https://www.facebook.com/519106404615014/

የአካል የሕግ መነጽር፤ Akal Legal Views, AA, Addis Ababa (2026)

30/05/2026

??!!!
***********************************
አንድ ተከሳሽ በተከሰሰበት የፍትሃብሔር ክስ በአግባቡ መጥሪያ ደርሶት ነገር ግን ፍ/ቤት ቀርቦ የበኩሉን መከላከያ መልስ እንዲያቀርብ በተቀጠረበት ቀነ ቀጠሮ ላይ ሳይቀርብ በመቅራት/ አሳማኝ ባልሆነ ምክንያት የበኩሉን መከላከያ መልስ/ ማቅረብ ያልቻለ እንደሆነ መልስ የማቅረብ መብቱ ሊታለፍ ይችላል ወይንስ አይችልም? በዚህ አግባብ የመከላከያ መልሱን የማቅረብ መብቱ የታለፈለት ተከሳሽ በቀጣይ የክርክር ሂደት ላይ የሚኖረው እጣፋንታ ምን ልሆን ይችላል? ይህ ተከሳሽ በቀጣይ የክርክር ሂደት ላይ የበኩሉን መከላከያ ማስረጃዎች/የሰው እና የሰነድ/ ማስረጃዎችን ይዞ በማቅረብ በፍርድ ቤቱ እንዲሰማለት ልጠይቅ ይችላል ወንስ አይችልም? ካልቻለስ የከሳሽ ማስረጃ ብቻ እንዲሰማ ተፈቅዶ ተከሳሽ ልኖር የሚችለው መብት ከሳሽን ማስረጃዎች/ምስክሮች/ የመመርመር መብት ብቻ ነውን?

እነዚህን አከራካሪ የህግ ጉዳይ በሚመለከት የፌ/ጠ/ፍ/ሰ/ሰ/ ችሎት በሰበር መ/ቁ 188331 ላይ እንደሚከተለው ውሳኔ ሰጥቶበታል።

የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በሰበር መዝገብ ቁጥር 188331 ላይ በሰጠው አስገዳጅ የሕግ ትርጉም እና መሰል የሰበር ውሳኔዎች ላይ እነዚህን አከራካሪ ጭብጦች በሚመለከት የሚከተለውን መርህ አስቀምጧል፡-

1. መልስ የማቅረብ መብት መታለፍን በሚመለከት፡-

አንድ ተከሳሽ መጥሪያ በአግባቡ ደርሶት፣ ፍርድ ቤት ቀርቦ መልስ እንዲሰጥ በታዘዘበት ቀን በቂ እና አሳማኝ በሆነ ምክንያት ሳይቀርብ ከቀረ፣ ፍርድ ቤቱ የፍትሐብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕጉን መሠረት በማድረግ የተከሳሽን መልስ የማቅረብ መብት ሊያልፍ (ሊዘጋ) ይችላል። ይህ የሥነ-ሥርዓት ሕጉ አካል በመሆኑ መብቱ መታለፉ ተገቢነት አለው።

2. ተከሳሹ የራሱን መከላከያ ማስረጃ ማቅረብ ስለመቻሉ፡-

የመከላከያ መልስ የማቅረብ መብቱ የታለፈበት ተከሳሽ በቀጣይ የክርክር ሂደት ላይ የራሱን የሰውም ሆነ የሰነድ መከላከያ ማስረጃዎችን ይዞ በማቅረብ እንዲሰማለት መጠየቅ አይችልም፡፡ የዚህም መሠረታዊ የሕግ ምክንያት፤ ማስረጃ የሚቀርበው በክስ ማመልከቻ ወይም በመከላከያ መልስ ላይ የተዘረዘሩትን ፍሬ ነገሮች (Facts) ለማስረዳት ነው። ተከሳሹ የጽሑፍ መከላከያ መልስ ስላላቀረበ በፍርድ ቤቱ የተያዘና በማስረጃ ሊያረጋግጠው የሚገባው የራሱ የሆነ ጭብጥ (Issue) የለውም ማለት ነው። በመሆኑም መልስ ሳያቀርቡ ማስረጃ ማቅረብ በሕጉ ተቀባይነት የለውም።

