21/08/2020
Ի՞նչ է վարչական ակտը⁉️
ՀՀ օրենքի 53-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վարչական ակտն արտաքին ներգործություն ունեցող այն որոշումը, կարգադրությունը, հրամանը կամ այլ անհատական իրավական ակտն է, որը վարչական մարմինն ընդունել է հանրային իրավունքի բնագավառում կոնկրետ գործի կարգավորման նպատակով, և ուղղված է անձանց համար իրավունքներ և պարտականություններ սահմանելուն, փոփոխելուն, վերացնելուն կամ ճանաչելուն:
Սույն հոդվածի և վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ տրված մեկնաբանության իմաստով վարչական ակտը պետք է համապատասխանի մի քանի նախապայմանի և պետք է առկա լինի նրանց միաժամանակյա առկայությունը: Մասնավորապես` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ վարչական ակտին բնորոշ են հետևյալ հատկանիշները.
📌վարչական ակտն անհատական իրավական ակտ է. այն ունի հստակորեն որոշված հասցեատեր.
📌վարչական ակտն ընդունվում է վարչական մարմինների՝ ՀՀ գործադիր իշխանության հանրապետական, տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման մարմինների, ինչպես նաև վարչարարություն իրականացնող այլ պետական մարմինների կողմից.
📌վարչական ակտն ունի արտաքին ներգործություն. նրա հասցեատերն այնպիսի ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ է, որը կազմակերպական, աշխատանքային, ներքին ենթակայական կամ որևէ այլ ուղղակի կապի մեջ չի գտնվում այն ընդունած մարմնի հետ.
📌վարչական ակտն ընդունվում է հանրային իրավունքի բնագավառում. այն հանրային իշխանությամբ օժտված մարմնի՝ համապատասխան ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին ուղղված միակողմանի կարգադրություն է, որը հիմնված է ի սկզբանե հանրային իշխանությամբ օժտված մարմնի կողմից իրագործվելու նպատակով ընդունված իրավական նորմերի վրա.
📌վարչական ակտն ընդունվում է կոնկրետ գործի կարգավորման նպատակով. այն ուղղված է հանրային իշխանությամբ օժտված մարմնի կողմից հանրային իրավունքի ոլորտում կոնկրետ անձին առնչվող կոնկրետ հարցի կարգավորմանը.
📌վարչական ակտն ուղղակի իրավական հետևանքներ է առաջացնում իր հետ կազմակերպական, աշխատանքային, ներքին ենթակայական կամ որևէ այլ ուղղակի կապի մեջ չգտնվող համապատասխան ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձի համար. դրանով վարչական մարմինը սահմանում, փոփոխում, վերացնում կամ ճանաչում է իրավունքներ և պարտականություններ համապատասխան ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձի համար:
Վարչական ակտերը լինում են 3 տեսակի` բարենպաստ, միջամտող և զուգորդվող
‼️Բարենպաստ վարչական ակտն այն վարչական ակտն է, որի միջոցով վարչական մարմիններն անձանց տրամադրում են իրավունքներ կամ նրանց համար ստեղծում են այդ անձանց իրավական կամ փաստացի դրությունը բարելավող ցանկացած այլ պայման, օրինակ` շինարարական թույլատվություն տրամադրելու մասին վարչական մարմնի որոշումը:
‼️միջամտող վարչական ակտն այն վարչական ակտն է, որի միջոցով վարչական մարմինները մերժում, միջամտում, ընդհուպ սահմանափակում են անձանց իրավունքների իրականացումը, որևէ պարտականություն են դնում նրանց վրա կամ ցանկացած այլ եղանակով վատթարացնում են նրանց իրավական կամ փաստացի դրությունը, օրինակ`ՃՈ-ի կողմից անձին վարչական պատասխանատվության ենթարկելու մասին որոշումը, ցանկացած հարցով տրված դիմումը մերժելու, անօրինական շինությունը քանդելու մասին իրավասու վարչական մարմնի ակտը և այլն:
‼️զուգորդվող վարչական ակտն այն վարչական ակտն է, որն իր մեջ պարունակում է անձի համար ինչպես բարենպաստ, այնպես էլ միջամտող վարչական ակտերով սահմանվող դրույթներ, օրինակ` եթե անձը դիմել է իրավասու մարմնին պահանջելով քանդել իր հարևանի կողմից իրենց բակում ապօրինաբար կառուցված ավտոտնակը և այդ հողատարածքը տրամադրելու իրեն՝ ավտովերանորոգման կայան կառուցելու համար, սակայն, վարչական մարմինը որոշում է ընդունել քանդել ապօրինի կառուցված ավտոտնակը, իսկ բակը տրամադրել համատիրությանը խաղահրապարակ կառուցելու համար, ապա, այդ ակտը դիմում տված անձի համար կլինի զուգորդված վարչական ակտ, որի առաջին մասով բավարարվել է նրա պահանջը և քանդվել է ապօրինաբար կառուցված շինությունը, սակայն, երկրորդ մասով մերժվել է այդ տարածքն իրեն տրամադրելու վերաբերյալ պահանջը:
Կարևոր է իմանալ, որ վարչական մարմնի կողմից ընդունած ոչ բոլոր որոշումներն են համարվում վարչական ակտ և դատական կարգով բողոքարկելիս պետք է հաշվի առնել թե ինչ ակտի մասին է խոսքը և արդյոք այն համարվում է վարչական ակտ, թե ոչ: Օրինակ` շենքեր կառուցելիս շինարարական կազմակերպությունը նախ և առաջ պետք է ստանա ճարտարապետանախագծային առաջադրրանքի թույլատվություն և հետո նոր դիմի շինարարական թույլատվություն ստանալու համար: Թեև ճարտարապետանախագծային առաջադրանքի թույլտվությունը առաջին հայացքից նման է շինարարական թույլատվությանը, այնուամենայնիվ այն չի համարվում վարչական ակտ և օրինակ այդ առաջադրանքի թուլտվությունը մերժելու մասին որոշումը չի կարող վիճարկվել ՀՀ Վարչական դադավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան` պարտավորեցման հայցի միջոցով: