Narong Nhil

Narong Nhil រដ្ឋធម្មនុញ្ញជាច្បាប់កំពូលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា

菲菲 不要离开我, 老婆我好想你
25/02/2024

菲菲 不要离开我, 老婆我好想你

ដំណើរការនៃការបង្កើតអាស៊ាន នៅពេលដែលប្រទេសម៉ាឡេស៊ីបានទទួលឯករាជ្យដោយខ្លាចប្រទេសអ៉ឺរ៉ុបដែលជាប្រទេសធំ ហើយខ្លាចគេមកដាក់អាណានិគ...
11/08/2023

ដំណើរការនៃការបង្កើតអាស៊ាន
នៅពេលដែលប្រទេសម៉ាឡេស៊ីបានទទួលឯករាជ្យដោយខ្លាចប្រទេសអ៉ឺរ៉ុបដែលជាប្រទេសធំ ហើយខ្លាចគេមកដាក់អាណានិគមម្ដងទៀត ទើបលោករ៉ាម៉ាន់ ក៏មានគំនិតមួយក្នុងការព្រួតដៃគ្នា(ចង្កិះមួយគេកាច់បាក់ ចង្កិះមួយបាច់គេកាច់មិនបាក់) ក៏បានទៅបបួលប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន។ ដល់ពេលបបួលទៅ ប្រទេសហ្វីលីពីនក៏ឯកភាព នឹង មានការគាំទ្រដោយថៃ។ ដូច្នេះការបង្កើតដំបូងមានតែបីប្រទេសនោះទេ នៅឆ្នាំ១៩៥៩ ដែលនេះជាគំនិតផ្ដួចផ្ដើម។ តែការចេញជារូបរាងមែនទែននទៅ គឺនៅឆ្នាំ១៩៦១ (បញ្ជាក់បន្តិចថា ប្រទេសឹង្ហបុរីមិនទាន់កើតចេញជារូបរាងនោះទេ ដោយនៅពេលនោះប្រទេស Singapore ជាដីរបស់ម៉េឡេស៊ីនៅឡើយ ដោយម៉េឡេស៊ីបានប្រមូលចិនអោយស្នាក់នៅទីនោះ ដោយមិនបានផ្ដល់ឯករាជ្យពេញលេញទៅដល់ទីនោះនៅឡើយទេ ដោយម៉ាឡេស៊ីកំពុងតែស្ថិតនៅក្នុងការពិចារណា)។ ដូច្នេះប្រទេសបីដែលបង្កើតសមាគមន៍អាស៊ានពេញលេញនេះនៅឆ្នាំ១៩៦១ ដែលបានដាក់ឈ្មោះថា អាសារASA។ ដែលAដំបូងនេះមកពីពាក្យ Association Of Southeast Asia។ នឹងទៅដល់ឆ្នាំ ១៩៦៣ គាត់ចង់បានសមាជិកកើនឡើង ក៏បានទៅអញ្ជើញប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយប្រទេសនេះជាប្រទេសមួយដែលធំជាងគេក្នុងតំបន់ ទឹកដីធំ ប្រជាជនក៏ច្រើនដែលរហូតមកដល់ពេលនេះ​ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីមានប្រជាជនប្រហែល ២៨០លាននាក់ បើគិតក្នុងតំបន់អាស៊ាន ជាប្រទេសលេខមួយ នឹង បើធៀបទៅនឹងពិភពលោក គឺលំដាប់លេខបួន។ ដែលពីដើម ឥណ្ឌូនេស៊ីកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធ ដែលក្រោយមក ក៏ដូរមកកាន់មូស្លីម។ ដែលសាសនាព្រះពុទ្ធមាន ១០ភាគរយ នៃសាសនាមូស្លីមទាំងមូល។ នៅពេលដែលអញ្ជើញប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលប្រធានាធិបតីឈ្មោះ មេតស៊ូកាណូជាមិត្តជិតស្និតជាមួយនឹងសម្ដេចសីហនុ។ ដូចដែលយើងដឹងហើយថា សម្ដេចសីហនុ មានទំនោរទៅរកចិន ហើយឥណ្ឌូនេស៊ីក៏មានទំនោរទៅរកគុម្មុន្នីស្តដែរ ដូច្នេះហើយទើបឥណ្ឌូនេស៊ីបានបដិសេធ ដោយសារតែឥណ្ឌូនេស៊ីធ្លាប់ស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមរបស់ប្រទេសហូរឡង់ នឹង ជប៉ុន នឹងទីពីរ ឥណ្ឌូនេស៊ីក៏បានចោទថា ការរៀបចំសមាគមន៏នេះជាការរៀបរៀងរបស់អាមេរិក ដោយសារស៊ូកាណូគិតថា ប្រសិនបើចូលសមាគមន៍នេះ នឹង ច្បាស់ណាស់ អាចនឹងស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមរបស់អាមេរិកមិនខាន ហើយលោកបន្តរទៀតថា ប្រសិនបើចូលទាល់តែអញ្ជើញប្រទេសកម្ពុជាចូលដែរ។ ដូច្នេះ ASA ត្រូវបានរសាយនៅឆ្នាំ ១៩៦៣។ បន្ទាប់មក ឥណ្ឌូនេស៊ីបានសាកល្បងបង្កើត Maphilindo ដែលមានបួនប្រទេស ហ្វីលីពីន ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូនេស៊ី ថៃ នៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៦៤ ដល់ ១៩៦៥។ តែថៃជាអ្នកគាំទ្រ រីឯសិង្ហបុរីមិនទាន់កើតជារូបរាងនៅឡើយទេ។ Maphilindo កើតបានតែមួយខែប៉ុណ្ណោះ ដោយសារតែពេលអង់គ្លេសបញ្ចប់អាណានិគមនៅលើប្រទេសម៉ាឡេស៊ី គឺអង់គ្លេសត្រូវប្រគល់ទឹកដីអោយទៅភាគីម៉ាឡេស៊ីវិញ តែអង់គ្លេសភ្លេចគិតរឿងកោះ ដែលម៉េឡេបានប្រមូលចិនអោយស្នាក់នៅទីនោះ ដូច្នេះម៉ាឡេស៊ីមានបញ្ហាជាមួយរឿងរដ្ឋ រ៉ាវ៉ាក់ នឹង ហ្វីលីពីន មានជម្លោះជាមួយនឹង ម៉ាឡេស៊ីរឿងកោះសាបា ហើយម៉ាឡេស៊ីមានបញ្ហាមួយទៀតនោះគឺ ពួកចិនដែលយកទៅដាក់នៅម្ដុំនោះក៏បានសុំឯករាជ្យ។ ដោយសារតែរឿង នឹងបញ្ហាច្រើនពេក សមាគមន៍នេះក៏ត្រូវបានរំសាយចោល។ ហើយក៏ចេញជាអង្គការមួយទៀតឈ្មោះថា SEATO នឹង APEC នៅលើទឹកដីអាស៊ាន តែមិនមែនជាប្រវត្តិនៃការកកើតអាស៊ាននោះទេ ដោយអង្គការនេះអាចអនុញ្ញាតប្រទេសណាក៏អាចចូលរួមបានអោយតែពិភពលោកព្រមចូលជាសមាជិក គ្រាន់តែចុះហត្ថលេខាសន្ធិសញ្ញាតែប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ អាស៊ាន ផ្អាក់នៅចន្លោះពីឆ្នាំ ១៩៦៣ ដល់ ១៩៦៦ ហើយក៏បានបង្កើតឡើងវិញដែលមានប្រាំប្រទេស ដែលនៅពេលនោះ សិង្ហបុរីបានទទួលឯករាជ្យទាំងស្រុងនៅឆ្នាំ ១៩៦៥។ ដូចនេះក៏បានបង្កើតអង្គការសហប្រតិបត្តិការតំបន់ដែលមានឈ្មោះថា សមាគមដើម្បីសហប្រតិបត្តិការតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលហៅកាត់ថា SEAARC មានន័យថា​ SHARK ត្រីឆ្លាមដោយមានការជំទាស់ពីប្រទេសសមាជិក ព្រោះឈ្មោះ ត្រីឆ្លាមមិនល្អ ហើយក៏ដូរឈ្មោះទៅជា សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (The Association of South East Asian Nation=ASEAN)។ជាលទ្ធផលនៃសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ស្ដីពីការបង្កើតសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ត្រូវបានចុះហត្ថលេខាជាប្រវត្តិសាស្ត្រដោយប្រទេសាទាំង៥នៅថ្ងៃ៨ សីហា ១៩៦៧ នៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ។
ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍នេះ មានចំណុចសំខាន់៥គឺអំពីការប្រកាសបង្កើតសមាគម ទិសដៅនិងគោលបំណង យន្តការដើម្បីធានាឲ្យបានសម្រេចទិសដៅនិងគោលបំណង ដែលបានកំណត់ការបើកចំហក្នុងការទទួលយកសមាជិកថ្មី និងអំពី ឆន្ទៈរបស់សមាគម

