Aysaqiitii Magaalah xiinissok Qadli Ku /Buxa

26/04/2026

በወንጀል አፈፃፀም ላይ ተካፋይ መሆን የሚያስከትለው የወንጀል ተጠያቂነት
መግቢያ
ወንጀል ማለት አንድን አታድርግ የተባለ ድርጊት ወይም ተግባር ማድረግ (መፈፅም) (commission) ወይም አድርግ የተባለ ድርጊት አለማድረግ (አለመፈፀም) (omission) ነው፡፡ አንድ ወንጀል በአንድ ሰው የወንጀል ሀሳብ ጠንሳሽነት ተጀምሮ በዚሁ ሰው ፍጻሜ ሊያገኝ እንደሚችል ሁሉ በአንድ የወንጀል ተግባር ላይ ወንጀሉን በአካል ከሚፈጽመው ሰው በተጨማሪ ሌሎች ሰዎች ከአጀማመሩ እስከ ፍጻሜው ባለው ሂደት ወይም ከዚያ በኃላ በተለያየ ደረጃዎች ሊሳተፉ ይችላሉ፡፡ በዚህ ጽሁፍም የወንጀል ተካፋይነትን በአጭሩ እንመለከታለን፡፡

በዋና ወንጀል አድራጊነት ተካፋይ መሆን (አንቀጽ 32)
በወንጀል ህግ አንቀጽ 32 መሰረት አንድ ሰው በሶስት ሁኔታዎች በዋና ወንጀል አድርጊነት ተካፋይ እንደሆነ ተቆጥሮ እንደሚቀጣ የደነገገ ሲሆን ይኸውም
በወንጀል ህጉ አንቀፅ 32(1)(ሀ) መሰረት በቀጥታ ወይም በእጅ አዙር በተለይም በእንስሳ ወይም በተፈጥሮ ኃይል አማካይነት ወንጀሉን አድርጐ እንደሆነ በዋና ወንጀል አድራጊነት ወንጀል እንደፈፀመ ተደንግጓል፡፡ በእጀ አዙር ሲባል ለምሳሌ በሰው አካል እና ጤና ላይ ጉዳት ለማድረስ በማሰብ በእብድ ውሻ ሰውን ማስነከስ ወይም የተፈጥሮ ሀይልን እንደ ውሃ፣ እሳት በመጠቀም በሰው ንብረት ላይ ጉዳት ማድረስ እንደ ዋና ወንጀል አድራጊ ተቆጥሮ የሚቀጣ ይሆናል፡፡

በወንጀል ህጉ አንቀፅ 32(1)(ለ) መሰረት ወንጀሉን እሱ ራሱ በቀጥታ ባያደርግም እንኳን በመላ አሳቡና አድራጐቱ በወንጀሉ ድርጊቱና በሚሰጠው ውጤት ሙሉ ተካፋይ በመሆን ድርጊቱን የራሱ ያደርገ ሲሆን ነው፡፡ ይህም ከድርጊቱና ውጤቱ ጋር የተሟላ የሀሳብ ውህደት ያለው ማለትም በቀጥታ በአካል ወንጀሉን የሚፈፅመውን ሰው ሙሉ በሙሉ የመደገፍና የድርጊቱን ውጤት እንደ እራስ ድርጊትና ውጤት አድርጎ መቁጠር ነው፡፡

በወንጀል ህጉ አንቀፅ 32(1)(ሐ) መሰረት ሕፃንን ወይም አእምሮው ያልተስተካከለውን ወይም የአእምሮው ህመምተኞችን ማለትም ሁኔታውን የማያገናዝበውን ሰው ወንጀል ለማድረግ መሣሪያ ያደረገ ወይም ሌላውን ሰው ወንጀል እንዲያደርግ ያስገደደ ሲሆን እንደ ዋና ወንጀል አድራጊ ተቆጥሮ የሚቀጣ ይሆናል፡፡

