10/03/2026
⚖️ สรุปคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6064/2567
เรื่อง: บิดาป่วยติดเตียงจนศาลสั่งให้เป็น “คนเสมือนไร้ความสามารถ” บุตรจะฟ้องขอเพิกถอนภริยาจากการเป็นผู้พิทักษ์ และขอนำบิดามาดูแลเองได้หรือไม่?
🔹 ประเด็นข้อกฎหมาย
มีเหตุให้เพิกถอนจำเลยซึ่งเป็นภริยาชอบด้วยกฎหมาย ออกจากการเป็นผู้พิทักษ์ของคนเสมือนไร้ความสามารถหรือไม่
และโจทก์ซึ่งเป็นบุตร ต้องส่งตัวคนเสมือนไร้ความสามารถให้จำเลยในฐานะผู้พิทักษ์หรือไม่
📘 บทกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 32 วรรคสอง, มาตรา 34 วรรคหนึ่ง และมาตรา 1463
🧾 ข้อเท็จจริง
โจทก์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมาย ส่วนจำเลยเป็นภริยาชอบด้วยกฎหมายของบิดาโจทก์ โดยภายหลังจากบิดามารดาของโจทก์หย่ากันแล้ว บิดาโจทก์จดทะเบียนสมรสกับจำเลย และอยู่กินฉันสามีภริยากันมานานร่วม 20 ปี
ต่อมาบิดาโจทก์ป่วยกะทันหันด้วยโรคหลอดเลือดในสมองตีบ ต้องเข้ารับการรักษา และช่วยเหลือตนเองไม่ได้ เป็นผู้ป่วยติดเตียง จำเลยจึงยื่นคำร้องต่อศาล ขอให้มีคำสั่งให้บิดาโจทก์เป็นคนเสมือนไร้ความสามารถ และศาลมีคำสั่งให้อยู่ในความพิทักษ์ของจำเลย
ภายหลัง โจทก์นำบัตรเอทีเอ็มไปกดถอนเงินจากบัญชีเงินฝากของบิดาโจทก์รวม 3 ครั้ง เป็นเงิน 150,000 บาท แล้วนำค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ที่โจทก์ชำระไปแล้ว ค่าว่าจ้างทนายความ 2 ครั้ง รวม 60,000 บาท และค่าจ้างบุคคลอื่นมาดูแลบิดาโจทก์ มาหักกับเงินที่ถอนจากบัญชีดังกล่าว
โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนจำเลยจากการเป็นผู้พิทักษ์ และขอให้ตั้งโจทก์เป็นผู้พิทักษ์แทน
ส่วนจำเลยฟ้องแย้ง ขอให้โจทก์ส่งมอบตัวบิดาโจทก์ซึ่งเป็นคนเสมือนไร้ความสามารถ ให้อยู่ในความพิทักษ์ของตน
⚖️ คำวินิจฉัยของศาลฎีกา
✅ 1) ภริยามีอำนาจยื่นคำร้องได้
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า จำเลยเป็นภริยาชอบด้วยกฎหมาย ย่อมมีอำนาจร้องขอต่อศาล ให้สั่งให้บิดาโจทก์เป็นคนเสมือนไร้ความสามารถได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 32
โดยไม่ต้องแจ้งหรือได้รับความยินยอมจากโจทก์ซึ่งเป็นบุตรแต่อย่างใด
✅ 2) ผู้พิทักษ์มีหน้าที่จัดการเรื่องเงินเพื่อการรักษาพยาบาล
มาตรา 34 วรรคหนึ่ง แสดงให้เห็นว่า บุคคลที่ศาลสั่งให้เป็นคนเสมือนไร้ความสามารถ ยังมีความสามารถที่จะทำนิติกรรมอื่น ๆ นอกเหนือจากที่กฎหมายระบุไว้ได้เอง
เพราะเป็นเพียงผู้หย่อนความสามารถเฉพาะการทำนิติกรรมที่กฎหมายกำหนดไว้เท่านั้น
แต่เมื่อข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่า บิดาโจทก์เป็นผู้ป่วยติดเตียง ย่อมไม่สามารถไปจัดการเงินในบัญชีเงินฝากดังกล่าวได้ด้วยตนเอง