27/07/2023

អ​វិជ្ជា គឺជាសេចក្ដីល្ងង់ខ្លៅ មិនយល់ មិនដឹងមូលហេតុ នាំឱ្យកើតទុក្ខ

27/07/2023

តណ្ហាគឺសេចក្ដីប្រាថ្នា ការលោភលន់ចង់បានមិនឆ្អែតឆ្អន់ ការមិនសម្រេចបំណង ការដឹតជំពាក់អារម្មណ៏ខ្លាំងលើអ្វីមួយដូចជាការស្រលាញ់ ឬ ស្អប់ខ្លាំង ចិត្តកើតទុក្ខ

ព្រះពុទ្ធសាសនាគឺជាសាសនាមួយដែលប្រៀនប្រដៅមនុស្សឱ្យយល់ដឹងខុសត្រូវ ដឹងបុណ្យបាប ដឹងគុណទោស ហើយកសាងខ្លួនជាមនុស្សល្អ នឹងធ្វើតែអំ...
21/07/2023

ព្រះពុទ្ធសាសនាគឺជាសាសនាមួយដែលប្រៀនប្រដៅមនុស្សឱ្យយល់ដឹងខុសត្រូវ ដឹងបុណ្យបាប ដឹងគុណទោស ហើយកសាងខ្លួនជាមនុស្សល្អ នឹងធ្វើតែអំពើរល្អ។ សាសនានេះមិនបានផ្ដល់តម្លៃលើភាពរីករាយច្រើនពេកទេ ព្រោះថាខ្លួនប្រាណយើងដែផ្សំបង្កើតដោយឆ្អឹង ឈាម សាច់ សសៃ នឹងពោរពេញទៅដោយភាពស្មោគគ្រោគសៅហ្មងមានលាមក ញើស នឹង ក្អែលជាដើម។ នៅមុខមឈូសសពដែលមានប្រារព្វបុណ្យតាមពុទ្ធសាសនា តែងតែរំលេចពាក្យមួយឃ្លាមានសេចក្ដីថា ( រូបំ ទុក្ខំ អនិច្ចំ អនត្តា) ដែលមានន័យថា មានរូប គឺមានទុក្ខ អ្វីៗមិនទៀងទាត់ទេ ហើយយើងក៏មិនមែនជាម្ចាស់នៃខ្លួនយើងឡើយសម្រាប់អ្នកចូលរួមបុណ្យទាំងឡាយពិចារណានឹងកើតក្ដីសង្វេកចំពោះជីវិតរបស់ខ្លួន។ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធបានញែកនូវភាពគ្មានក្ដីសុខរបស់មនុស្សជាពីរសណ្ឋានគឺ ១ គឺការឈឺចាប់ដូចពេលដែលរាងកាយយើងត្រូវគ្រាប់បាញ់ នឹង ២ គឺការគិតឬការជាប់កង្វល់ទៅនឹងការឈឺចាប់ដូចជាគំនុំ កំហឹង ឬ ការសងសឹកចំពោះអ្នកបាញ់ព្រួញជាដើមនោះហើយគឺជាទុក្ខ។ យើងអារំសាយទុក្ខតាមការមិនជាប់ជំពាក់អារម្មណ៏នឹងចំណង់។ ប៉ុន្តែ យើងអាចនិយាយរួមថា អ្វីៗទាំងឡាយធ្វើឱ្យយើងអំពល់សៅហ្មងទាំងអស់ថា ជាទុក្ខ។ ជីវិតមនុស្សសត្វទាំងឡាយចងផ្អោបដោយទុក្ខ ប្រៀបដូចជាស្រមោលអន្ទោលតាមប្រាណ។ ជាងនេះទៅទៀត យើងអាចប្រមើលមើលឃើញថា ទុក្ខជាច្រើនជាមួយនឹងក្ដីធុញថប់នៃការឈានយកកំណើតវិលវល់នៅក្នុងជិវិតលោកីយ៍នេះ វាមិនខុសពីពពុះទឹកទេដែលកើតនឹងបែកទៅវិញដដែលៗ នឹងគ្មានន័យឡើយនៅក្នុងលោកសន្និវាសនេះ។ ហេតុនេះហើយបានជាព្រះពុទ្ធផ្ដោតយកចិត្តទុក្ខដាក់ទៅលើការបង្ហាញផ្លូវទៅកាន់ការរំដោះខ្លូួនចេញពីវាលវដ្ឋសង្សារដែលពោពេញទៅដោយភាពសៅហ្មង។ ហេតុនេះហើយវាគ្មានរឿងអ្វីមួយដែលគួរឱ្យសប្បាយត្រេកត្រអាលហួសហេតុនោះទេ។ មានជីវិតគឺមានទុក្ខ ដូចនេះគោលបំណងនៃជីវិតគឺព្រះនីព្វាន។ ព្រះពុទ្ធសាសនាបានបង្ហាញពីប្រភពនៃទុក្ខនឹងផ្លូវរំដោះខ្លួនចេះពីទុក្ខឱ្យជនានុជនបានស្គាល់ នឹង ប្រតិបត្តិតាមដើម្បីសេចក្ដីសុខក្នុងជាតិនេះក៏ដូចជាបរលោក។ ទ្រង់ផ្ដល់សេចក្ដីពន្យល់ភាពរីករាយតាមការភ្ជាប់និស្ស័យទោនឹងសេចក្ដីសុខតាមសេចក្ដីដូច្នេះ។ (គ្មានសេចក្ដីសុខណាស្មើនឹងសេចក្ដីស្ងប់ក្នុងចិត្តនោះទេ)។

20/07/2023

ជាទូទៅបទល្មើសកើតឡើងដោយពុំមានលក្ខណៈដូចគ្នាទេ។ វាកើតឡើងដោយតាមពេលវេលាខុសគ្នា​ ទីកន្លែងដោយឡែកពីគ្នា បទល្មើសខុសៗគ្នា។ល។ ចំពោះបុគ្គលប្រព្រឹត្តបទល្មើសក៏មានលក្ខណៈសម្បត្តិមិនដូចគ្នាដែរ។ បច្ចុប្បន្នមានប្រភេទបទល្មើសដែលគួរអោយខ្លាច នឹង គួរឱ្យព្រួយបារម្ភដោយសារតែបទល្មើសទាំងនោះបង្ករនូវគ្រោះថ្នាក់ដល់សង្គមហួសពីការស្មាន ដូចជាបទល្មើសដែលមានលក្ខណៈជាវិជ្ជាជីវៈបទល្មើសដែលបង្ករជាទ្រង់ទ្រាយជាក្រុមធំៗ នឹងជាពិសេសអំពើភេរវកម្ម ដូចករណី ព្រឹត្តិការណ៍បើកបរយន្តហោះបុកអាគារពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ ដូច្នេះឧក្រឹដ្ឋភាពដែលបណ្ដាលមកពីបទល្មើសទាំងនេះ បើចង់ទប់ស្កាត់ គឺទាមទារការវិភាគដោយយកចំណេះដឹងផ្នែកឧក្រឹដ្ឋវិទ្យាដោយខានពុំបាន។
ចុះប្រសិនបើប្រទេសមួយគ្មានចំនេះដឹងផ្នែកឧក្រិដ្ឋវិទ្យាវិញ តើប្រទេសនោះនឹងគ្រប់គ្រងបទល្មើសដោយរបៀបណាទៅវិញ?