በልዩ ወንጀል ተካፋይ መሆን (በወንጀል ህግ አንቀጽ 33)
አንዳንድ ወንጀሎች በባህሪያቸው በሁሉም ሰዎች ሊፈፀሙ የማይችሉ ዓይነት ተደርገው ሊወስዱ ይችላሉ፡፡ ለምሳሌም ወታራዊ ወንጀልን ለመፈፀም ወታደር መሆንን፣ በስልጣን ያለአግባብ መገልገል ወንጀልን ለመፈፀም የመንግስት ሰራተኛ መሆንን እና ሴትን አስገድዶ ለመድፈር ወንድ መሆን በዋናነት ሊጠይቅ ይችላል፡፡ ሆኖም አንድ ሰው ወንጀሉን ለመፈፀም የተለየ ጠባይ ያላቸውን ወንጀሎች ለመፈፀም የሚያስችለው ሁኔታ ባይኖረውም በመላ አሳቡ፣ በሙሉ ፈቃዱና በአድራጎቱ እነዚህን ወንጀሎች ለመፈፀም የተለየ ሁኔታ ካላቸው ሰዎች ጋር ከተባበረ በዋና ወንጀል አድራጊነት ሊጠየቅ የሚችልበት ሁኔታ ይኖራል፡፡ ለምሳሌ አንድ ሰው የመንግስት ሰራተኛ ሣይሆን በሙሉ ሀሳብ እና ድርጊት ወይም በተዘዋዋሪ መንገድ የመንግስት ሥራ ላይ ጉዳት እንዲደርስ ቢያደርግ በዋና ወንጀል አድራጊነት ሊጠየቅ ይችላል፡፡

በህብረት ስለሚፈፀም ወንጀል (አንቀጽ 35)
ቁጥራቸው ከአንድ በላይ የሆኑ ሰዎች ወንጀል ተፈጽሟል ተብሎ ሲገመት እያንዳንዱ ሰው በመርህ ደረጃ በወንጀሉ ውስጥ የነበረው ወይም ያደረገው ተሳትፎ በማስረጃ መረጋገጥ ይኖርበታል፡፡ ነገር ግን እንደ አድማ እና አምባጓሮ በመሳሰሉት ወንጀሎች በተፈፀሙ ጊዜ በህብረቱ ውስጥ መገኘቱ የተረጋገጠበት ሰው ከቅጣ ነፃ የሚሆነው እራሱ በወንጀሉ ተካፋይ አለመሆኑን ማረጋገጥ ሲችል ብቻ ነው፡፡

ማነሳሳት
የወንጀል ህጉ በአንቀፅ 36(1) መሰረት ማንም ሰው ወንጀል እንዲደረግ አነሳሳ የሚባለው አስቦ ሌላውን ሰው በመጐትጐት፣ ተስፋ በመስጠት፣ በገንዘብ፣ በስጦታ፣ በማስፈራራት ወይም በማናቸውም ሌላ ዘዴ አንድ ወንጀል እንዲያደርግ ያግባባ እንደሆነ ነው፡፡ የማናሳሳት ድርጊት አንድ ሰው ወንጀል ፈፃሚውን ወንጀል እንዲፈፅም ቁርጠኛ ውሣኔ ላይ እንዲደረስ ሲያደርገው ሲሆን በወንጀል የሚጠየቀው የወንጀል ህጉ አንቀፅ 36(2) መሠረት ዋና ወንጀል አድራጊው (ተነሳሺው) ቢያንስ ወንጀሉን የመፈፀም ሙከራ አድርጎ እንደሆነ ነው፡፡ ቅጣቱም የሚወሰነው ሊደረግ ለታሰበው ወንጀል ህጉ በተደነገገው ቅጣት ልክ ሲሆን በዋና ወንጀል አድራጊው የተፈፀመው ወንጀል አነሳሹ ከፈለገው በላይ በሆነ ጊዜ አነሳሹ የሚቀጣው እርሱ በፈለገው ወይም ይሆናል ብሎ ሊገምተው በሚችለው ወንጀል ብቻ ይሆናል፡፡ ይህም በሚሆንበት ጊዜ ዋና ወንጀል አድራጊው ላደረገው ከባድ ወንጀል እራሱ ብቻ ሀላፊ እንደሚሆን ከወንጀል ህጉ አንቀፅ 36(4) መረዳት ይቻላል፡፡

