Kancelaria Radcy Prawnego Damiana Kowalskiego

25/02/2026

🧠 Niepoczytalność nie oznacza wolności

Okoliczności makabrycznej tragedii w Raciążu budzą silne emocje społeczne. To zrozumiałe. W takich sytuacjach w komentarzach często pojawiają się wątpliwości co do poczytalności podejrzanego i tego, czy „wyjdzie na wolność”.

Ten post nie dotyczy tego konkretnego zdarzenia, lecz społecznych nieporozumień wokół braku odpowiedzialności karnej osób niepoczytalnych.

⚖️ Niepoczytalność ≠ wolność

Zgodnie z art. 31 k.k., osoba niepoczytalna nie ponosi odpowiedzialności karnej. Jednak aby zapobiec ponownemu popełnieniu przestępstwa, sąd może zastosować wobec niej środek zabezpieczający, np. przymusowy pobyt w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym.

Taki środek:
✔ jest bezterminowy,
✔ kontrolowany przez sąd co najmniej co 6 miesięcy,
✔ w praktyce zależy od opinii biegłych i oceny ryzyka ponownego zagrożenia.

Może trwać bardzo długo, czasami do końca życia osoby umieszczonej w szpitalu.

W praktyce nie spotkałem się z opinią wskazują, że ryzyko popełnienia przestępstwa jest niskie na tyle, by umożliwić „wyjście na wolność”.

🏥 Przykład: Krajowy Ośrodek Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w Gostyninie

Placówka powołana w 2013 r., przeznaczona dla osób, które odbyły karę za najpoważniejsze przestępstwa (np. zabójstwa, gwałty) i nadal stanowią wysokie zagrożenie dla życia, zdrowia lub wolności innych osób.

📊 Liczba wypisów z ośrodka

Z raportu Rzecznik Praw Obywatelskich (wizytacja KMPT, 2021) wynika, że od otwarcia ośrodka w 2013 r. wypisano tylko jedną osobę.

Placówka zmaga się z przepełnieniem, liczba kierowanych tam osób rośnie, a liczba wypisów pozostaje marginalna.
W praktyce oznacza to, że wiele osób umieszczonych w KOZZD w Gostyninie nigdy nie opuści ośrodka.

⏳ Czy pobyt w szpitalu psychiatrycznym jest „lepszy” niż dożywocie?

Osoba skazana na dożywotnie pozbawienie wolności może ubiegać się o warunkowe zwolnienie po 25 latach (w praktyce często później).

Pobyt w zakładzie psychiatrycznym nie ma minimalnego ani maksymalnego terminu – nie działa tu „automatyczne prawo do wyjścia”.

W praktyce środek zabezpieczający może więc trwać dłużej niż realna kara dożywotniego więzienia.

📌 Wniosek:
Niepoczytalność to często nie furtka do wolności ale droga do wieloletniego, a czasem dożywotniego zamknięcia w zakładzie psychiatrycznym. Należy jednak pamiętać, że celem stosowania takiego środka powinno być zapewnienie społeczeństwu bezpieczeństwa, a nie karanie.

19/02/2026

🚘📝Kartka za wycieraczką na parkingu przyprawia o szybsze bicie serca.
Jednak czy faktycznie powinniśmy się martwić?
O tym i innych aspektach charakteru prawnego wezwań/zawiadomień/pouczeń pozostawianych przez operatorów prywatnych parkingów za wycieraczkami samochodów piszę w swoim najnowszym artykule opublikowanym na łamach Płońsk w Sieci.

Prywatne płatne parkingi stały się w ostatnich latach codziennością Spotykamy je przy sklepach, marketach, galeriach handlowych, biurowcach czy osiedlach mieszkaniowych, a także w miejscach takich jak szpitale czy przychodnie

29/01/2026

📢 NAJWAŻNIEJSZA ZMIANA W PRAWIE KARNYM 2025 ROKU – NOWA DEFINICJA ZGWAŁCENIA

Od 13 lutego 2025 r. w polskim Kodeksie karnym obowiązuje nowa, szersza definicja przestępstwa zgwałcenia. Zmiana ta ma ogromne znaczenie dla ochrony wolności seksualnej osób pokrzywdzonych oraz wprowadza model oparty na braku zgody, a nie tylko na przemocy czy groźbie.

🔸 Co się zmieniło?
Nowa definicja mówi jasno: zgwałcenie to doprowadzenie innej osoby do stosunku płciowego lub innej czynności seksualnej mimo braku jej zgody — nawet jeśli nie było przemocy, groźby ani podstępu.

🔹 Dotychczas trzeba było udowodnić, że sprawca użył przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu. Po zmianie najważniejszym elementem jest świadoma i dobrowolna zgoda drugiej osoby — jej brak stanowi przestępstwo.

🔸 Dlaczego to ważne?
➡️ Ustawodawca dostosował polskie prawo do standardów międzynarodowych (m.in. Konwencji stambulskiej), które podkreślają, że brak zgody definiuje gwałt.
➡️ To krok w stronę większej ochrony osób pokrzywdzonych i poprawy funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

🔹 Zmiany obejmują także penalizację sytuacji, gdy osoba nie może świadomie wyrazić zgody (np. z powodu upojenia, choroby lub ograniczeń poznawczych).

➡️ Nowe przepisy mają poprawić skuteczność ścigania i ukarania przestępstw seksualnych oraz skupić się na poszanowaniu autonomii i wyboru każdej osoby.

22/01/2026

🎬 Zachęcamy do zapoznania się ze spotem akcji „NAJspokojniejszy człowiek na świecie ma adwokata”, realizowanej przez Naczelną Radę Adwokacją.

Przy tej okazji kilka słów o dostępie do adwokata (obrońcy).

🔹 Kiedy jest on najtrudniejszy?
Wtedy, gdy jest potrzebny „tu i teraz” — na przykład w sytuacji zatrzymania.

Pamiętaj: masz prawo do pomocy obrońcy od pierwszych chwil po zatrzymaniu.
W praktyce bywa z tym różnie. Funkcjonariusze nie zawsze mają jednolitą praktykę co do "szukania" telefonu do obrońcy aby pomóc zatrzymanemu. Zdarza się również odmowa wyszukania numeru adwokata w internecie.

Dodatkowo, często nie jest w interesie zatrzymanego podawanie funkcjonariuszowi kodu do telefonu, w którym mamy zapisany kontakt.

❓ Jak się zabezpieczyć?
👉 Tradycyjna wizytówka.

🪪Papierowa wizytówka zaufanego adwokata, noszona w portfelu lub kieszeni i okazana funkcjonariuszowi, to najprostszy i najpewniejszy sposób, by obrońca dowiedział się o zatrzymaniu niezwłocznie.

Karniści często powtarzają: w pierwszych godzinach po zatrzymaniu nie da się sprawy wygrać, ale można ją przegrać.

Dlatego, aby być „NAJspokojniejszym człowiekiem na świecie”, warto zawsze mieć przy sobie wizytówkę zaufanego adwokata.