20/07/2023

តើត្រូវមានធាតុផ្សំអ្វីខ្លះ ដើម្បីចោទប្រកាន់ជនណាម្នាក់ពីការប្រព្រឹត្តបទល្មើសមួយ?
ចម្លើយ៖ ដើម្បីចោទប្រកាន់ជនណាម្នាក់ប្រព្រឹត្តបទល្មើស នីតិព្រហ្មទណ្ឌខ្មែរបានតម្រុវឲ្យបំពេញធាតុផ្សំចំនួន ០៣ (បី) គឺ៖
ក. ធាតុសត្យានុម័ត
ធាតុសត្យានុម័ត ឬហៅថា ធាតុសម្ភារៈ សំដៅលើអំពើដែលជនល្មើសបានប្រព្រឹត្តបទល្មើសស្តែងចេញមកខាងក្រៅតាមរយៈអំពើបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សង្គម បច្ច័យគ្រោះថ្នាក់ដល់សង្គម (ការអន្តរាយ) ដោយមានទំនាក់ទំនងហេតុផលរវាងអំពើ និងបច្ច័យដែលកើតមានដោយសារតែអំពើនោះ។ អំពើបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សង្គម គឺជាសកម្មភាពជាក់ស្តែង ឬ កាយវិការជាក់ស្តែងរបស់មនុស្ស ដែលបានស្តែងចេញមកបង្កឲ្យមានការអន្តរាយ ឬ គម្រាមបង្កឲ្យអន្តរាយដល់ទំនាក់ទំនងសង្គម ដែលច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌបានការពារ។ អំពើនោះ គឺជាកាយវិការ សម្តែងចេញមកខាងក្រៅដែលអាចមើលឃើញរបស់មនុស្សក្រោមរូបភាពជាក់ស្តែង ដើម្បីសម្រេចនូវគោលបំណងដែលមានគោលដៅនឹងសេចក្តីប៉ងប្រាថ្នា ឬសង្ឃឹមចង់បាន។ គោលដៅដែលជនល្មើសប៉ងប្រាថ្នាចង់បាន អាចជាការរំលោភបំពានលើបុគ្គល ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬសង្គមជាតិ។ បច្ច័យ ឬការអន្តរាយ អាចកើតមានឡើងបាន លុះត្រាតែជាអំពើប្រព្រឹត្តរបស់ជននោះ ដើម្បីសម្រេចគោលដៅ ឬប៉ងប្រាថ្នាសម្រេចគោលដៅរបស់ខ្លួន។ កាលណាមានតែបច្ច័យកើតឡើង ប៉ុន្តែគ្មានអំពើណាមួយបង្កើតបច្ច័យទេនោះ វាមិនមែនជាបច្ច័យដែលត្រូវឲ្យជនណាម្នាក់ទទួលខុសត្រូព្រហ្មទណ្ឌឡើយ។ ឧទាហរណ៍៖ ឡានមួយបានបែកកញ្ចក់មុខនៅពេលចតមុខផ្ទះ។ ប៉ុន្តែអំពើដែលនាំឲ្យបែកកញ្ចក់មុខនេះ គ្មាននណារម្នាក់បានធ្វើនោះទេ គឺ កញ្ចក់បែកដោយសារតែទុក្រោមពន្លឺថ្ងៃក្តៅខ្លាំង។ ហេតុនេះ ការណ៍មានតែបច្ច័យកើតឡើងនេះ មិនបានបំពេញឲ្យមានទំនាក់ទំនងហេតុផល និងបច្ច័យ ជាធាតុសត្យានុម័តឡើយ។
ខ. ធាតុអត្តនោម័ត
ធាតុអត្តនោម័ត គឺជាផ្នែកខាងក្នុងនៃបទល្មើស ដែលផ្ទុយទៅនឹងធាតុសត្យានុម័តដែលជាផ្នែកខាងក្រៅនៃបទល្មើស។ ធាតុអត្តនោម័ត ជាកិរិយាផ្លូវចិត្តរបស់ជនល្មើសចំពោះអំពើបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សង្គមដែលគេបានប្រព្រឹត្ត និងចំពោះបច្ច័យដែលកើតឡើងពីអំពើនោះ។ ធាតុអត្តនោម័ត មានកត្តារួចផ្សំចំនួន ០៣ (បី) គឺ កំហុសចេតនា ឬអចេតនា គំនិតផ្តួតផ្តើមប្រព្រឹត្តបទល្មើស និង គោលដៅនៃការប្រព្រឹត្តបទល្មើស។ យើងមិនអាចមើលធាតុអត្តនោម័តឃើញនឹងភ្នែកទៅខាងក្នុងរបស់ជនល្មើសនោះទេ ប៉ុន្តែយើងអាចមើលឃើញនូវធាតុអត្តនោម័ត បានតាមរយៈធាតុសត្យានុម័តដែលជនល្មើសបានប្រព្រឹត្ត។ ទោះបីកំហុសដែលបានប្រព្រឹត្តកើតចេញពីចេតនា ឬអចេតនា កាលណាធាតុនីត្យានុកូលបានបញ្ញត្តិជាបទល្មើស ជនល្មើសនឹងត្រូវទទួលខុសត្រូវព្រហ្មទណ្ឌ។ គំនិតផ្តួចផ្តើមប្រព្រឹត្តបទល្មើស