04/03/2025
Kiedy możliwe jest dochodzenie alimentów od małżonka? I jakie znaczenie w tym względzie ma orzeczenie o winie za rozkład pożycia?
Alimentów od małżonka można dochodzić po orzeczeniu rozwodu lub separacji, a także w czasie trwania tych postępowań.
Zgodnie z art. 60 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: „KRO”) alimentów może dochodzić rozwiedziony małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i jednocześnie znajduje się w niedostatku. Chodzi zatem o sytuacje gdy winę za rozkład pożycia ponoszą oboje małżonkowie oraz gdy na zgody wniosek stron sąd zaniechał orzekania o winie. Zgodnie z orzecznictwem stan niedostatku występuje natomiast wtedy gdy uprawniony nie jest w stanie własnymi siłami zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 czerwca 2000 roku, sygn. CKN 662/00).
Stosownie natomiast do treści art. 60 § 2 KRO jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim stopniu do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku. Wobec powyższego przesłanką zasądzenia alimentów w tym przypadku jest:
- brak winy małżonka uprawnionego;
- istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego wskutek orzeczenia rozwodu.
Co szczególne istotne małżonek niewinny nie musi znajdować się w niedostatku, istotne jest czy jego sytuacja materialna po orzeczeniu rozwodu uległa pogorszeniu. Ocena czy takie pogorszenie nastąpiło, sprowadza się do porównania sytuacji w jakiej niewinny małżonek znalazł się na skutek orzeczenia rozwodu, z sytuacją, w jakiej znajdowałby się, gdyby rozwodu nie orzeczono i gdyby pożycie małżonków wyglądało prawidłowo (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 maja 1998 roku, sygn. III CKN 186/98).
