических отношений, сегодня между ними ведутся переговоры по экономическим вопросам с физическим присутствием армянских представителей в Баку. Почему же вопросы жизни, здоровья и прав пленных не являются частью повестки официального Еревана, и никто из членов делегации ни разу не посетил пленных?
С учётом изложенного, прошу Вас рассмотреть возможность организации визита в Баку с Вашим участием, а также, при соответствующих условиях, родственников армянских заключённых. Моя супруга Вероника Зонабенд готова принять участие в такой поездке, как, вероятно, и представители других семей. Делегация должна иметь институциональный и последовательный характер с политической поддержкой премьер-министра Армении, который несёт ответственность перед гражданами.
Вопросы, поднятые мной перед омбудсменом Азербайджана, требуют координации между омбудсменами обеих стран. Отсутствие такой координации является фактическим отказом в единственном гуманитарном канале.
В этой связи прошу Вас дать публичный ответ на следующие вопросы:
1. Рассматривается ли возможность организации официального визита в Баку делегации с родственниками армянских пленных?
2. Как Ваш институт планирует координацию с омбудсменом Азербайджана по гуманитарным вопросам, касающимся граждан Республики Армения?
3. Какие меры уже предприняло Ваше ведомство для защиты прав армянских пленных с момента их задержания?
Считаю, что в сложившейся ситуации крайне важно оперативно задействовать все возможные гуманитарные и правовые механизмы. Игнорирование Правительством Армении интересов граждан своей страны, незаконно удерживаемых в Азербайджане, несовместимо с обязательствами государства перед своими гражданами.
Рубен Варданян