សំដៅដល់ស្ថានភាពដែលជនល្មើសមានស្មារតីគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការប្រព្រឹត្តបទល្មើសជាសត្យានុម័តដែលជម្រុញដោយកត្តាខាងក្នុងនៃចិត្ត មានន័យថា កត្តាខាងក្នុងនៃចិត្តរបស់ជនល្មើស បានជម្រុញឲ្យកត្តាខាងក្រៅជាសត្យានុម័តប្រព្រឹត្តបទល្មើស ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលដៅប្រព្រឹត្តបទល្មើសដែលខ្លួនចង់បាន។ គោលដៅប្រព្រឹត្តបទល្មើស សំដៅលើស្ថានភាពដែលជនល្មើសប្រាថ្នាចង់ប្រព្រឹត្តបទល្មើសទៅលើកម្មវត្ថុនៃបទល្មើស។ កម្មវត្ថុនៃបទល្មើស មានដូចជា៖ ការរំលោភបំពានលើបុគ្គល ទ្រព្យសម្បត្តិ និងសង្គមជាតិ។
គ. ធាតុនីត្យានុកូល
ធាតុនីត្យានុកូល សំដៅលើបញ្ញត្តិច្បាប់ជាធរមាន ដែលចាត់ទុកថាអំពើណាមួយជាបទល្មើស និងច្បាប់កំណត់ឲ្យអំពើនោះត្រូវផ្តន្ទាទោសតាមច្បាប់។ ធាតុនីត្យានុកូលនៃបទល្មើស និងធាតុនីត្យានុកូលនៃទោស ត្រូវតែ មានបញ្ញត្តិក្នុងច្បាប់ជាធរមាន។ ធាតុនីត្យានុកូលនៃបទល្មើស ជាអំពើណាមួយដែលច្បាប់បញ្ញត្តិថាបទល្មើស។
រីឯធាតុនីត្យានុកូលនៃទោស ជាទោសដែលច្បាប់តម្រូវឲ្យផ្តន្ទាទោសលើអំពើជាបទល្មើសនោះ។ ធាតុនីត្យានុកូលនៃបទល្មើស និងធាតុនីត្យានុកូលនៃទោស ត្រូវតែមានចែងក្នុងច្បាប់ជាធរមាន។ កាលណាមានតែធាតុនីត្យានុកូលនៃបទល្មើស ប៉ុន្តែគ្មានធាតុនីត្យានុកូលនៃទោស តុលាការក៏មិនអាចសម្រេចផ្តន្ទាទោសបានដែរ។ ឧទាហរណ៍៖ មាត្រា ៧ កថាខណ្ឌទី៣ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៩៣​ បានចែងថា “អង្គព្រះមហាក្សត្រ មិនអាចនរណារំលោភបំពានបានឡើយ”។ មាត្រានេះ មិនបានបញ្ញត្តិអំពីនីត្យានុកូលនៃទោសទេ ហេតុនេះតុលាការមិនអាចសម្រេចផ្តន្ទាទោស លើនរណាដែលបានរំលោភបំពានព្រះមហាក្សត្រនោះទេ គឺមានតែនីត្យានុកូលនៃបទល្មើសតែប៉ុណ្ណោះ។
ឧទាហរណ៍៖ នៅថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៦ “ក” និង “ខ” បានព្រមព្រៀងគ្នារៀបចំគម្រោងសម្លាប់ “គ” នៅថ្ងៃទី១០ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៦។ នៅថ្ងៃទី១០ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៦ បានសម្លាប់ “គ” ដោយសារតែការសម្លាប់របស់ “ក” និង “ខ” តាមគម្រោងបានព្រៀងទុក។
មាត្រា ២០០ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ បានចែងថា “ឃាតកម្មគិតទុកជាមុន គឺអំពើសម្លាប់មនុស្សដោយគិតទុកជាមុន ឬដោយការ ពួនស្ទាក់។ ការគិតទុកជាមុន គឺជាគម្រោងដែលបង្កើតឡើងមុនអំពើបៀតបៀនទៅលើ រូបបុគ្គលនៃជនរងគ្រោះ។ ការពួនស្ទាក់ គឺជាអំពើឃ្លាំចាំបុគ្គលណាម្នាក់ ក្នុងរយៈពេលមួយរយៈ ដើម្បីប្រព្រឹត្ដអំពើបៀតបៀនទៅលើរូបបុគ្គលនៃជនរងគ្រោះ។ ឃាតកម្មគិតទុកជាមុន ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត។ ”
យើងអាចទាញបាន ធាតុនីត្យានុកូល “មាត្រា ២០០ បទឃាតកម្មគិតទុកជាមុន និងផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត” ធាតុសត្យានុម័ត “អំពើសម្លាប់ ខ តាមការព្រៀងទុក” និង ធាតុអត្តនោម័ត “ចេតនាសម្លាប់”។ ហេតុនេះ ក និង ខ ត្រូវបានរងការចោទប្រកាន់ពី “បទឃាតកម្មគិតទុកជាមុន”។