3. ተከሳሹ በቀጣይ የክርክር ሂደት ላይ ስለሚኖረው መብት (የከሳሽን ምስክሮች ስለመመርመር)፡-

ተከሳሹ የራሱን ማስረጃ ማቅረብ ባይችልም፣ ከክርክሩ ሙሉ በሙሉ ይገለላል ማለት ግን አይደለም። ሰበር ሰሚ ችሎቱ እንዳስቀመጠው፣ የመከላከያ መልስ የማቅረብ መብቱ የታለፈበት ተከሳሽ፡-

በችሎት ተገኝቶ የክርክሩን ሂደት የመከታተል መብት አለው።

የከሳሽን ማስረጃዎች እና ምስክሮች የመመርመር (መስቀለኛ ጥያቄ የማቅረብ) መብት አለው፡፡

ተከሳሹ የከሳሽን ምስክሮች በመስቀለኛ ጥያቄ (Cross-examination) በማፋጠጥ የከሳሽን የክስ አቤቱታ እና የማስረጃ ተአማኒነት የማዳከም ሙሉ መብት አለው። መልስ አለማቅረቡ የራሱን ማስረጃ እንዳያቀርብ ይከለክለዋል እንጂ፣ የከሳሽን ማስረጃዎች እንዳይመረምር እና የሕግ ክርክር እንዳያነሳ ሊከለክለው አይችልም።