አባሪነት
በወንጀል ህጉ አንቀፅ 37(1) መሰረት ማንም ሰው በወንጀል ድርጊት አባሪ ነው ተብሎ የሚቆጠረው ዋና ወንጀል አድራጊው ወንጀል ከማድረጉ በፊትም ሆነ ወይም በሚያደርግበት ጊዜ ወሬ በማቀበል፣ በመምከር፣ ወንጀል የሚያደርግበትን ዘዴ ወይም መሣሪያ ወይም ግዙፋዊ እርዳታ በመስጠት ወይም ለወንጀሉ አፈፃፀም በሚጠቅም በማናቸውም ሌላ ዓይነት መንገድ አስቦ የረዳው እንደሆነ ነው፡፡
በወንጀል ህጉ አንቀፅ 37(2) እና (3) መሰረት ታስቦ ለሚደረግ ወንጀል አባሪ መሆን ሁል ጊዜም የሚያስቀጣ ሲሆን አባሪው የሚቀጣው ወንጀሉ ቢያንስ የተሞከረ ሲሆን እንደሆነ ከህጉ ድንጋጌ መረዳት ይቻላል፡፡

ወንጀል ከተፈፀመ በኋላ ወንጀለኛን መርዳት
አንድ ሰው ወንጀል ከፈፀመ በኃላ በዚሁ ወንጀል እንዳይከሰስ ወይም እንዳይቀጣ እርዳታ የሚሰጥ ሰው ወንጀለኛን በመርዳት ተጠያቂ እንደሚሆን ከወንጀል ህጉ አንቀፅ 40 መረዳት ይቻላል፡፡ ወንጀለኛን መርዳት ከአባሪ ወይም አነሳሽነት የሚለየው በመርህ ደረጃ አባሪነትና አነሳሽነት ዋናው ወንጀል አድራጊ በሚከሰስበት የወንጀል ድንጋጌ የሚያስከስስና በዛው ድንጋጌ ላይ በተቀመጠው ቅጣት ልክ የሚያስቀጣ መሆኑ ነው፡፡ ወንጀለኛን መርዳት አስቀድሞ በተፈፀመው የወንጀል ድርጊት ያደረገው አስተዋጽኦ ባለመኖሩ እራሱ ለፈፀመው የወንጀል ድርጊት ብቻ በወንጀል ህጉ ልዩ ክፍል በተደነገገ አግባብነት ባለው ድንጋጌ የሚቀጣ ይሆናል፡፡

የህግ ሰውነት የተሰጠው ድርጅት የወንጀል ተካፋይነት
የወንጀል ህጉ አንቀፅ 34 የህግ ሰውነት የተሰጠውን ድርጅት የመንግስት አስተዳደር አካላትን ሳይጨምር በህግ ላይ በግልጽ በተደነገገ ጊዜ በዋና ወንጀል አድራጊነት፣ በአነሳሽነት ወይም በአባሪነት በወንጀል ሊቀጣ የሚችልበትን ሁኔታ በግልጽ ደንግጓል፡፡ ይኸውም ድርጅት ወንጀል እንዳደረገ ተቆጥሮ ቅጣት የሚጣልበት ከሀላፊዎቹ ወይም ከሰራተኞቹ አንዱ ከድርጅቱ ሥራ ጋር በተያያዘ የድርጅቱን ጥቅም በህገወጥ መንገድ ለማራመድ በማሰብ ወይም የድርጅቱን ህጋዊ ግዴታ በመጣስ ወይም ድርጅቱን በመሳሪያነት በመጠቀም በዋና ወንጀል አድራጊነት፣ በአነሳሽነት ወይም በአባሪነት ወንጀል ሲፈፅም ነው፡፡ በዚህ መልኩ ወንጀል ውስጥ ተሳትፎ የሚገኝ ድርጅት የሚቀጣው በወንጀል ህጉ በአንቀጽ 90 መሰረት በሚጣል በመቀጮ ሲሆን አስፈላጊ በሆነ ጊዜም ድርጅቱ እንዲታገድ፣ እንዲዘጋ ወይም እንዲፈርስ ተጨማሪ ቅጣት ሊጣልበት ይችላል፡፡