Real Property may be owned severally-that is, separately by one person or it may be owned by two or more persons known a...
08/07/2023

Real Property may be owned severally-that is, separately by one person or it may be owned by two or more persons known as Co-tenants. The most common co-tenant relationships are tenants in common, joint tenants, tenants by the entirety, and tenants in partnership.
TENANTS IN COMMON
When two or more persons own real property as tenants in common, each person owns an undivided share, and on one owner's death, that person's share passes to his or her heirs or devisees. Each owner is entitled to possession of the entire premise. This tenancy may be created by deed or will, but more commonly it comes about by operation of law, such as when a person dies intestate, leaving real property to two or more heirs. Such heirs will take the property as tenants in common.
Any of the tenants in common may sell or grant out their interests to others without permission of the other co-tenants, and any new owners become tenants in common with the remaining owners. One tenant's interest is not necessarily the same as another tenant's interest. For example, one person might own a one-half interest with two others who each own a one-quarter interest, all as tenants in common.
Tenants in common may separate their interest in the property by petitioning the court for a partition of the premises. When a partition occurs, the court either divides the property into separate parcels, So that each co-tenant with own a particular part outright, or orders the property sold and divides the proceeds of the sale among the co-tenants. Creditors may reach the interest of a tenant in common, and have the interest sold or hold it with the remaining tenants in common.
JOINT TENANTS
When two or more persons own real property as joint tenants, the estate created is a single estate with multiple ownership. Joint tenants are two or more persons holding one in the same interest, accruing by one in the same conveyance, commencing at one and the same time, and held by one and the same undivided possession. Each tenant owns the entire estate, subject to the equal rights of the other joint, tenants. All joint tenants' interests are equal, and all have the right to possession of the entire estate. On the death of one joint tenant, the entire ownership remains in the other joint tenants and does not pass to the heirs or devisees of the decedent.
A joint tenant may grant out his or her interest to a new owner without permission of the other joint tenants, but the new owner becomes a tenant in common with the remaining joint tenants. Similarly, a joint tenant may petition the court for a partition of the estate, which would end the joint tenancy. Creditors may levy on the interests of a joint tenant on ex*****on and take over the joint tenant's interest as a tenant in common with the remaining joint tenants. To levy on ex*****on means to collect a sum of money by putting into effect the judgment of a court.
A tenancy by the entirety may be held only by a husband and wife a is based on the common law doctrine that a husband and wite are regarded, in law, as one person. Under common law theory, each and spouse owns the entire estate, which neither can destroy by any separate act. The husband, however, has the entire control over the estate including the exclusive right to possession and the right to all rents and profits. On the death of either spouse, the survivor owns the entire estate outright.
TENANTS BY THE ENTIRETY
Under the common law rule, the husband may transfer his interest in the tenancy to someone else without his wife’s consent. In addition, his interest may be attached and taken on ex*****on by his creditors. His interest, however, is limited to merely the right to possession of the property and profits from it, plus exclusive title only if he survives his wife. He cannot defeat his wife’s interest in the estate while she is alive without her consent. If she outlives her husband, the wife will gain full possession and title to the property, regardless of what has been granted out by the husband or attached by the husband’s creditors.
The wife, unlike the husband, may not transfer her interest in the tenancy by the entirety to someone else without the husband’s consent, under common law theory. Similarly, her interest may not be attached or taken on ex*****on by her creditors. For these reasons, the tenancy by the entirety has been a popular method of ownership by a husband and wife for protection against attaching creditors. Neither spouse can defeat the other spouse’s interest in the estate without the other’s consent, and a court has no power to partition a tenancy by the entirely.
In recent years, because of the unequal rights of spouses in the tenancy by the entirety, some states no longer use it as a form of co- ownership of real property. Other states have modified the common law version to give equal rights to the spouses, while at the same time retaining the feature of protection against attachment by creditors. Here is an example of a modern state statute.
A husband and wife shall be equally entitled to the rents, products, income or profits and to the control, management and possession of property held by them as tenants by the entirety. The interest of a debtor spouse in property held as tenants by the entirety shall not be subject to seizure or ex*****on by a creditor of such debtor spouse so long as such property is the principal residence of the non-debtor spouse: procided, however, both spouses shall be liable jointly or severally for debts incurred on account of necessaries furnished by either spouse or to a member of their family.
A divorce, by operation law, automatically converts a tenancy by the entirety owned by the former spouses into a tenancy in common.
TENANTS IN PARTNERSHIP
Tenancy is partnership is a form of ownership of real property that is available to business partners if they choose to use it. It is governed by the Uniform Partnership Act in those states that have adopted it. Under the act, individual partners cannot transfer their interests in the property to others unless all of them do so, and individual partners' interests in the property are not subject to attachment or ex*****on except on a claim against the partnership.
On the death of a partner, the decedent's rights in specific partnership property become vested in the surviving partners who may possess such property only for partnership purposes. Death causes the dissolution of a partnership, however, and the surviving partners must account to the estate of the decedent and pay over to the estate the value of the deceased partner's equity in the partnership.

មាត្រា ១ ( ប្រទេស​កម្ពុជា​​ ជា​ព្រះរាជាណាចក្រ​ ដែល​ព្រះមហាក្សត្រ​ទ្រង់​ប្រតិបត្តិ​តាម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ និង​តាម​លទ្ធិប្រជាធ...
02/07/2023

