30/07/2025
𝗭𝗮𝗰𝗵𝗼𝘄𝗲𝗸 – 𝗶𝗻𝘀𝘁𝘆𝘁𝘂𝗰𝗷𝗮 𝗽𝗿𝗮𝘄𝗮 𝘀𝗽𝗮𝗱𝗸𝗼𝘄𝗲𝗴𝗼
Czy wiesz, że dzieci spadkodawcy mają prawo do zachowku, 𝗻𝗮𝘄𝗲𝘁 𝗷𝗲𝘀́𝗹𝗶 𝗻𝗶𝗲 𝘇𝗼𝘀𝘁𝗮ł𝘆 𝘂𝘄𝘇𝗴𝗹𝗲̨𝗱𝗻𝗶𝗼𝗻𝗲 𝘄 𝘁𝗲𝘀𝘁𝗮𝗺𝗲𝗻𝗰𝗶𝗲?
𝗜𝗹𝗲 𝘄𝘆𝗻𝗼𝘀𝗶 𝘇𝗮𝗰𝗵𝗼𝘄𝗲𝗸?
Zasadniczo zachowek wynosi ½ wartości udziału spadkowego, który przypadałby dziecku w przypadku dziedziczenia ustawowego. W niektórych przypadkach – gdy dziecko jest małoletnie lub trwale niezdolne do pracy – zachowek wynosi ⅔ takiego udziału.
𝗣𝗿𝘇𝘆𝗸ł𝗮𝗱:
Ojciec (spadkodawca) miał dwoje dzieci: córkę i syna. Przed śmiercią sporządził testament, w którym całość spadku zapisał córce. W skład spadku wchodziła nieruchomość o wartości 1 miliona złotych.
Gdyby nie było testamentu, każde z dzieci dziedziczyłoby po ½, czyli po 500 000 zł. Ponieważ testament przyznaje cały spadek córce, syn ma prawo dochodzić zachowku w wysokości ½ z przysługującej mu ustawowo części, czyli:
½ × 500 000 zł = 250 000 zł
𝗭𝗮𝘁𝗲𝗺 𝘀𝘆𝗻 𝗺𝗼𝘇̇𝗲 𝘇̇𝗮̨𝗱𝗮𝗰́ 𝗼𝗱 𝘀𝗶𝗼𝘀𝘁𝗿𝘆 𝘄𝘆𝗽ł𝗮𝘁𝘆 𝟮𝟱𝟬 𝟬𝟬𝟬 𝘇ł 𝘁𝘆𝘁𝘂ł𝗲𝗺 𝘇𝗮𝗰𝗵𝗼𝘄𝗸𝘂.
𝗣𝗿𝗼𝗯𝗹𝗲𝗺 𝗽𝗿𝗮𝗸𝘁𝘆𝗰𝘇𝗻𝘆
Sytuacja staje się trudna dla córki, jeśli zdecyduje się zamieszkać w odziedziczonej nieruchomości i nie chce jej sprzedać, a jednocześnie jest zobowiązana do zapłaty zachowku bratu.
Choć za życia ojca syn deklarował, że nie oczekuje niczego po jego śmierci, to po jego zgonie – dowiedziawszy się o wartości spadku – postanowił wystąpić z roszczeniem o zachowek.
𝗝𝗮𝗸 𝘂𝗻𝗶𝗸𝗻𝗮̨𝗰́ 𝗽𝗼𝗱𝗼𝗯𝗻𝘆𝗰𝗵 𝗽𝗿𝗼𝗯𝗹𝗲𝗺𝗼́𝘄?
Sam testament nie wyłącza prawa do zachowku. Istnieje jednak inne rozwiązanie: 𝘂𝗺𝗼𝘄𝗮 𝗼 𝘇𝗿𝘇𝗲𝗰𝘇𝗲𝗻𝗶𝗲 𝘀𝗶𝗲̨ 𝗱𝘇𝗶𝗲𝗱𝘇𝗶𝗰𝘇𝗲𝗻𝗶𝗮, zawarta jeszcze za życia spadkodawcy.
Zgodnie z art. 1048 Kodeksu cywilnego:
§ 1 „𝑆𝑝𝑎𝑑𝑘𝑜𝑏𝑖𝑒𝑟𝑐𝑎 𝑢𝑠𝑡𝑎𝑤𝑜𝑤𝑦 𝑚𝑜𝑧̇𝑒 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑧 𝑢𝑚𝑜𝑤𝑒̨ 𝑧 𝑝𝑟𝑧𝑦𝑠𝑧ł𝑦𝑚 𝑠𝑝𝑎𝑑𝑘𝑜𝑑𝑎𝑤𝑐𝑎̨ 𝑧𝑟𝑧𝑒𝑐 𝑠𝑖𝑒̨ 𝑑𝑧𝑖𝑒𝑑𝑧𝑖𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑎 𝑝𝑜 𝑛𝑖𝑚. 𝑈𝑚𝑜𝑤𝑎 𝑡𝑎𝑘𝑎 𝑝𝑜𝑤𝑖𝑛𝑛𝑎 𝑏𝑦𝑐́ 𝑧𝑎𝑤𝑎𝑟𝑡𝑎 𝑤 𝑓𝑜𝑟𝑚𝑖𝑒 𝑎𝑘𝑡𝑢 𝑛𝑜𝑡𝑎𝑟𝑖𝑎𝑙𝑛𝑒𝑔𝑜.”