ማጠቃለያ
የወንጀል ህጉ በተለያየ ሁኔታ በወንጀል ተሳትፎ መገኘት የሚያስከትለውን የወንጀል ተጠያቂነት የደነገገ በመሆኑ ህብረተሰቡ በጉዳዩ ዙሪያ ያለውን ግንዛቤ በማሳደግ መሰል ድርጊቶች ከሚያስከትሉት የወንጀል ተጠያቂነት እራሱን ሊጠብቅ ይገባል፡፡

በንቃተ ሕግ ትምህርትና ስልጠና ዳይሬክቶሬት የተዘጋጀ

የፍትሕ ሚኒስቴርን የማህበራዊ ሚዲያ ትስስር ገፆችን እና ድረ-ገጽን ይቀላቀሉ
Website
https://www.justice.gov.et
Facebook
https://www.facebook.com/MOJEthiopia/
(x) Twitter
https://x.com/MOJEthiopia
YouTube channel
https://youtube.com/...3701 ...
LinkedIn
https://www.linkedin.com/.../ministry-of-justice.../about/
Telegram
https://t.me/fdreattorneyGeneral_externa

19/04/2026

Awsi Rasuk Aysaqiiti Magaalah Xiinissok Qadli Kobox Ayrok 11 /08 /2018 i.l.l. 3 heele Rubqi Sanat Kobox-luk Maacisseh Tanim Kee Ta Kobox Akah Faxxiimem Qadli Xagorti 3 Alsih Addat Tekkeh Tan Taama Kee Baxaabaxsale Taamay Abnek Maca Tekk Sukteemil Kobox Elle Abnekkel Baxaabaxsa Le Ammuntittel Baarleh Yan Walalal Siita Nuybulleek Gamadal Ellacabol Sugeh Yan Qaki Elle Massoowam Faxxinta Afkanitte Daffeysak Taamal Siita Akrayuk Siita Qokolak Siitallih Taamitaanam Faxxintaamal Sittingey Abneek Gamadal Afkanitte Elle Acayuk Walal Gudgud Meqe Gurral Yumurruqe.

15/04/2026

የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በ13ኛ መደበኛ ስብሰባ ላይ የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ሕግ ረቂቅ አዋጅ፤ አዋጅ ቁጥር 1410/2018
በፀደቀው !!

አንቀፅ 20 የዐቃቤ ሕግ ተቋም ተግባርና ኃላፊነት

፩. የወንጀል ምርመራን በበላይነት ይመራል፤ አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘውም በራሱ ምርመራ ያከናውናል፡፡
፪. የወንጀል ምርመራ እንዲጀመር፣ በፖሊስ የተጀመረ የወንጀል ምርመራ ላይ የክትትል ሪፖርት እንዲቀርብ ያደርጋል፣ የወንጀል ምርመራ በሕግ መሠረት እየተከናወነ መሆኑን ያረጋግጣል፣ በምርመራ መዝገብ ላይ አስፈላጊውን ትእዛዝ ይሰጣል፡፡
፮. ውጤታማ ስራ ያላከናወነ መርማሪ ፖሊስ በሌላ መርማሪ ፖሊስ እንዲተካ ያደርጋል፡፡

