28/10/2026
اگر شخصی جایداد خود را بفروشد، چه کسانی حق شفعه دارند؟
آیا فقط شریک زمین حق شفعه دارد یا همسایه نیز میتواند جایداد فروختهشده را مطالبه کند؟
در فقه حنفی و بر اساس مواد ۱۰۰۹ و ۱۰۱۰ مجلةالاحکام العدلیه، حق شفعه به ترتیب برای اشخاص زیر مطرح میشود:
۱. شریک در خود ملک
اگر دو نفر در یک زمین یا خانه شریک باشند و یکی سهم خود را بفروشد، شریک دیگر در اولویت نخست حق شفعه دارد.
۲. شریک در حقوق مربوط به ملک
اگر شخصی در حقوقی مانند راه خصوصی یا حق آب مربوط به ملک شریک باشد، در صورت نبود یا صرفنظر کردن صاحب حق با اولویت بالاتر، ممکن است حق شفعه به او برسد.
۳. همسایه چسبیده به ملک
اگر ملک شخص با ملک فروختهشده مرز مشترک داشته باشد، همسایه نیز در شرایط مشخص میتواند حق شفعه داشته باشد؛ البته به شرطی که صاحبان حق با اولویت بالاتر از حق خود استفاده نکنند.
📌 مثال:
اگر احمد زمین خود را بفروشد و شخص دیگری در همان زمین شریک باشد، شریک ملک در اولویت نخست قرار دارد. اگر چنین شریکی وجود نداشته باشد یا از حق خود صرفنظر کند، نوبت به بررسی حق سایر صاحبان حق میرسد.
نتیجه:
در فقه حنفی، حق شفعه دارای ترتیب و شرایط مشخص است. صرف همسایه بودن یا نزدیک بودن به ملک، بدون بررسی شرایط، برای اثبات حق شفعه کافی نیست.
پیش از خرید یا فروش جایداد، وضعیت شراکت، حقوق مربوط به ملک و همسایگی باید بهدقت بررسی شود.
خدمات حقوقی ودار الوکاله ثاقب مبارز
#شفعه #افغانستان