20/03/2026
ထိုင်းမှာ အိမ်တွေ Condo တွေဝယ်ရင် အခွန် (Taxes) ဘယ်သူဆောင်ရမှာလဲ? (Transfer Fee, Specific Business Tax တွေကို ဝယ်သူမနစ်နာအောင် ဘယ်လိုခွဲမလဲ?)
🏠ထိုင်းမှာ အိမ်ခြံမြေဝယ်ယူတဲ့အခါအခွန်အခတွေနဲ့
ဝယ်သူဘက်က မနစ်နာစေဖို့ ဒီအချက်လေးတွေကို aware ဖြစ်ဖို့လိုအပ်ပါတယ်။
❇️အမည်ပေါက်ပြောင်းလဲခြင်း လုပ်ငန်းစဉ် (Title Transfer)
အမည်ပေါက်ပြောင်းလဲခြင်းဟာ ဝယ်ယူမှုရဲ့ နောက်ဆုံးနဲ့ အရေးကြီးဆုံးအဆင့်ဖြစ်ပြီး ထိုင်းမြေယာဦးစီးဌာန (Land Department) မှာ လုပ်ဆောင်ရပါတယ်။
ဝယ်သူနှင့် ရောင်းသူ နှစ်ဦးစလုံး လူကိုယ်တိုင် ရှိနေဖို့ လိုအပ်ပြီး လူကိုယ်တိုင် မသွားနိုင်ပါက ရှေ့နေ သို့မဟုတ် ယုံကြည်ရသူကို ကိုယ်စားလှယ်လွှဲစာ (Power of Attorney - POA) ဖြင့် လွှဲအပ်နိုင်ပါတယ်။
(* သတိပြုရန်: စာရွက်စာတမ်း အမှားအယွင်းရှိပါက မြေယာအရာရှိက အမည်ပေါက်ပြောင်းလဲမှုကို ပယ်ချနိုင်ပါတယ်။)
❇️အခွန်နှင့် အဖိုးအခများ ခွဲဝေပုံ (Taxes & Fees)
ဝယ်သူမနစ်နာစေဖို့ အခွန်တွေကို အောက်ပါအတိုင်း ညှိနှိုင်းခွဲဝေလေ့ရှိပါတယ်။
၁။ Transfer Fee (ပိုင်ဆိုင်မှုလွှဲပြောင်းခ) - ၂%
ဒါကတော့ အမည်ပေါက်ပြောင်းတဲ့အခါ ပေးရတဲ့ အခြေခံအကျဆုံး အခွန်ဖြစ်ပါတယ်။ အိမ်တန်ဖိုးရဲ့ ၂ ရာခိုင်နှုန်း ကျသင့်မှာဖြစ်ပြီး ထိုင်းအိမ်ခြံမြေဈေးကွက်ရဲ့ အလေ့အထအရ ဝယ်သူနဲ့ ရောင်းသူက တစ်ဝက်စီ (၁% စီ) ခွဲဝေပေးဆောင်လေ့ ရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပရောဂျက်အသစ်တွေမှာတော့ အရောင်းမြှင့်တင်ရေးအနေနဲ့ ရောင်းသူဘက်က အကုန်စိုက်ပေးတာမျိုးလည်း ရှိတတ်ပါတယ်။
၂။ Specific Business Tax (သီးခြားစီးပွားရေးအခွန်) - ၃.၃%
ဒီအခွန်ကတော့ ရောင်းသူဘက်က အိမ်ကိုဝယ်ယူထားတာ ၅ နှစ်မပြည့်သေးရင် ဒါမှမဟုတ် အိမ်ထောင်စုစာရင်းထဲမှာ အမည်သွင်းထားတာ ၁ နှစ်မပြည့်သေးရင် ပေးဆောင်ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ရောင်းချမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စီးပွားရေးအခွန်ဖြစ်လို့ "ရောင်းသူ" ကသာ အပြည့်အဝ တာဝန်ယူရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝယ်သူဘက်က ဒီအခွန်ကို မျှပေးဖို့ မလိုအပ်ပါဘူး။
၃။ Stamp Duty (တံဆိပ်ခေါင်းခွန်) - ၀.၅%