02/04/2026

የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ሕግ ረቂቅ አዋጅ ጸደቀ
***********************

የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በ13ኛ መደበኛ ስብሰባው፤ የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ሕግ ረቂቅ አዋጅን አጽድቋል።

በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሕግና ፍትሕ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢ የተከበሩ ወ/ሮ እፀገነት መንግሥቱ ሪፖርት እና የውሳኔ ሐሳብ አቅርበዋል።

ረቂቅ ሕጉ በወንጀል ፍትሕ አስተዳደር ሥርዓት የወንጀል ፍርድ ሂደት የተጠርጣሪን እና የተከሳሽን እንዲሁም በወንጀል ምክንያት የተጎዱ ሰዎችን ሰብዓዊ መብቶች ለማክበርና ለማስከበር የሕግ የበላይነት በማስፈን የአሠራር ሥርዓትን ለመዘርጋት የሚያስችል መሆኑን ሰብሳቢዋ ገልጸዋል።

የተቀላጠፈ የፍትሕ ሥርዓት እንዲኖር ለማስቻል እና ልዩ የወንጀል ምርመራ ዘዴን እንዲሁም ለተጎጂዎች ካሳ የሚከፈልበትን አግባብ ያካተተ ዓለም አቀፍ መርህን የተከተለ ረቂቅ ሕግ እንደሆነ የተከበሩ ወ/ሮ እፀገነት መንግሥቱ አያይዘው አስረድተዋል።

ረቂቅ ሕጉ ከኢትዮጵያ ሕገ-መንግሥት እና ኢትዮጵያ ከተቀበለቻቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች፣ መርሆች እና እሴቶች እንዲሁም ከወንጀል ሕጉ ጋር የተጣጣመና ዘመናዊ በመሆኑ ጠቃሚ እንደሆነ ሰብሳቢዋ ጠቁመዋል።

ረቂቅ ሕጉ በሕገ-መንግሥቱ፣ በወንጀል ሕጉ፣ ዓለም አቀፍ ሕጎች እና በሌሎች አግባብነት ባላቸው ሕጎች የተረጋገጡ ልዩ ትኩረት ለሚያሻቸው ለሴቶች፣ ሕፃናት እና አካል ጉዳተኞች የተሰጣቸውን መብቶች ለማረጋገጥ የሚያስችል እንደሆነም የተከበሩ ወ/ሮ እፀገነት መንግሥቱ ገልጸዋል።

የምክር ቤት አባላት በበኩላቸው ረቂቅ አዋጁ ረጅም ጊዜ የቆየና የዘገየ ቢሆንም በሕዝቡ ዘንድ የቅሬታ ምንጭ የነበሩ ችግሮችን ለመፍታት ወቅቱን የሚመጥን አዋጅ በመሆኑ የሕዝብን የፍትሕ ሥርዓቱን ለማስፈን እንደሚያግዝ ገልጸዋል።

የዜጎችን ሰብዓዊ እና ዴሞክራሲያዊ መብቶችን ለማስከበር እና የፍትሕ ሥርዓቱን በማዘመን ወቅታዊ የአዋጅ አገልግሎት ለመስጠት ረቂቅ አዋጁ ሚናው የጎላ መሆኑን የምክር ቤት አባላት አመላክተዋል።

በሌላ በኩል የምክር ቤት አባላት ረቂቅ አዋጁ በአተገባበር ሂደት ላይ ሊያጋጥሙ የሚችሉ ችግሮችን ታሳቢ በማድረግ ከፍትሕ አካላት ጋር መወያየት እንደሚያስፈልግ አስገንዝበዋል።

