03/08/2025
ကွာရှင်းခြင်း။ (Divorce)
******************************
မြန်မာ့ဓလေ့ထုံးထမ်းဥပဒေအရ ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းမှာ လင်နှင့်မယားတို့နှစ်ဦးသဘောတူ ပြုလုပ်သောကိစ္စဖြစ်၍ ကွာရှင်းရေးတွင်လည်း
နှစ်ဦးသဘောတူ အချိန်မရွေး ကွာရှင်းနိုင်သည်။
လင်မယားကွာရှင်းရေး၌ စာချုပ်စာတမ်းမလိုသော်လည်း စာချုပ်စာတမ်းပြုလုပ်ထားလျှင် နောက်အရှုပ်အထွေးဖြစ်ပေါ်က စာချုပ်စာတမ်းသည် အခိုင်အမာဆုံး သက်သေခံချက်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ဓလေ့ထုံးထမ်းဥပဒေအရ နှစ်ဦးသဘောတူ ကွာရှင်းလျှင် လင်ခန်းမယားခန်းပြတ်စဲသည်။
''မနှင်းငုံနှင့် မောင်အောင် (S.J.L.B73)''
လင်ခန်း မယားခန်းပျယ်ပြယ်ပြတ်စဲရန် အဓိကအကြောင်း (၃) မျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ -
(၁) နှစ်ဦးသဘောတူကွာရှင်းပြတ်စဲခြင်း။
(၂) လင်ဖြစ်သူရဟန်းဘောင်သို့ ကူးပြောင်းခြင်း။
(၃) အိမ်ထောင်ရေးပြစ်မှုကြောင့် ကွာရှင်းခြင်းများဖြစ်သည်။
လင်ဖြစ်သူ ရဟန်းဘောင်သို့ ကူးပြောင်းလျှင် လင်ခန်းမယားခန်း ပြတ်စဲသည်။
"မောင်ညွန့်တင်နှင့် မပု (B.L.R 1954 H.C 96)''
အိမ်ထောင်ရေး ပြစ်မှုများမှာ သာမန်အိမ်ထောင်ရေးပြစ်မှု နှင့် ကြီးလေးသော အိမ်ထောင်ရေးပြစ်မှုဟူ၍ ခွဲခြားပြထားပါသည်။
သာမန်အိမ်ထောင်ရေးပြစ်မှုတွင် လီဆယ်မှု၊ လင်ယောက်ျားတစ်ပါးသူနှင့်ဖောက်ပြန်မှု၊ နောက်မယားယူမှု၊ စွန့်ပစ်မှု၊ ရက်စက်မှုဟူ၍ (၅) မျိုးဖော်ပြထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။
လီဆယ်ခြင်းအကြောင်းပြ၍ လင်မယားကွာရှင်းရန် တရားစွဲဆိုသော်လည်း ထိုအချက်နှင့်ပတ်သက်၍ ကွာရှင်းခွင့်ရသည့် အမှုမတွေ့ရသေးကြောင်းဖော်ပြထားသည်။
စွန့်ပစ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ မနုကျယ်ဓမ္မသတ်အရ လင်ဖြစ်သူက မယားဖြစ်သူအား (၃)နှစ်၊ မယားဖြစ်သူက လင်ဖြစ်သူအား (၁)နှစ် စွန့်ပစ်၍
ထောက်ပံံ့ခြင်းမပြုလျှင် တရားရုံးတော်တွင် လင်မယားကွာလိုမှု လျောက်ထားပြီးကွာရှင်းနိုင်သည်။
ရက်စက်မှုတွင် သာမန်ရက်စက်မှုနှင့် ကြီးလေးသောရက်စက်မှုဟူ၍ (၂) မျိုးရှိကြောင်းတွေ့ရသည်။ ရက်စက်မှုဆိုရာတွင် ကိုယ်ကာယသာမက စိတ်ဆင်းရဲခြင်းဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းလည်းပါဝင်သည်။