12/05/2026

በጥራት ላይ የተመሠረተ ዳኝነት ለሕግ የበላይነትና ለዜጎች መብት መከበር ያለውን ፋይዳ በሚገባ ገልጸውታል።

በተለይም በመሬት ክርክሮች ዙሪያ—በከተማም ሆነ በገጠር—ያሉ የሽያጭ ውጤት ያላቸው ክርክሮች ከፍተኛ ጥንቃቄ የሚያስፈልጋቸው መሆኑ አያከራክርም። በኢትዮጵያ ነባራዊ ሁኔታ መሬት የማይሸጥና የማይለወጥ የሕዝብና የመንግሥት ንብረት በመሆኑ (በኢ.ፌ.ዴ.ሪ. ሕገ-መንግሥት አንቀጽ 40(3) መሠረት)፣ ዳኞች በእንዲህ ያሉ ጉዳዮች ላይ የሚከተሏቸውን ነጥቦች በዝርዝር ማየቱ ጠቃሚ ነው።
ከላይ ካነሱዋቸው ነጥቦች በተጨማሪ፣ የሚከተሉትን ዋና ዋና የጥንቃቄ እርምጃዎች ማጤን ለውሳኔዎች ጥራትና ተገማችነት ወሳኝ ነው፦
1. የውል ይዘትንና የሕግ ተፈጻሚነትን መለየት
የማስመስል ውሎች (Simulated Contracts)፦ ብዙ ጊዜ የመሬት ሽያጭን ለመሸፈን ሲባል የ"ስጦታ" ወይም የ"ልውውጥ" ውል ተመስሎ ሊቀርብ ይችላል። ዳኞች ከውሉ ስያሜ ይልቅ የተዋዋዮችን እውነተኛ ፍላጎት፣ የገንዘብ ዝውውር መኖር አለመኖሩንና ምስክሮችን በማስረጃ መመዘን አለባቸው።
የሊዝ መብት ዝውውር፦ በከተማ መሬት ረገድ በሊዝ የተያዘን መሬት ወይም በላዩ ላይ ያረፈን ንብረት የማስተላለፍ መብት በሊዝ አዋጁ (ለምሳሌ፦ አዋጅ ቁጥር 721/2004) የተቀመጡ ቅድመ ሁኔታዎችን ማሟላቱን ማረጋገጥ።
2. የሰበር ውሳኔዎች አስገዳጅነት (Precedents)
በኢትዮጵያ የፍትሕ ሥርዓት የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት የሚሰጣቸው የሕግ ትርጓሜዎች ዝቅ ባሉ ፍርድ ቤቶች ላይ አስገዳጅ ናቸው። በመሬት ክርክሮች ላይ፦
ባዶ መሬትን መሸጥ "ከሕግ ውጭ" ስለመሆኑና ውሉ መጀመሪያውኑ እንዳልነበረ (Void ab initio) እንደሚቆጠር።
በላዩ ላይ ያረፈ ቤት ካለ ግን የቤቱ ሽያጭ መሬቱንም እንደሚጨምር የሚገልጹና መሰል የሰበር ውሳኔዎችን በጥብቅ መከተል።
3. የማስረጃ አያያዝና የቦታ ምልከታ
የቦታው ሁኔታ (Locus in Quo)፦ የመሬት ክርክር በሰነድ ብቻ ከሚወሰን ይልቅ ዳኞች በቦታው ተገኝተው ይዞታውን፣ ድንበሩንና በላዩ ላይ ያለውን ንብረት ማየታቸው ለውሳኔው ጥራት ወሳኝ ነው።
የመንግሥት መዝገብ (Public Records)፦ የከተማ ወይም የገጠር መሬት አስተዳደር አካላት ስለ ይዞታው ያላቸውን መረጃ (Cadastral map/SIT) በምስክርነት ወይም በሰነድ እንዲያቀርቡ ማድረግ ከግል ምስክሮች በላይ ተአማኒነትን ይጨምራል።
4. የማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ዓላማ (Spirit of the Law)
ዳኞች ሕጉን ቃል በቃል ከመተርጎም ባለፈ፣ ሕጉ የተደነገገበትን ዓላማ ማጤን ይኖርባቸዋል። ለምሳሌ፦
መሬት ለምን ለሽያጭ አልቀረበም? የሚለውን ፖሊሲ መነሻ በማድረግ፣ ሕገ-ወጥ ደላሎችንና በድብቅ የሚደረጉ የመሬት ቅርምቶችን የሚያበረታቱ ውሳኔዎችን መከላከል የዳኛው ቁልፍ ኃላፊነት ነው።
5. የውሳኔዎች አፈጻጸም ተገቢነት
የሚሰጡ ውሳኔዎች በተግባር ሊፈጸሙ የሚችሉ (Enforceable) መሆናቸውን አስቀድሞ ማሰብ ያስፈልጋል። በሕግ የተከለከሉ የይዞታ ሽያጮችን የሚያጸኑ ውሳኔዎች ወደፊት ለመንግሥትም ሆነ ለግለሰቦች የካሳና የልማት እንቅፋት ሊሆኑ ይችላሉ።
የዳኝነት ጥራት የሚለካው ሕጉን ከመጥቀስ ባለፈ፣ ሚዛናዊና ተገማች ፍርድ በመስጠት ነው። በመሬት ክርክሮች ላይ የሚደረግ ጥንቃቄ የዜጎችን ንብረት ከመጠበቅ አልፎ፣ የዳኝነት ሥርዓቱ በሕዝብ ዘንድ ያለውን አመኔታና ክብር በጽኑ መሠረት ላይ ይገነባል።

04/05/2026

የሰበር መዝገብ ቁጥር 74111።
የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት የሰጠው አስገዳጅ የሕግ ትርጉም፣ ሰራተኞች በውጭ ሀገር ጉዳት በሚደርስባቸው ጊዜ በአገር ውስጥ የሚገኙ የግል ሥራና ሠራተኛ አገናኝ ኤጀንሲዎች ላይ የካሣ ጥያቄ ማቅረብ እንደሚችሉ ግልጽ ያደርጋል።