ከምርመራ ሂደት እና ከዲጂታል አሠራሮች ጋር በተያያዘ ዜጎችን ሕገ-መንግሥታዊ መብትን በጠበቀ መልኩ መሆን እንዳለበት የምክር ቤት አባላቱ አስገንዝበው፤ በማረሚያ ቤት ቆይተው ፍርድ ቤት ነፃ የሚላቸው ዜጎች የካሳ ክፍያ ሥርዓትን ለመዘርጋት በግልጽ በረቂቅ አዋጁ ማስቀመጥ እንደሚገባ አሳስበዋል።

ምክር ቤቱ፤ የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የወንጀል ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ሕግ ረቂቅ አዋጅ፤ አዋጅ ቁጥር 1410/2018 አድርጎ በሁለት ተቃውሞ፤ በአብላጫ ድምፅ አጽድቋል።

02/04/2026

📍 የአይሰኢታ ከተማ መስተዳደር ፍትህ ጽ/ቤት
━━━━━━━━━━━━━━━
⚠️ የህግ ማስጠንቀቂያ
🛑 ህገወጥ የቤንዚን ንግድ ከዋጋ ጭምር እና መደበቅ ጋር ❗
ህገወጥ የቤንዚን ንግድ ከዋጋ ጭምር እና መደበቅ ጋር ተያይዞ
❌ ዋጋ ጭምር (በከፍተኛ ዋጋ መሸጥ)
❌ ነዳጅ መደበቅ (ለዋጋ ማስጨመር ማከማቸት)
❌ ያለፈቃድ ንግድ
👉 በህግ በጥብቅ የተከለከሉ ናቸው!

🚨 የሚወሰዱ እርምጃዎች
⛔ ንግድ መዘጋት
💰 የገንዘብ ቅጣት
⛓️ እስር
🛢️ ነዳጅ መውረስ
📢 ማስጠንቀቂያ
👉 ማንኛውም ግለሰብ በእነዚህ ህገወጥ ተግባራት የተሳተፈ ከሆነ በህግ ይጠየቃል!

31/03/2026

የአይሰኢታ ከተማ መስተዳደር ፍትህ ጽ/ቤት እና ፖሊስ ጽ/ቤት በጋራ በመሆን በከተማው ውስጥ የቤንዚን ችርቻሮ ንግድ ላይ የተሰማሩ ነጋዴዎች ጋር የህገወጥ የዋጋ ጭማሪ በተመለከተ ውይይት አካሂደዋል።

በውይይቱ ወቅት የነዳጅ ምርት በሕጋዊ ዋጋ መሸጥ የነጋዴዎች ሕጋዊ ግዴታ መሆኑ በግልፅ ተገልጿል፤ ህገወጥ የዋጋ ጭማሪ ማድረግ ግን በሕግ የሚያስጠይቅ እና የህብረተሰብን ጥቅም የሚጎዳ መሆኑ ተጠንቅቆ ተብራርቷል። እንዲሁም ነጋዴዎች ሕግን እንዲከበሩ እና የሚፈጠሩ ህገወጥ ድርጊቶችን እንዲቆጠቡ ጠንካራ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቷል።

በተጨማሪም ከዚህ በኋላ በከተማው ውስጥ የነዳጅ ገበያ ንብረት እንዲቆጣጠር በተደጋጋሚ ቁጥጥር እንደሚደረግ ተገልጿል፤ ሕግ የሚጣሱ ነጋዴዎች ላይ ግን አስፈላጊ የህግ እርምጃ እንደሚወሰድ ተጠንቅቆ ተገልጿል።

ይህ ውይይት በከተማው ውስጥ የዋጋ መረጋጋትን ለማረጋገጥ፣ የህብረተሰቡን ጥቅም ለመጠበቅ እና ህገወጥ ንግድን ለመከላከል አስፈላጊ እርምጃ መሆኑ ተገልጿል።
በአጠቃላይ፣ ከዚህ በኋላ የቤንዚን ሽያጭ በህጋዊ መርሀ ግብር መሰረት እንዲካሄድ እና ህግ የሚጣሱ ነጋዴዎች ላይ አስቸኳይ እርምጃ እንዲወሰድ ግልፅ ውሳኔ ተወስኗል።