စိတ်ဆင်းရဲခြင်းဖြစ်အောင် ရက်စက်မှုပြုလျှင် ကွာရှင်းခွင့်ရသည်။ '' မစ္စစ်ပရိုဘီမာရိုရ်နှင့် ဘီမာလင်ဒုရိုရ် (1953 B.L.R 526)''
လင်သည်မယားအား စိတ်နာအောင် လင်ငယ်နေသည်ဟု အမြဲစွပ်စွဲခြင်းသည် တရားဥပဒေအရ ရက်စက်မှုမြောက်သည်။ ''မောင်ဖိုးအောင်၊မညိမ်း''
လင်ဖြစ်သူထံမှ မယားဖြစ်သူကို ကာလသားရောဂါ ကူးစက်ခြင်းသည် တရားဥပဒေအရ ရက်စက်ခြင်းမည်သည်။ ''မစ္စတ္တာအာဂျူးဘတ်ဘွားနှင့် မစ္စစ်အာဂျူးဘတ်ဘွား (1948 B.L.R 132)''
ရက်စက်မှုဆိုသည်မှာ ကိုယ်ခန္ဓာကိုသော်လည်းကောင်း၊ ကျန်းမာရေးအသက်ကိုလည်းကောင်း၊ အန္တရာယ်ဖြစ်စေလိမ့်မည်ဟု စိုးရိမ်မကင်းသည့်ပြုမှုချက်ကို ဆိုလိုသည်။ ''မစ္စပါး(လ်)ကျော်နှင့် ဦးကျော် (၁၉၆၇၊ မတစ၊ ၂၄၉)
မယားဖြစ်သူအား လင်ငယ်နေသည်ဟု အစဥ်သဖြင့် မဟုတ်မမှန် စွပ်စွဲပြောဆိုခြင်းသည် ဥပဒေအရ ရက်စက်မှုဖြစ်သည်။ ''မောင်သိန်းရွှေနှင့် ဒေါ်တင်မြ (1978 B.L.R (C.C) 110)''
ကြီးလေးသောအိမ်ထောင်ရေးပြစ်မှုများတွင် မယားဖြစ်သူတစ်ပါးသူနှင့် ကျူးလွန်သောအမှုသည် ကြီးလေးသော ရက်စက်မှုသတ်မှတ်ပြီး လင်၌ကွာရှင်းခွင့်ရှိသည့်အပြင် မယား၏ပြစ်မှုထင်ရှားအောင်ပြုနိုင်လျှင် လင်မယားနှစ်ဦးအကျိုးနှင့် သက်ဆိုင်သည့်ပစ္စည်းမှ မိမိဝေစုဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ''မောင်ပြားကြီးနှင့် မောင်ဖိုးခ (9 B.L.T 74)''
မယားဖောက်ပြန်သည်ဆိုသောအမှုတွင် လင်၏စွဲ ဆိုချက်နှင့် မသင်္ကာဖွယ်ရာ စာရွက်စာတမ်းများတွေ့ရှိရုံမျှဖြင့် မလုံလောက်ပေ။ မယားတစ်ပါးသူနှင့် ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း ထင်ရှားသည့် သက်သေခံချက်များလိုအပ်ပေသည်။ ''(ဒေါ်လှချစ်နှင့် ဦးစံ ၁၉၆၅ မတစ ၁၈၇)''
လင်ဖြစ်သူသည် မယားဖြစ်သူတစ်ပါးသူနှင့်ဖောက်ပြန်ကြောင်း သက်သေထင်ရှားပြနိုင်မှ လင်ဖြစ်သူသည် နှစ်ပါးစုံပစ္စည်းကိုသိမ်းယူခွင့်ရှိကြောင်း ဆုံးဖြတ်ထားသည်။ ''ဒေါ်သိန်းမြနှင့် ဒေါ်ကျင် (ခေါ်) အကျင် (1984 B.L.R (C.C) 288)''
ကြီးလေးသောရက်စက်မှုကို ကျူးလွန်လျှင် ပါရင်းပစ္စည်းအပါအဝင် လင်မယားနှစ်ဦးပိုင်ပစ္စည်းများမှ လင်ရသည့်ဝေစုအားလုံး ဆုံးရှုံးကြောင်း ဆုံးဖြတ်ထားသည်။
''ဒေါ်ပုနှင့် မောင်ထွန်းခ (1946 R.L.R 105)''