§ 2 „𝑍𝑟𝑧𝑒𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑒 𝑠𝑖𝑒̨ 𝑑𝑧𝑖𝑒𝑑𝑧𝑖𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑎 𝑚𝑜𝑧̇𝑒 𝑏𝑦𝑐́ 𝑜𝑔𝑟𝑎𝑛𝑖𝑐𝑧𝑜𝑛𝑒 𝑑𝑜 𝑧𝑟𝑧𝑒𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑎 𝑠𝑖𝑒̨ 𝑡𝑦𝑙𝑘𝑜 𝑝𝑟𝑎𝑤𝑎 𝑑𝑜 𝑧𝑎𝑐ℎ𝑜𝑤𝑘𝑢 – 𝑤 𝑐𝑎ł𝑜𝑠́𝑐𝑖 𝑙𝑢𝑏 𝑤 𝑐𝑧𝑒̨𝑠́𝑐𝑖.”
Z kolei art. 1049 Kodeksu cywilnego stanowi:
§ 1 "𝑍𝑟𝑧𝑒𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑒 𝑠𝑖𝑒̨ 𝑑𝑧𝑖𝑒𝑑𝑧𝑖𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑎 𝑜𝑏𝑒𝑗𝑚𝑢𝑗𝑒 𝑟𝑜́𝑤𝑛𝑖𝑒𝑧̇ 𝑧𝑠𝑡𝑒̨𝑝𝑛𝑦𝑐ℎ 𝑧𝑟𝑧𝑒𝑘𝑎𝑗𝑎̨𝑐𝑒𝑔𝑜 𝑠𝑖𝑒̨, 𝑐ℎ𝑦𝑏𝑎 𝑧̇𝑒 𝑢𝑚𝑜́𝑤𝑖𝑜𝑛𝑜 𝑠𝑖𝑒̨ 𝑖𝑛𝑎𝑐𝑧𝑒𝑗.”
– Oznacza to, że jeśli np. syn zrzeknie się dziedziczenia, to również jego dzieci (wnuki spadkodawcy) nie będą miały prawa do spadku ani zachowku, 𝗰𝗵𝘆𝗯𝗮 𝘇̇𝗲 𝘄 𝘂𝗺𝗼𝘄𝗶𝗲 𝗽𝗼𝘀𝘁𝗮𝗻𝗼𝘄𝗶𝗼𝗻𝗼 𝗶𝗻𝗮𝗰𝘇𝗲𝗷.
§ 2 "𝑍𝑟𝑧𝑒𝑘𝑎𝑗𝑎̨𝑐𝑦 𝑠𝑖𝑒̨ 𝑜𝑟𝑎𝑧 𝑗𝑒𝑔𝑜 𝑧𝑠𝑡𝑒̨𝑝𝑛𝑖, 𝑘𝑡𝑜́𝑟𝑦𝑐ℎ 𝑜𝑏𝑒𝑗𝑚𝑢𝑗𝑒 𝑧𝑟𝑧𝑒𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑒 𝑠𝑖𝑒̨ 𝑑𝑧𝑖𝑒𝑑𝑧𝑖𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑎, 𝑧𝑜𝑠𝑡𝑎𝑗𝑎̨ 𝑤𝑦ł𝑎̨𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖 𝑜𝑑 𝑑𝑧𝑖𝑒𝑑𝑧𝑖𝑐𝑧𝑒𝑛𝑖𝑎 𝑡𝑎𝑘, 𝑗𝑎𝑘𝑏𝑦 𝑛𝑖𝑒 𝑑𝑜𝑧̇𝑦𝑙𝑖 𝑜𝑡𝑤𝑎𝑟𝑐𝑖𝑎 𝑠𝑝𝑎𝑑𝑘𝑢.”
– Oznacza to przyjęcie fikcji prawnej – 𝗼𝘀𝗼𝗯𝘆 𝘁𝗲 𝘁𝗿𝗮𝗸𝘁𝗼𝘄𝗮𝗻𝗲 𝘀𝗮̨ 𝗷𝗮𝗸𝗯𝘆 𝘇𝗺𝗮𝗿ł𝘆 𝗽𝗿𝘇𝗲𝗱 𝘀𝗽𝗮𝗱𝗸𝗼𝗱𝗮𝘄𝗰𝗮̨ i nie dziedziczą ani nie mają prawa do zachowku.
𝗣𝗼𝗱𝘀𝘂𝗺𝗼𝘄𝗮𝗻𝗶𝗲:
Zstępni (dzieci, wnuki), małżonek oraz rodzice spadkodawcy mają prawo do zachowku – zwykle w wysokości ½ ustawowego udziału, a w szczególnych przypadkach (małoletni, trwale niezdolni do pracy) – ⅔.
Zachowek można wyłączyć poprzez umowę w formie aktu notarialnego o zrzeczeniu się dziedziczenia (całościowego lub ograniczonego do zachowku).
Spadkobierca testamentowy (np. córka) zobowiązany jest do zapłaty zachowku uprawnionym osobom. Jeśli nie posiada środków, uprawniony (np. brat) może dochodzić zachowku na drodze sądowej i egzekucyjnej, co może zakończyć się np. licytacją nieruchomości.
𝗣𝗼𝘁𝗿𝘇𝗲𝗯𝘂𝗷𝗲𝘀𝘇 𝗽𝗼𝗺𝗼𝗰𝘆 𝗽𝗿𝗮𝘄𝗻𝗲𝗷? 𝗭𝗮𝗽𝗿𝗮𝘀𝘇𝗮𝗺 𝗱𝗼 𝗸𝗼𝗻𝘁𝗮𝗸𝘁𝘂.
FB lub mail: [email protected]