26/03/2026

በቀን 17/07/2018 ዓ.ም በአይሰኢታ ከተማ መስተዳደር የሰላምና ፀጥታ ጽ/ቤት፣ የፍትህ ጽ/ቤት እና የፖሊስ ጽ/ቤት በጋራ ያዘጋጁት መድረክ ተካሂዷል። የመድረኩ ዋና ዓላማ በከተማው ውስጥ ያለውን የሰላምና ፀጥታ ሁኔታ ማጠናከር እና ተቋማት መካከል ያለውን ቅንጅት ማጠናከር ነበር።
በመድረኩ ላይ የተሳተፉ ኃላፊዎች ባደረጉት ንግግር፣ በከተማው ውስጥ የሚከሰቱ የሰላምና ፀጥታ ችግሮችን ለመፍታት የተቋማት ቅንጅት እጅግ ወሳኝ መሆኑን ግልፅ አድርገው ገልፀዋል። በተለይም የሰላምና ፀጥታ ጽ/ቤት፣ የፍትህ ጽ/ቤት እና የፖሊስ ጽ/ቤት በአንድነት በመስራት የወንጀል መከላከል፣ የህግ አፈፃፀም ማሻሻል እና የህዝብ እምነት ማጠናከር እንደሚቻል አስረድተዋል።
በቀጣይ ጊዜ የጋራ ዕቅዶችን ማዘጋጀት፣ መረጃ መጋራትን ማሻሻል እና ተቋማት መካከል ቀጣይነት ያለው ግንኙነት መፍጠር እንደሚገባ ተገልፆአል።
በመጨረሻም በመድረኩ ላይ ሶስቱም ተቋማት በተቀናጀ ሁኔታ በመስራት የከተማውን ሰላምና ፀጥታ ለማስጠበቅ የሚጠበቅባቸውን ሀላፊነቶቻቸውን በሙሉ እንደሚወጡ አስረድተዋል።

23/03/2026

19/03/2026

🌙✨ 𝐄𝐢𝐝 𝐌𝐮𝐛𝐚𝐫𝐚𝐤 ዒድ ሙባረክ! 🕋 🕌

Unkaq Sanat 1447 heele Liggidih Qiidul Fatrih Muquk Sin Suguseeh Nee Sugusem Inkih Tan Qafar Ummattay Muslimiiin Ummattak Inkih!

ለመላው የእስልምና እምነት ተከታዮች እንኳን ለ1447ኛው ዓመተ ሂጅራ የኢድ አል-ፊጥር በዓል በሰላም አደረሳችሁ። 🙏❤🙏❤🙏❤

22/02/2026

🏛️ የፍርድ ቤት ትዕዛዝ እና የፖሊስ ግዴታ፡ ሕጉ ምን ይላል? ⚖️

በመጀመሪያ ደረጃ፣ የፍርድ ቤት ትዕዛዝን አለማክበር በኢትዮጵያ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 4️⃣4️⃣9️⃣ መሠረት በግልጽ "የፍትሕ ሥራን ማደናቀፍ" በሚል በወንጀል ያስጠይቃል። ፖሊስ ከሕግ በላይ ሊሆን የሚችልበት ምንም ዓይነት "ልዩ ሁኔታ" በሕገ-መንግሥቱም ሆነ በሌሎች ሕጎች አልተቀመጠም።

1️⃣. የሰብዓዊ መብቶች ጥሰት (International Impact)
አንድ ተጠርጣሪ በፍርድ ቤት ነፃ ከተባለ ወይም በዋስ እንዲፈታ ከታዘዘ በኋላ ፖሊስ ትዕዛዙን ባለመቀበል መልሶ የሚያስረው ከሆነ፦