មាត្រា ១ ( ប្រទេស​កម្ពុជា​​ ជា​ព្រះរាជាណាចក្រ​ ដែល​ព្រះមហាក្សត្រ​ទ្រង់​ប្រតិបត្តិ​តាម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ និង​តាម​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ​សេរី​ពហុបក្ស។
ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ ជា​រដ្ឋ​ឯករាជ្យ​ អធិបតេយ្យ​ សន្តិភាព​ អព្យាក្រឹត​ អចិន្ត្រៃយ៍​ មិន​ចូល​បក្ស​សម្ព័ន្ធ។ )
មាត្រា ៧ (ព្រះមហាក្សត្រ​កម្ពុជា​ ទ្រង់​គ្រងរាជ្យ​សម្បត្តិ​ ប៉ុន្តែ​ទ្រង់​មិន​កាន់​អំណាច​ឡើយ។
ព្រះមហាក្សត្រ​ ទ្រង់​ជា​ព្រះ​ប្រមុខ​រដ្ឋ​មួយ​ជីវិត។
អង្គ​ព្រះមហាក្សត្រ​ មិន​អាច​នរណា​រំលោភ​បំពាន​បាន​ឡើយ។)
ព្រះមហាក្សត្រដូចដែលយើងបានដឹងតាមរយៈប្រវត្តិសាស្រ្ត តាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយ ឬ ប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់កម្ពុជា ព្រះមហាក្សត្រ ឬ ព្រះរាជា គឺជាមេគេដ៏ប្រសើលើសគេទាំងអស់ ឬ អ្នកដែលមានអធិបតីភាពលើសគេ ឬ អ្នកដែលនៅពីលើគេទាំអស់។ ព្រះមហាក្សត្រជាអ្នកតំណាងឱ្យរដ្ឋមួយ ឬ ជនជាតិមួយលើឆាកអន្តរជាតិ គេឱ្យឈ្មោះថា ប្រមុខរដ្ឋ។ នៅក្នុងរបបសាធារណៈរដ្ឋ ប្រធានាធិបតីជាប្រមុខរដ្ឋ ពីព្រោះប្រធានាធិបតីតំណាងឱ្យរដ្ឋមួយ ឬ ជនជាតិមួយលើឆាកអន្តរជាតិ។
តាមធម្មតាព្រះមហាក្សត្រ ឬ ព្រះរាជា ជាអំណាចប្រតិបត្តិដ៏ខ្ពស់ខ្ពស់បំផុត ហើយដែលដំណែងនេះជាដំណែងតពូជពង្ស (ព្រះមហាក្សត្រអាចចាត់តាំងរាជ្ជទាយាទដើម្បីគ្រងរាជ្យបន្ត) ឬ ដោយការជ្រើសរើស (បោះឆ្នោត)។ អំណាចអធិបតីរបស់ព្រះមហាក្សត្រ អាចជាអំណាចដាច់ខាត នឹង មិនមែនជាអំណាចដាច់ខាត។
ព្រះរាជាណាចក្រ ៖ គឺសំដៅលើអាណាចក្ររបស់ព្រះរាជា ឬ រដ្ឋមួយដែលមានព្រះមហាក្សត្រគ្រងរាជសម្បត្តិ ឬ ព្រះមហាក្សត្រជាប្រធាន នឹង ជាអ្នកអនុវត្តន៍អំណាចអធិបតី ទោះបីជាអំណាចអធិបតីយ្យនោះជាអំណាចដាច់ខាត ឬ អំណាចកម្រឹតណាក៏ដោយ។
សរុបជារួម ទំហំនៃអំណាចព្រះមហាក្សត្រ នឹង តាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ប្រទេសកម្ពុជាសព្វថ្ងៃនេះបានបញ្ជាក់ថា របបរាជានិយមនៅកម្ពុជា ជារាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ នេះមានន័យថា អំណាចទាំងអស់របស់ព្រះមហាក្សត្រត្រូវបានកម្រឹតច្បាស់លាស់នៅក្នុងមាត្រាទាំងឡាយនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ ដូច្នេះនៅប្រទេសកម្ពុជា ព្រះមហាក្សត្រមានអំណាច តែអំណាចនោះកម្រឹតព្រំដែនក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលកំណត់ឱ្យសិទ្ធិជូនព្រះមហាក្សត្រឱ្យធ្វើ មិនមែនព្រះមហាក្សត្រមានអំណាចដាច់ខាតទេ។ ត្រង់ចំនុចនេះគេសង្កេតឃើញមានចែងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញសព្វថ្ងៃរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ត្រង់មាត្រា១ នឹង មាត្រា៧។
ដូចដែលយើងបានដឹងហើយថា ប្រទេសកម្ពុជាមានព្រះមហាក្សត្រសោយរាជ្យសម្បត្តិ ឬ គ្រប់គ្រងដែលស្របទៅតាមខ្លឹមសារនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ប៉ុន្តែព្រះអង្គមិនកាន់អំណាចទេ គឺព្រះអង្គប្រតិបត្តិទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលបានកំណត់យ៉ាងច្បាស់លាស់អំពីអំណាចរបស់ព្រះមហាក្សត្រ។
នៅក្នុងរបបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ព្រះមហាក្សត្រឬ ព្រះមហាក្សត្រីយានី ជាផ្នែកមួយនៃសង្គម ដូចជាពលរដ្ឋដ៏ទៃទៀតដែលត្រូវគោរពច្បាប់ ឬ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដូច្នេះទើបរដ្ឋធម្មនុញ្ញចែងថា ព្រះមហាក្សត្រគ្រងរាជ្យសម្បត្តិ តែមិនកាន់អំណាច ពោលគឺទ្រង់មិនអាចធ្វើអ្វីដែលខុសច្បាប់បានទេ។