ለተጨማሪ ግንዛቤ፣ ከጠቀሱት የሰበር መዝገብ ቁጥር 74111 እና ከወቅታዊው የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት አዋጅ (አዋጅ ቁጥር 1246/2013) አንጻር የሚከተሉትን ዋና ዋና ነጥቦች ማጤን ይቻላል፦

1. የኤጀንሲው የጋራ እና የአንድነት ኃላፊነት (Joint and Several Liability)

በሕጉ መሠረት፣ አንድ ኤጀንሲ ሠራተኛን ወደ ውጭ ሀገር ልኮ በሥራው ምክንያት ጉዳት ቢደርስበት ወይም መብቱ ቢጣስ፣ በውጭ ሀገሩ አሰሪና በላኪው ኤጀንሲ መካከል "የአንድነትና የጋራ ኃላፊነት" አለ። ይህ ማለት፦

ሠራተኛው ጉዳቱን ያደረሰውን የውጭ ሀገር አሰሪ ብቻ ሳይሆን፣ ወደ ውጭ የላከውን ኤጀንሲ እዚህ ኢትዮጵያ ውስጥ የመክሰስ መብት አለው።

ኤጀንሲው "ጉዳቱን ያደረሰው እኔ ሳልሆን የውጭ ሀገሩ አሰሪ ነው" በማለት ከኃላፊነት ማምለጥ አይችልም።

2. የሰበር መዝገብ ቁጥር 74111 ትርጉም

ይህ ውሳኔ በአገናኝ ኤጀንሲዎች በኩል ለሚሄዱ ሠራተኞች ትልቅ የሕግ ከለላ ነው። ችሎቱ ኤጀንሲው ለሠራተኛው ደህንነትና ውል መከበር ዋስትና መሆኑን አረጋግጧል። ይህም ሠራተኞች የደረሰባቸውን ጉዳት ለማስረዳትና ካሣቸውን ለማግኘት ወደ ውጭ ሀገር መሄድ ሳያስፈልጋቸው፣ በአገራቸው ፍትህ እንዲያገኙ መንገድ ይከፍታል።

3. በአዋጅ ቁጥር 1246/2013 የተደረጉ ማሻሻያዎች

አዲሱ አዋጅ (1246/2013) የሠራተኞችን ጥበቃ ይበልጥ አጥብቆታል። ኤጀንሲዎች ሥራ ከመጀመራቸው በፊት፦

የዋስትና ማስያዣ (Guarantee Bond): ለሠራተኞች መብት ጥበቃ የሚውል የገንዘብ ማስያዣ እንዲያስቀምጡ ይገደዳሉ።

ኢንሹራንስ (Insurance): ሠራተኞች የሕይወትና የአካል ጉዳት መድን ዋስትና እንዲኖራቸው የማድረግ ግዴታ አለባቸው።

ማሳሰቢያ፦

ጉዳት የደረሰባቸው ሠራተኞች ወይም ቤተሰቦቻቸው ይህንን መብታቸውን ለመጠቀም የሚከተሉትን ሰነዶች መያዛቸው አስፈላጊ ነው፦

ከኤጀንሲው ጋር የተፈረመ የሥራ ውል ቅጅ።

የደረሰውን ጉዳት የሚያስረዳ የሕክምና ማስረጃ ወይም የሞት የምስክር ወረቀት።

ጉዳቱ በሥራ ምክንያት ወይም ከሥራ ጋር በተያያዘ የደረሰ መሆኑን የሚያሳዩ መረጃዎች።

ይህ መረጃ ለብዙዎች ጠቃሚ በመሆኑ፣ በቴሌግራም ወይም በሌሎች ማህበራዊ ገጾች ማጋራትዎ የሚበረታታ ነው።

02/05/2026

የፕራግማቲዝም አተገባበር በኢትዮጵያ የፍትህ ሥርዓት ወይም በሕግ ትርጓሜ ላይ ያለውን ተፅዕኖ በተመለከተ ።
ኢትዮጵያ የፍትህ ሥርዓት እና በሕግ ትርጓሜ ሂደት ውስጥ ፕራግማቲዝም (Pragmatism) ወይም ተግባራዊነትን መሰረት ያደረገ አስተሳሰብ ያለው ተፅዕኖ ከፍተኛ ነው። ፕራግማቲዝም ሕግን እንደ ረቂቅ ቀመር ብቻ ሳይሆን፣ ማህበራዊ ችግሮችን ለመፍታት እንደሚያገለግል "መሣሪያ" (Tool) አድርጎ የሚመለከት የሕግ ፍልስፍና ነው።

