09/10/2026
🔥 Day 2 — خاموشي به هڪ جواب آهي
ڪڏهن ڪڏهن سڀ کان مضبوط جواب خاموشي هوندي آهي!
هر سوال جو جواب ڏيڻ ضروري ناهي.
هر بحث ۾ پوڻ ضروري ناهي.
۽ هر ماڻهوءَ کي پنهنجي صفائي ڏيڻ به ضروري ناهي.
پيارا دوستو!
زندگيءَ ۾ توهان کي اهڙا ماڻهو ملندا، جيڪي توهان کي غلط سمجهندا، توهان تي تنقيد ڪندا ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڄاڻي واڻي توهان کي ڪاوڙ ڏيارڻ جي ڪوشش ڪندا.
اهي اهڙيون ڳالهيون ڪندا، جيڪي توهان جي دل کي ڏک ڏينديون. اهي چاهيندا ته توهان ڪاوڙ ۾ جواب ڏيو، جيئن پوءِ توهان کي ئي غلط ثابت ڪري سگهن.
پر هڪ ڳالهه ياد رکو:
هر ماڻهوءَ کي جواب ڏئي پاڻ کي صحيح ثابت ڪرڻ ضروري ناهي!
ڪڏهن ڪڏهن خاموش رهڻ ڪمزوري نه، پر عقل ۽ بردباريءَ جي نشاني هوندي آهي.
ذرا سوچيو!
جڏهن ڪو ماڻهو توهان جي بي عزتي ڪري ٿو ۽ توهان به ڪاوڙ ۾ جواب ڏيو ٿا، ته پوءِ ڇا ٿيندو؟
هڪ ڳالهه مان ٻه ڳالهيون ٿينديون آهن،
ٻن ڳالهين مان ڏهه ڳالهيون ٿينديون آهن،
۽ هڪ ننڍڙي ڳالهه وڏي جهيڙي ۾ تبديل ٿي ويندي آهي.
پر جيڪڏهن توهان ڪجهه لمحن لاءِ رڪجي وڃو، ساهه کڻو ۽ ڳالهائڻ کان اڳ سوچيو، ته شايد هڪ وڏي تڪرار کي روڪي سگهو ٿا.
اها ڪمزوري ناهي، اها پنهنجي نفس تي ڪنٽرول ڪرڻ جي طاقت آهي!
پيارا دوستو!
مولا علي عليه السلام جي حڪمتن مان اسان کي پنهنجي زبان ۽ عمل تي ضابطو رکڻ جو درس ملي ٿو. نهج البلاغه ۾ موجود حڪمتن جو هڪ اهم پيغام اهو به آهي ته انسان کي ڳالهائڻ کان اڳ سوچڻ گهرجي ۽ پنهنجي لفظن جي اثر کي سمجهڻ گهرجي.
اسان لاءِ سبق بلڪل سادو آهي:
جتي توهان جا لفظ ڀلائي آڻين، اتي ڳالهايو؛ ۽ جتي توهان جا لفظ بغير سبب جي تڪليف پيدا ڪن، اتي خاموشي اختيار ڪريو.
اڄ جي دور ۾ اهو سبق خاص طور تي سوشل ميڊيا تي تمام ضروري آهي.
ڪو توهان جي وڊيو تي خراب ڪمينٽ ڪري ٿو.
ڪو توهان جي محنت جو مذاق اڏائي ٿو.
ڪو توهان جي راءِ سان اختلاف ڪري ٿو.
۽ اسان فوراً جواب ڏيڻ شروع ڪريون ٿا.
اسان پنهنجو مقصد وساري ويهون ٿا، پنهنجو سڪون وڃائي ويهون ٿا ۽ پنهنجو قيمتي وقت اهڙن ماڻهن سان بحث ڪندي ضايع ڪريون ٿا، جن کي شايد اسان جي ڳالهه سمجهڻ ۾ دلچسپي ئي نه هجي.
پر پاڻ کان هڪ سوال پڇو:
ڇا هر بحث کٽڻ، پنهنجي ذهني سڪون کان وڌيڪ اهم آهي؟
توهان پنهنجي مستقبل لاءِ محنت ڪري رهيا آهيو.