ኢ-ሰብዓዊ አያያዝ፦ ግለሰቡ ያለ ሕግ አግባብ ነፃነቱን ስለሚታገድ፣ ይህ ድርጊት በዓለም አቀፍ የሲቪልና የፖለቲካ መብቶች ቃል ኪዳን (ICCPR) አንቀጽ 9️⃣ ላይ የተቀመጠውን "ያለ ምክንያት አለመታሰር" መብትን በግልጽ ይጥሳል። 🚫👤

Arbitrary Detention፦ ይህ አይነቱ እስር "ዘፈቀደ እስር" ተብሎ የሚፈረጅ ሲሆን፣ ኢትዮጵያ የፈረመቻቸውን ዓለም አቀፍ ስምምነቶች የምትጥስበት ድርጊት ነው።

2️⃣. በዓለም አቀፍ ተቋማት ላይ የሚኖረው ተፅዕኖ

ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች (እንደ Amnesty International እና Human Rights Watch) እንዲሁም የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት በኢትዮጵያ ፍትሕ ሥርዓት ላይ እምነት እንዲያጡ ያደርጋቸዋል፦

📉 የደረጃ ዝቅጠት፦ ኢትዮጵያ በዓለም አቀፍ የሕግ የበላይነት መለኪያ (Rule of Law Index) ላይ ያላት ደረጃ ዝቅ እንዲል ያደርጋል።

💸 የኢኮኖሚ ተፅዕኖ፦ ዓለም አቀፍ ረዳት ድርጅቶችና ባለሀብቶች "ፍትሕ በሌለበትና የፍርድ ቤት ትዕዛዝ በማይከበርበት አገር መዋዕለ ንዋይ አናፈስም" በማለት ፊታቸውን እንዲያዞሩ ያደርጋል።

3️⃣. መወሰድ ያለባቸው እርምጃዎች

ይህንን "የእስር አዙሪት" ለመስበር የሚከተሉት እርምጃዎች መወሰድ አለባቸው፦

⚖️ ተጠያቂነት (Accountability)፦ ትዕዛዝ ያልፈጸሙ የፖሊስ አባላትና አመራሮች በግል በወንጀልና በዲስፕሊን እንዲጠየቁ ማድረግ። "ከበላይ ታዝዤ ነው" የሚል ሰበብ ከሕግ ተጠያቂነት አያድንም።

📜 Habeas Corpus (አካልን ነፃ የማውጣታትአቤቱታ ማቅረብ )፦ ጠበቆችና ቤተሰቦች ግለሰቡ ያለ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ መታሰሩን በመግለጽ በአስቸኳይ ፍርድ ቤት እንዲቀርብና እንዲፈታ ክስ መመስረት።

🛡️ የፍትሕ ምክር ቤት ቁጥጥር፦ የፍትሕ ሚኒስቴርና የፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን የፍርድ ቤት ትዕዛዝ መከበሩን የሚከታተል ገለልተኛ የክትትል ክፍል ማቋቋም ይኖርባቸዋል።

ፖሊስ የፍርድ ቤት ትዕዛዝን አለማክበሩ የሕግ የበላይነትን ገደል የሚከት ድርጊት ነው። ፍርድ ቤት የፍትሕ ሥርዓቱ የመጨረሻ መቆሚያ በመሆኑ፣ የፍርድ ቤት ትዕዛዝ ካልተከበረ "ፍትሕ" ትርጉም አልባ ትሆናለች።

19/01/2026

Ayrok 11/05 /2018 i l.l
Ays/mag/xii/qadli koboxu
mizaniyyatak 2 hayto rubqih sanat walal luk maacisne tamakkel ta 3 alsih addal abnam faxximak sugte abnisso maca celtam kee raqtem macay yaanamal baar le walal elle abneh foocah fan massoytam faxximtam kak massosnuh afkanitte kah daffeysak walal miqe gurral yumurruqe