មានការកត់សម្គាល់ខ្លះថា ការដែលចែងថាព្រះមហាក្សត្រគ្រងរាជ្យសម្បត្តិ ឬ ការគ្រប់គ្រង ប៉ុន្តែមិនកាន់អំណាចនេះ មានលក្ខណៈមិនច្បាស់លាស់អំពីសិទ្ធិ នឹង អំណាចរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ដែលធ្វើឱ្យពេលខ្លះ អ្នកប្រាជ្ញខាងច្បាប់ខ្មែរក៏មានការខ្វែងគំនិតគ្នាជាច្រើនទៅលើចំណុចនេះ។
ឧទាហរណ៏ នៅក្នុងរបបរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅប្រទសអង់គ្លេស តួនាទីរបស់ព្រះមហាក្សត្រីយានីមានលក្ខណៈបែបពិធីការយ៉ាងទូលំទូលាយ។ ព្រះមហាក្សត្រីយានីមិនចូលរួមក្នុងសម័យប្រជុំសភា(ស្ថាប័ននីតិបញ្ញត្តិ) មិនចេញព្រះរាជក្រម ឬ ព្រះរាជក្រឹត្យ ដែលមានអនុភាពជាច្បាប់។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងរាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រះមហាក្សត្រយាងចូលរួមបើកសម័យប្រជុំដំបូងរបស់សភា ទ្រង់ឡាយព្រហស្ដលេខាលើព្រះរាជក្រឹត្យ ឬ ព្រះរាជក្រមដែលមានអនុភាពជាច្បាប់។ ប៉ុន្តែអំណាចទាំងអស់របស់ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជានេះ គ្រាន់តែជានិមិត្តិរូបឬរូបភាពតែប៉ុណ្ណោះ មិនមានអំណាចពិតប្រាកដទេ ពីព្រោះទ្រង់ធ្វើអ្វីៗតាមការស្នើសុំពីនាយករដ្ឋមន្រ្តី ឬ ពីសភា។
ចូរចងចាំថា គឺពុំមែនប្រទេសដែលមានព្រះមហាក្សត្រ ឬ មិនមានព្រះមហាក្សត្រទេដែលកំណត់ថា ប្រទេសនោះជាប្រទេសមានប្រជាធិបតេយ្យ ឬ គ្មានប្រជាធិបតេយ្យនោះ។ ឧទាហរណ៏ ប្រទេសអង់គ្លេស ប្រទេសន័រវេស ប្រទេសជប៉ុន ឬ ប្រទេសថៃជាដើម ដែលប្រទេសទាំងនោះមានព្រះមហាក្សត្រគ្រងរាជសម្បត្តិ តែជាប្រទេសធិបតេយ្យ ចំណែកប្រទេសខ្លះទៀតដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក ឥណ្ឌា កាណាដា ពុំមានព្រះមហាក្សត្រទេ តែជាប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យដែរ។
មាត្រា១៧ ( ប្រការ​​ដែល​ព្រះមហាក្សត្រ​ ទ្រង់​គ្រង​រាជ្យ​សម្បត្តិ​ ប៉ុន្តែ​ទ្រង់​មិន​កាន់​អំណាច​ឡើយ​ ហើយ​ដែល​មាន​ចែង​ក្នុង​​វាក្យខ័ណ្ឌ​ទី​ ១​ នៃ​មាត្រា​ ៧​ នៃ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នេះ​ មិន​អាច​សុំ​កែ​ប្រែ​បាន​ជា​ដាច់ខាត។)
តើអ្នកយល់យ៉ាងណាបានជា មាត្រា១៧ កម្រឹតមិនឱ្យកែប្រែមាត្រា៧ របៀបនេះ?
តើព្រះរាជការងាររបស់ព្រះមហាក្សត្រកម្រឹតដូចមាត្រានេះឬទេ?
តើធ្វើដូចម្ដេចប្រសិនបើចង់ធ្វើវិសោធនកម្មមាត្រា ៧នេះ?
ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជាមិនត្រឹមតែគ្មានអំណាចក្នុងការចាត់ចែងដឹកនាំកិច្ចការរដ្ឋទេ សូម្បីតែព្រះរាជអំណាចចាត់តាំងរាជ្ជទាយាទសម្រាប់គ្រងរាជសម្បត្តិបន្តក៏ព្រះអង្គគ្មានសិទ្ធអំណាចដែរ។ នេះបើតាមការបកស្រាយនៅក្នុងមាត្រា១០នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ ពីព្រោះរបបរាជានិយមនៅកម្ពុជា ជារបបរាជានិយមជ្រើសតាំង មានន័យថា ព្រះមហាក្សត្រដែលត្រូវគ្រងរាជសម្បត្តិបន្តរត្រូវបានធ្វើការបោះឆ្នោតដោយក្រុមប្រឹក្សាររាជសម្បត្តិ។
ក្នុងមាត្រា១៤នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានបញ្ជាក់ថា អ្នកដែលចង់ធ្វើជាព្រះមហាក្សត្រ ត្រូវតែឈរឈ្មោះឱ្យគេបោះឆ្នោតហើយត្រូវមានជន្មាយុយ៉ាងតិច៣០ព្រះវស្សា នឹងជាបច្ចាញាតិ(ជាប់លោហិត) នៃព្រះមហាក្សត្រអង្គឌួង ព្រះមហាក្សត្រ នរោត្តម ឬ ព្រះមហាក្សត្រស៊ីសុវត្ថិ។