အကယ်၍ အထက်မှာဖော်ပြခဲ့တဲ့ Specific Business Tax (၃.၃%) ကို ပေးဆောင်ဖို့ မလိုတဲ့ အခြေအနေမျိုး (ဥပမာ- အိမ်ကို ၅ နှစ်ထက်ပိုပြီး ပိုင်ဆိုင်ထားလျှင်) မှာတော့ ဒီတံဆိပ်ခေါင်းခွန် ၀.၅ ရာခိုင်နှုန်း ကို ပေးဆောင်ရပါတယ်။ ဒါကိုလည်း ပုံမှန်အားဖြင့် "ရောင်းသူ" ကသာ ပေးဆောင်ရလေ့ ရှိပါတယ်။
၄။ Withholding Tax (ဝင်ငွေခွန်)
ဒါကတော့ အိမ်ရောင်းလိုက်ရလို့ ရောင်းသူဘက်က ရရှိတဲ့ အကျိုးအမြတ်ပေါ်မှာ မူတည်ပြီး အစိုးရကို ပေးဆောင်ရတဲ့ ဝင်ငွေခွန် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ရောင်းသူရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဝင်ငွေနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အခွန်ဖြစ်တာကြောင့် "ရောင်းသူ" ကသာ ၁၀၀% တာဝန်ယူ ပေးဆောင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝယ်သူနဲ့ လုံးဝ မသက်ဆိုင်တဲ့ အပိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။
သတိပြုရန်*
(အိမ်ဝယ်ယူခြင်းဆိုင်ရာ စာချုပ် (SPA) ထဲမှာအခွန်တွေကို ဘယ်သူက ဘယ်လောက်ပေးရမယ်ဆိုတာကို တိတိကျကျ ရေးသားထားမှသာ ဥပဒေကြောင်းအရ ခိုင်မာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ )
ဒါ့အပြင် ကွန်ဒိုဝယ်ယူတာက အိမ်ဝယ်တာနဲ့ မတူတဲ့အတွက်အောက်ပါအချက်အလက်တွေကိုလည်း ထပ်စစ်ဖို့လိုပါဦးမယ်။
🚨Foreign Quota
ကွန်ဒိုတစ်ခုလုံးရဲ့ ၄၉% ထက် နိုင်ငံခြားသားပိုင်ဆိုင်မှု မကျော်သေးကြောင်း အရင်စစ်ရပါမယ်။
🚨FET Certificate
နိုင်ငံခြားကနေ ငွေလွှဲဝင်လာကြောင်း ထောက်ခံစာ (Foreign Exchange Transaction) မရှိရင် အမည်ပေါက်ပြောင်းလို့ မရပါဘူး။
🚨Debt-Free Certificate
ကွန်ဒိုပိုင်ရှင်ဟောင်းက လစဉ်ကြေးတွေ ပေးဖို့ ကျန်မနေကြောင်း စီမံခန့်ခွဲရေးရုံး (Juristic Office) ရဲ့ ထောက်ခံစာ လိုအပ်ပါတယ်။
🚨အပိုဆောင်းကုန်ကျစရိတ်များ (အောက်တွင်အသေးစိတ်ဖော်ပြပေးထားပါသည်။)
* Sinking Fund (အရန်ရန်ပုံငွေ)-ဒါကတော့ ကွန်ဒို သို့မဟုတ် အိမ်ရာစီမံကိန်းတစ်ခုလုံး ရေရှည်တည်တံ့ဖို့ (ဥပမာ- နောင် ၁၀ နှစ်မှာ အဆောက်အဦး ဆေးပြန်သုတ်တာ၊ ဓာတ်လှေကားအသစ်လဲတာ) အတွက် စုဆောင်းထားတဲ့ ရန်ပုံငွေပါ။ကွန်ဒို/အိမ် အသစ် ဝယ်သူတွေက ပေးရပြီး(တစ်ကြိမ်ပဲ ပေးရတာပါ) များသောအားဖြင့် တစ်စတုရန်းမီတာ (sqm) ကို ဘတ် ၅၀၀ ကနေ ၇၀၀ ဝန်းကျင် ရှိတတ်ပါတယ်။( ဥပမာ- 30 sqm အခန်းဆိုရင် ဘတ် ၁၅,၀၀၀ ကနေ ၂၁,၀၀၀ ဝန်းကျင် ကျသင့်နိုင်ပါတယ်။) တစ်ဆင့်ပြန်ဝယ်ရင် (Resale) ဆိုရင်တော့ဝယ်သူအသစ်က ထပ်ပေးစရာမလိုပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ရောင်းသူက သူအရင်ပေးထားခဲ့တဲ့ Sinking Fund ကို ဝယ်သူဆီက ပြန်တောင်းတာမျိုး ရှိနိုင်လို့ ကြိုညှိထားဖို့လိုပါတယ်။