በኢትዮጵያ ነባራዊ ሁኔታ የዚህን አስተሳሰብ አተገባበር እና ተፅዕኖ በሚከተሉት ዋና ዋና ነጥቦች ማየት ይቻላል፡-

1. በሰበር ችሎት የሕግ ትርጓሜ ላይ (Cassation Jurisprudence)

የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት የሚሰጣቸው አስገዳጅ የሕግ ትርጓሜዎች የፕራግማቲዝም አዝማሚያ በግልጽ የሚታይባቸው ናቸው።

ተግባራዊ መፍትሔ ላይ ማተኮር፦ ችሎቱ ሕጉን በቃል በቃል (Literal interpretation) ከመተርጎም ይልቅ፣ ውሳኔው በማህበረሰቡ ውስጥ ሊያስከትል የሚችለውን ተግባራዊ ውጤት እና ፍትሃዊነት ግምት ውስጥ ያስገባል።

የሕግ ክፍተቶችን መሙላት፦ ግልጽ የሕግ ድንጋጌ በሌለባቸው ጉዳዮች ላይ፣ ችሎቱ የሰላምና የፍትህ ሚዛንን ለመጠበቅ ሲል አዳዲስ የሕግ ትርጓሜዎችን ይቀርጻል። ይህም ሕግ ከጊዜውና ከሁኔታው ጋር እንዲሄድ ያደርገዋል።

2. ማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ፋይዳ (Socio-Economic Impact)

በኢትዮጵያ የፍትህ ሥርዓት ውስጥ "የሕግ የበላይነት" ከሀገሪቱ የልማት እና የሰላም ፍላጎት ጋር ተሳስሮ ይታያል።

የፖሊሲ ትኩረት፦ ዳኞች ሕግን ሲተረጉሙ የሀገሪቱን ታላላቅ ፖሊሲዎችና ፕሮግራሞች (ለምሳሌ፡ የኢንቨስትመንት ፍሰት፣ የመሬት ይዞታ መመሪያዎች) ከግምት ውስጥ ያስገባሉ። ይህም ሕጉ ለልማት እንቅፋት እንዳይሆን "ተግባራዊ" የማድረግ ሂደት ነው።

ውጤት-ተኮር ፍትህ፦ በአንዳንድ ጉዳዮች ላይ (ለምሳሌ በቤተሰብ ሕግ ወይም በንብረት ክርክር) የሕጉ ጥብቅ አተገባበር ማህበራዊ ቀውስ የሚያስከትል ከሆነ፣ ዳኞች ሰላምንና እርቅን የሚያመጣ ትርጓሜ ላይ ያዘነብላሉ።

3. በወንጀል ፍትህ አስተዳደር ላይ

በቅርቡ በወጡት መመሪያዎችና ረቂቅ ሕጎች (ለምሳሌ የወንጀል ፍትህ ፖሊሲው) ላይ የፕራግማቲዝም ተፅዕኖ ይታያል።

አማራጭ የመፍትሔ መንገዶች፦ ሁሉንም ጥፋተኞች ወደ ወህኒ ከመላክ ይልቅ፣ በማህበረሰብ አገልግሎት፣ በድርድር (Plea bargaining) እና በሽምግልና ጉዳዮችን መቋጨት የሥርዓቱን ጫና ለመቀነስ የሚደረግ ተግባራዊ እርምጃ ነው።