จึงเป็นหน้าที่ของจำเลยในฐานะผู้พิทักษ์ตามคำสั่งศาลต้องดำเนินการ
การเปลี่ยนเงื่อนไขการเบิกเงินในบัญชีเงินฝาก จึงเป็นการจัดการทรัพย์สินทั่วไป เพื่อนำเงินมาใช้ในการดูแลรักษาพยาบาล
✅ 3) การถอนเงินของบุตรไม่ใช่อำนาจของผู้พิทักษ์
ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษวินิจฉัยไว้แล้วว่า การที่โจทก์ถอนเงินจากบัญชีดังกล่าวมิชอบด้วยกฎหมาย
เพราะเงินในบัญชีเป็นทรัพย์สินที่ได้มาระหว่างสมรส จึงเป็นสินสมรสที่จำเลยมีสิทธิอยู่กึ่งหนึ่ง
และโจทก์มิได้ฎีกาในประเด็นดังกล่าว
✅ 4) บุตรมีหน้าที่เลี้ยงดู แต่ไม่มีอำนาจจัดการการทำนิติกรรมแทน
แม้โจทก์จะเป็นบุตร และมีหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูบิดา
แต่โจทก์ไม่ได้เป็นผู้พิทักษ์ตามคำสั่งศาล
จึงไม่มีอำนาจจัดการการทำนิติกรรมของบิดาโจทก์
หากให้บิดาโจทก์อยู่ในการดูแลของโจทก์ต่อไป อาจก่อให้เกิดความไม่สะดวกหรือมีข้อขัดข้อง ที่จำเลยจะจัดการเรื่องต่าง ๆ ตามหน้าที่ของผู้พิทักษ์ได้
อีกทั้งโจทก์และสามีต่างมีภาระในการประกอบอาชีพและเลี้ยงดูบุตร
โจทก์จึงมิได้ดูแลบิดาด้วยตนเอง แต่กลับนำเงินที่ถอนจากบัญชีไปว่าจ้างบุคคลอื่นมาดูแล
✅ 5) กฎหมายให้ความสำคัญแก่คู่สมรสก่อนบุคคลอื่น
ต่างกับจำเลยซึ่งเป็นภริยา อยู่ดูแลกันมาตลอดนานร่วม 20 ปี และไม่ได้ประกอบอาชีพที่ต้องทำเป็นประจำ
ย่อมมีเวลาดูแลได้อย่างใกล้ชิด อันจะเป็นประโยชน์แก่คนเสมือนไร้ความสามารถยิ่งกว่า
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1463 ยังสะท้อนเจตนารมณ์ของกฎหมาย ที่ให้ความสำคัญแก่คู่สมรสซึ่งเป็นผู้ที่อยู่ร่วมกับคนเสมือนไร้ความสามารถมาอย่างใกล้ชิด
โดยกำหนดให้สามีหรือภริยาเป็นผู้พิทักษ์ของคู่สมรสของตนก่อนบุคคลอื่น
📌 ผลวินิจฉัย
ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาให้โจทก์ส่งมอบตัวบิดาโจทก์ ให้อยู่ในความพิทักษ์ของจำเลย
จึงมิได้เป็นการขัดต่อกฎหมายและศีลธรรมอันดีของประชาชนแต่อย่างใด
เพราะเป็นไปเพื่อให้จำเลยดูแลรักษาพยาบาล และปฏิบัติหน้าที่ของผู้พิทักษ์ตามคำสั่งศาลได้อย่างเต็มที่
และเป็นประโยชน์แก่คนเสมือนไร้ความสามารถอย่างสูงสุด
📝 สรุปหลักกฎหมาย
คู่สมรสที่เป็นผู้พิทักษ์ตามคำสั่งศาล ย่อมมีอำนาจและหน้าที่จัดการเรื่องทรัพย์สินทั่วไปเท่าที่จำเป็น เพื่อประโยชน์ในการดูแลรักษาพยาบาลของคนเสมือนไร้ความสามารถ
แม้บุตรจะมีหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูบิดา
แต่หากไม่ได้เป็นผู้พิทักษ์ตามคำสั่งศาล
ก็ไม่มีอำนาจจัดการการทำนิติกรรมแทน
และต้องส่งมอบตัวคนเสมือนไร้ความสามารถให้ผู้พิทักษ์ดูแลตามคำสั่งศาล
✅ พิพากษายืน
🏷️ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6064/2567
#ฎีกาศึกษา
#คำพิพากษาศาลฎีกา
#กฎหมายครอบครัว
#ผู้พิทักษ์
#คนเสมือนไร้ความสามารถ