توهان ڪجهه نئون سکڻ جي ڪوشش ڪري رهيا آهيو.
توهان پنهنجي منزل ڏانهن وڌي رهيا آهيو.
ته پوءِ پنهنجي توانائي اهڙي ماڻهوءَ کي جواب ڏيڻ ۾ ڇو ضايع ڪريو، جيڪو توهان کي سمجهڻ لاءِ تيار ئي ناهي؟
پنهنجي محنت کي ڳالهائڻ ڏيو.
پنهنجي ڪردار کي ڳالهائڻ ڏيو.
پنهنجي ڪاميابيءَ کي ڳالهائڻ ڏيو.
هر ڪمينٽ کي جنگ بڻائڻ ضروري ناهي.
پر منهنجا دوستو، هڪ ڳالهه ضرور ياد رکجو:
خاموشيءَ جو مطلب اهو ناهي ته ظلم برداشت ڪيو وڃي يا حق جي ڳالهه لڪائي وڃي!
جڏهن ڪنهن سان ظلم ٿئي، ڪنهن جو حق کسيو وڃي يا سچ جي حفاظت ڪرڻ ضروري هجي، تڏهن همت ۽ حڪمت سان آواز اٿارڻ گهرجي.
اصل سبق اهو ناهي ته انسان هميشه خاموش رهي.
اصل سبق اهو آهي ته انسان کي خبر هجي:
ڪڏهن ڳالهائڻو آهي، ڇا ڳالهائڻو آهي ۽ ڪڏهن خاموش رهڻ بهتر آهي.
🌹 هيءَ ڳالهه دل ۾ لکي ڇڏيو:
هر جنگ وڙهڻ ضروري ناهي.
هر ماڻهوءَ سان بحث ڪرڻ ضروري ناهي.
۽ هر الزام جو جواب ڏيڻ به ضروري ناهي.
ڪڏهن ڪڏهن پنهنجي عزت بچائڻ جو بهترين طريقو اهو هوندو آهي ته توهان اهڙو رويو اختيار ئي نه ڪريو، جيڪو ٻيو ماڻهو توهان کان ڪرائڻ چاهي ٿو.
تنهنڪري ايندڙ ڀيري جڏهن ڪو توهان کي ڪاوڙ ڏيارڻ جي ڪوشش ڪري، ته ڪجهه لمحن لاءِ رڪجي پاڻ کان پڇجو:
”منهنجو جواب هن مسئلي کي حل ڪندو يا ان کي وڌيڪ خراب ڪندو؟“
جيڪڏهن توهان جا لفظ سچ، انصاف ۽ سمجهه پيدا ڪري سگهن ٿا، ته ضرور ڳالهايو.
پر جيڪڏهن توهان جا لفظ صرف نفرت ۽ تڪرار وڌائيندا، ته خاموشي اختيار ڪريو.
ڇو ته جيڪو انسان پنهنجي زبان تي ضابطو رکي ٿو، اهو اڪثر انهن مسئلن کان بچي سگهي ٿو، جيڪي ڪاوڙ پيدا ڪندي آهي.
🔥 آخري پيغام
توهان جي خاموشيءَ جو مطلب اهو ناهي ته توهان وٽ جواب ناهي؛ ڪڏهن ڪڏهن ان جو مطلب اهو هوندو آهي ته توهان وٽ پنهنجي لفظن کي ضايع نه ڪرڻ جي حڪمت آهي.
ٻين جي رويي کي پنهنجي ڪردار تي حاوي ٿيڻ نه ڏيو.
پنهنجي عزت جي حفاظت ڪريو، پنهنجي سڪون کي اهميت ڏيو ۽ پنهنجي منزل ڏانهن اڳتي وڌندا رهو.
ياد رکو: عقلمند انسان هر بحث کٽڻ لاءِ نٿو ڳالهائي؛ عقلمند انسان کي خبر هوندي آهي ته ڪهڙو بحث ڪرڻ ئي ضروري ناهي!
يا عليؑ مدد! 🌹