የማስረጃ ሕግ፦ እውነቱን ለማውጣትና ፍትህ እንዳይጓደል በሚል፣ አንዳንድ ጊዜ በጥብቅ የሥርዓት ሕግ (Procedural technicalities) ከመመራት ይልቅ የጉዳዩን ፍሬ ነገር (Substance) መመልከት ይበረታታል።

4. ያጋጠሙ ተግዳሮቶች (Challenges)

ፕራግማቲዝም ጥቅሞች ቢኖሩትም፣ በኢትዮጵያ ሕግ አተገባበር ላይ የሚከተሉትን ስጋቶች ይፈጥራል፡-

የሕግ እርግጠኝነት ማጣት (Lack of Legal Certainty)፦ ዳኞች እንደ ሁኔታው ተግባራዊ መፍትሔ ፍለጋ ሕጉን በሰፊው የሚተረጉሙ ከሆነ፣ ሰዎች የሕጉን ውጤት አስቀድመው ለመተንበይ ይቸገራሉ።

ከሕግ ይልቅ የዳኛ ስልጣን መገንዘብ፦ የፕራግማቲዝም አቀራረብ ለዳኞች ሰፊ የትርጓሜ ነፃነት ስለሚሰጥ፣ ይህ ነፃነት ካልተገደበ ወደ ግላዊ ውሳኔ (Subjectivity) ሊያመራ ይችላል።
ባጠቃላይ፦ በኢትዮጵያ የሕግ ሥርዓት ውስጥ ፕራግማቲዝም ሕጉ ከማህበረሰቡ ፈጣን ለውጥ ጋር እንዲራመድ ትልቅ እገዛ እያደረገ ይገኛል። በተለይም በፍትሐብሔር ክርክሮችና በንግድ ሕግ አተገባበር ላይ፣ "ሕጉ ምን ይላል?" ከሚለው ጥያቄ ጎን ለጎን "ይህ ውሳኔ በተግባር ምን ውጤት ያመጣል?" የሚለው ጥያቄ ምላሽ እያገኘ መምጣቱ የዚህ ፍልስፍና ተፅዕኖ ማሳያ ነው።

02/05/2026

በየመንደር ውል የማፀናበት 5 ልዩ ሁኔታዎችና መርሆች ከሰበር ቁልፍ ውሳኔዎች አንፃር:-
ኢትዮጵያ የውል ሕግ እና በፍርድ ቤት አሠራር መካከል ያለውን ልዩነት፣ በተለይም የፍትሐ ብሔር ሕግ ቁጥር 1723ን አስገዳጅነት እና የሰበር ሰሚ ችሎት የፍትሐዊነት ሚዛን ለመጠበቅ የሰጣቸውን ትርጉሞች በግልጽ የሚያሳይ ነው።
የመንደር ውል የማፀናበት የተመለከቱትን 5 ልዩ ሁኔታዎችና መርሆን ከቁልፍ ሰበር ውሳነዎች አንፃር በሚከተለውን አጭር የትንተና ማየት ይቻላል፦
1. ውሉ መኖሩ መታመኑ :-ወገኖች ውሉ መኖሩን ካመኑ፣ አለመመዝገቡ ብቻ ውሉን አያፈርሰውም። ውልን ማመን እውነትን አለመካድ ሰ/መ/ቁ 36887 ።
2. ውል መፈጸም ፍትሐዊነት (Equity) :- ሰ/ቁ 206083 መሠረት።
3. መዋቅር አለመኖር የግዴታ አለመኖር:- ሰ/መ/ቁ 98079።
4. የማኅበር ቤት ልዩ ሕግ ተፈጻሚነት :- ሰ/መ/ቁ 36294
5. የሊዝ መብት የግንባታ ደረጃ (ቅድመ-ቤት) :- ሰ/መ/ቁ191095 ።
እነዚህ የሰበር ውሳኔዎች በፍትሐ ብሔር ሕጉ ላይ የተቀመጠውን ጥብቅ መመሪያ የሚያቃልሉ ሳይሆኑ፣ ሕጉ ለተፈለገበት ዓላማ (ለፍትሕ) እንዲውል የሚያደርጉ የትርጉም መሣሪያዎች ናቸው።