* Common Fee (လစဉ်ဝန်ဆောင်ခ/စီမံခန့်ခွဲမှုစရိတ်)-ဒါကတော့ ရေကူးကန်၊ အားကစားခန်းမ၊ လုံခြုံရေးနဲ့ သန့်ရှင်းရေးတို့လို အများသုံးနေရာ (Common Area) တွေအတွက် ပေးရတဲ့ စရိတ်ပါ။အိမ်ပိုင်ရှင်တိုင်း ပေးရပါတယ်။များသောအားဖြင့် အမည်ပေါက်ပြောင်းတဲ့နေ့မှာ (၁) နှစ်စာ ကြိုပေးရ လေ့ရှိပြီး တစ်စတုရန်းမီတာကို ဘတ် ၄၀ ကနေ ၈၀ ဝန်းကျင် ရှိတတ်ပါတယ်။ (ဥပမာ- 30 sqm အခန်းဆိုရင် တစ်လ ဘတ် ၁,၅၀၀ ဝန်းကျင် ကျသင့်ပြီး တစ်နှစ်စာဆိုရင် ဘတ် ၁၈,၀၀၀ ဝန်းကျင် ရှိပါမယ်)
* Meter Charges (ရေ/မီး မီတာ တပ်ဆင်ခနှင့် အာမခံကြေး) ဒါကတော့ အစိုးရဌာနတွေမှာ မီတာအမည်ဖောက်ဖို့ ပေးရတဲ့ စရိတ်တွေပါ။ Project အသစ် ဆိုရင် ဝယ်သူ က ပေးရလေ့ရှိပါတယ်။ မီတာအမျိုးအစားပေါ်မူတည်ပြီး ဘတ် ၂,၀၀၀ ကနေ ၅,၀၀၀ ဝန်းကျင်အထိ ရှိနိုင်ပါတယ်။တစ်ဆင့်ပြန်ဝယ်ရင်တော့ အမည်ပြောင်းခ (Admin fee) အနည်းငယ်ပဲ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မီတာအာမခံကြေး (Deposit) ကို ရောင်းသူက ဝယ်သူဆီက ပြန်တောင်းတာမျိုး ရှိလာတတ်ပါတယ်။
(Note: ဒီနောက်ပိုင်း နာမည်ကြီး Developers တွေရဲ့ Project အသစ်တွေမှာတော့ အခွန်တင်မကဘဲ အပိုဆောင်းစရိတ်တွေကိုပါ Cover ပေးတာကို တွေ့ရမှာပါ။)
ထိုင်းဥပဒေအရတော့ မြေကို တိုက်ရိုက်အမည်ပေါက် ဝယ်ယူခွင့်မရှိသော်လည်း Leaseholdအနှစ် (၃၀) စာချုပ်ဖြင့် မြေယာဦးစီးဌာနမှာ ဝယ်တာ၊ ထိုင်းကုမ္ပဏီအမည်ဖြင့် ဝယ်တာ(ရှယ်ယာဖွဲ့စည်းပုံကို ဥပဒေနှင့်အညီ စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ရန်လိုအပ်)၊ မြေပေါ်တွင် တစ်သက်တာ သို့မဟုတ် ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် နေထိုင်အသုံးပြုခွင့် လျှောက်ထားတာ တွေတော့လုပ်လို့ရပါသေးတယ်။
အချုပ်အားဖြင့်ပြောရရင်
ဘာပဲဝယ်ဝယ် ကျွမ်းကျင်သူနှင့် တိုင်ပင်ပြီးဝယ်ပါ။
မတိုင်ပင်ဘဲ ဝယ်မိရင် အခွန်အားလုံးကို ဝယ်သူက စိုက်ထုတ်ပေးလိုက်ရတာမျိုး၊ အကြွေးတင်နေတဲ့ သို့မဟုတ် ပြဿနာရှိတဲ့ မြေယာတွေ ဝယ်မိတာမျိုး (Due Diligence မလုပ်မိခြင်း)၊ ဝယ်သူဘက်မှ နစ်နာစေမည့် မမျှတတဲ့ စာချုပ်တွေမှာ လက်မှတ်ထိုးမိတာမျိုး အစရှိတဲ့ ပြဿနာတွေတက်လာနိုင်တာမို့ပါ။
ရောင်းခန်းဝယ်ခန်းများ အဆင်ပြေ ချောမွေ့ကြပါစေခင်ဗျာ။
Ref:Siam-legal.com
#အခွန်အကြောင်းသိကောင်းစရာ