យើងជាប្រជារាស្រ្តខ្មែរដែលធ្លាប់មានអារ្យធម៌ឧត្តុង្គឧត្តមប្រទេសជាតិស្ដុកស្ដម្ភ ធំទូលាយថ្កុំថ្កើងរុងរឿង កិត្យានុភាពខ្ពស់ខ្ព...
02/07/2023

យើងជាប្រជារាស្រ្តខ្មែរដែលធ្លាប់មានអារ្យធម៌ឧត្តុង្គឧត្តមប្រទេសជាតិស្ដុកស្ដម្ភ ធំទូលាយថ្កុំថ្កើងរុងរឿង កិត្យានុភាពខ្ពស់ខ្ពស់ ភ្លឺចែងចាំងដូចពេជ្រពណ្ណរាយ បានធ្លាក់ខ្លួនដ៏សែនរន្ធត់ ក្នុងអំឡុងពីទស្សវត្ស៍ចុងក្រោយនេះ ឆ្លងកាត់ទុក្ខសោកវិនាសអន្តរាយ ទ្រុឌទ្រោមឱនថយមហាសោកស្ដាយ បានភ្ញាក់រលឹក ក្រោកឈរឡើង ចងបាច់ឆន្ទៈមោះមុត ប្ដូរផ្ដាច់ រួបរួមគ្នា ពង្រឹងឯកភាពជាតិ រក្សារការពារទឹកដីកម្ពុជា អធិបតេយ្យភាព ថ្លៃថ្លា នឹង អារ្យធម៌អង្គរបវរ កសាងប្រទេសជាតិឱ្យទៅជា កោះសន្តិភាព ឡើងវិញ ផ្នែកលើប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្ស ធានាសិទ្ធិមនុស្ស គោរពច្បាប់ ទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ចំពោះវាសនាអនាគតជាតិឱ្យបានឈានឡើងរីកចម្រើនលូតលាស់ សម្បូររុងរឿងជានិច្ចនិរន្ដរ៍។
#បុព្វកថា

02/07/2023

ពិធីបើកយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៧ ឆ្នាំ២០២៣ របស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ខេត្តកំពត ដឹកនាំដោយ ឯកឧត្តមបណ្ឌិត ប៉ែន ស៊ីម៉ន សមាជិកគណៈកម្មាធិការកណ្តាល និងជាប្រធានក្រុមការងារគណបក្សចុះមូលដ្ឋានខេត្តកំពត និងឯកឧត្តមបណ្ឌិត ម៉ៅ ធនិន សមាជិកគណៈកម្មាធិការកណ្តាល និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាខេត្តកំពត ដែលមានអ្នកចូលរួមជង ៣៩.៧២៩នាក់។

ថ្ងៃទី០១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣

02/07/2023

Address

TerkTla, Sngkat TerkTla, Khan Sen Sok

120805

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Narong Nhil posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

  • Want your business to be the top-listed Law Practice?

Share