23/04/2026

የአዋጅ ቁጥር 813/2006 ትርጓሜ መሠረት
በንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ አዋጅ መሠረት፣ ወንጀል የሚሆነው:-

ይህ የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በመዝገብ ቁጥር 266087 የሰጠው ውሳኔ በንግድ ሕግ አተገባበር እና በወንጀል ሕግ መሠረታዊ መርሆዎች ላይ በጣም አስፈላጊ የሆኑ ነጥቦችን ያነሳል።

ያቀረቡትን አጭር ማጠቃለያ መሠረት በማድረግ፣ የውሳኔውን ፋይዳ በሦስት ዋና ዋና ነጥቦች መክፈል ይቻላል፡-

1. የሕጋዊነት መርህ (Principle of Legality)

የሰበር ችሎቱ ውሳኔ "ሕግ ከሌለ ወንጀል የለም" የሚለውን መርህ አጽንኦት ሰጥቶበታል። አንድ ድርጊት በሥነ ምግባር ስህተት ሊመስል ወይም መንግሥትን ሊያላዝን ቢችል እንኳ፣ በሕግ በግልጽ "ወንጀል" ተብሎ ካልተደነገገ በቀር ግለሰቦችን ተጠያቂ ማድረግ አይቻልም።

2. የአዋጅ ቁጥር 813/2006 ትርጓሜ

በንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ አዋጅ መሠረት፣ አንድን ሸቀጥ ማከማቸት ወይም ማጓጓዝ ወንጀል የሚሆነው የሚከተሉት ቅድመ ሁኔታዎች ሲሟሉ ብቻ መሆኑን ችሎቱ አረጋግጧል፡-

ሸቀጡ እጥረት ያለበት መሆኑ።

ይህ እጥረት መኖሩ በሚኒስቴሩ በወጣ የሕዝብ ማስታወቂያ ለሕዝብ በይፋ መገለጹ።

እነዚህ መመዘኛዎች ባልተሟሉበት ሁኔታ፣ ዜጎች ንብረታቸውን የማንቀሳቀስ መብታቸው በወንጀል ሕግ ሊገደብ እንደማይችል ውሳኔው ያስገነዝባል።

3. የንብረት መወረስ (Forfeiture) ገደብ

ፍርድ ቤቱ ንብረት (በዚህ ጉዳይ መኪና) እንዲወረስ ትዕዛዝ ከመስጠቱ በፊት ሁለት ነገሮችን ማረጋገጥ እንዳለበት ግልጽ አድርጓል፡-

የተፈጸመው ድርጊት መጀመሪያውኑ ወንጀል መሆኑ መረጋገጥ አለበት።

መኪናው ለወንጀሉ ተብሎ ተሻሽሎ የተሠራ መሆኑ ወይም ባለቤቱ ለወንጀል ድርጊት መዋሉን እያወቀ የፈቀደ መሆኑ መረጋገጥ አለበት።

ይህ የሰበር ውሳኔ የንግድ እንቅስቃሴዎች ያለአግባብ በወንጀል ሕግ እንዳይታነቁ እና የአስፈጻሚው አካል መመሪያዎች ከሕጉ በላይ ሆነው ዜጎችን እንዳያጉላሉ የሚከላከል "የቅድመ ሁኔታ" (Precedent) ትርጉም ነው።

ይህ መረጃ የቀረበው ለግንዛቤ ያህል በመሆኑ፣ ለተወሰነ የሕግ ጉዳይ የሕግ ባለሙያ ማማከር አስፈላጊ መሆኑን መዘንጋት የለብዎትም።

የአካል የሕግ መነጽር፤ Akal Legal Views

30/05/2026

12/05/2026

04/05/2026

02/05/2026

02/05/2026

23/04/2026

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category

Listing takedown request