دفتر خدمات حقوقی و دارالوکاله نورالله بیک Noorullah Bek Legal Services and

20/08/2026

18/08/2026

برای دانستنی‌ سوالات ذیل حقوقی به صفحه مراجعه کنید ⚖️✍️🏻

18/08/2026

؟

✍️ بسیاری می‌پرسند:

اگر دو نفر برای یک زمین سند داشته باشند، کدام سند معتبر است و حق مالکیت به کدام شخص تعلق می‌گیرد؟

✍️ پاسخ این است:

📌 داشتن دو سند برای یک زمین، به‌تنهایی به این معنا نیست که هر دو سند اعتبار مساوی دارند. در چنین دعوایی، اصل بر بررسی منشأ مالکیت، تاریخ انتقال، تصرف و دلایل اثباتی است.

موضوع را می‌توان به چند بخش تقسیم کرد:

📌 ۱. تاریخ سند و تاریخ انتقال مالکیت

اگر هر دو طرف ادعا کنند که زمین را از اشخاص مختلف خریداری کرده‌اند، باید بررسی شود که مالکیت هر یک از آنان از چه شخصی و در چه زمانی ایجاد شده است.

صرفاً قدیمی یا جدید بودن تاریخ نوشته‌شدن سند کافی نیست؛ بلکه تاریخ واقعی انتقال مالکیت اهمیت دارد.

📌 ۲. منشأ مالکیت

مهم این است که هر شخص زمین را چگونه به‌دست آورده است:

✅ خرید
✅ میراث
✅ هبه
✅ صلح
✅ یا سبب قانونی دیگر

زیرا اعتبار سند وابسته به صحت و مشروعیت منشأ مالکیت است.

📌 ۳. تصرف زمین

تصرف یکی از مواردی است که در بررسی دعوا اهمیت دارد؛ اما تصرف به‌تنهایی همیشه دلیل قطعی مالکیت نیست.

ممکن است شخصی متصرف باشد، ولی دیگری دلیل قوی‌تر بر مالکیت خود داشته باشد.

📌 ۴. تعارض میان دو سند

اگر دو سند با هم تعارض داشته باشند، محکمه تنها به تاریخ صدور یا ظاهر سند نگاه نمی‌کند؛ بلکه تمام اسناد، دلایل، سلسله انتقالات و چگونگی ایجاد مالکیت را بررسی می‌نماید.

📌 ۵. سند معتبر کدام است؟

سندی اعتبار بیشتر دارد که:

✅ از مالک واقعی صادر شده باشد.
✅ انتقال آن به‌صورت قانونی انجام شده باشد.
✅ زنجیره مالکیت آن ثابت باشد.
✅ با سایر دلایل و اوضاع و احوال قضیه مطابقت داشته باشد.

✍️ نتیجه:

اگر دو نفر برای یک زمین سند داشته باشند، تعیین مالک واقعی فقط با نگاه‌کردن به تاریخ سند یا ظاهر آن ممکن نیست؛ بلکه باید منشأ مالکیت، تاریخ انتقال، تصرف و سایر دلایل معتبر بررسی شود.

📌 در دعاوی زمین، سند مهم است؛ اما دلیل مالکیت از خود سند مهم‌تر است.

📌 دفتر خدمات حقوقی و دارالوکاله نورالله بیک همراه شماست برای مشوره، آگاهی و اقدام.

✍️ ادامه دارد...

اگر این مطالب برایتان مفید بود:
👍 پست را لایک کنید
💬 نظر خود را بنویسید
📤 با دوستانتان به اشتراک بگذارید

#زمین

#مالکیت

17/08/2026

✍️🏻

17/08/2026

‌توان_فروخت_یا_مرتهن_می‌تواند_از_آن_استفاده_کند؟

✍️ بسیاری می‌پرسند:

اگر شخصی مال خود را در برابر قرض یا دین به رهن بگذارد، آیا مرتهن مالک مال می‌شود؟ آیا می‌تواند از مال مرهون استفاده کند یا آن را بفروشد؟ و پس از پرداخت کامل دین، آیا می‌تواند مال را همچنان نزد خود نگه دارد؟

✍️ پاسخ این است:

📌 در فقه حنفی، رهن وسیله تضمین و توثیق دین است و به‌خودی‌خود موجب انتقال مالکیت مال مرهون به مرتهن نمی‌شود.

موضوع را می‌توان به چند بخش تقسیم کرد:

📌 ۱. مال مرهون باید قابل معامله باشد

مجلة الأحكام العدلية، ماده ۷۰۹ مقرر می‌کند:

««يُشْتَرَطُ أَنْ يَكُونَ الْمَرْهُونُ صَالِحًا لِلْبَيْعِ، فَيَلْزَمُ أَنْ يَكُونَ مَوْجُودًا وَقْتَ الْعَقْدِ، وَمَالًا مُتَقَوَّمًا، وَمَقْدُورَ التَّسْلِيمِ.»»

یعنی مال مرهون باید قابل فروش باشد، در زمان عقد موجود باشد، مال دارای ارزش شرعی بوده و قابل تسلیم باشد.

📌 ۲. عقد رهن با ایجاب و قبول منعقد می‌شود

کاسانی حنفی در بدائع الصنائع می‌نویسد:

««أمّا رُكنُ عقدِ الرهنِ فهو الإيجابُ والقبولُ.»»

یعنی رکن عقد رهن، ایجاب و قبول است.

مانند اینکه راهن بگوید:

««رَهَنْتُكَ هذا الشيءَ بما لكَ عليَّ من الدَّين»»

و مرتهن بگوید:

««ارتهنتُ» یا «قبلتُ» یا «رضيتُ».»

همچنین در فتح القدیر آمده است:

««الرهن ينعقد بالإيجاب والقبول ويتم بالقبض.»»

یعنی رهن با ایجاب و قبول منعقد شده و با قبض کامل می‌شود.

📌 ۳. آیا مرتهن می‌تواند از مال مرهون استفاده کند؟

اصل این است که مرتهن بدون اجازه راهن حق استفاده از مال مرهون را ندارد.

مجلة الأحكام العدلية، ماده ۷۵۰ صراحت دارد:

««لَيْسَ لِلْمُرْتَهِنِ الِانْتِفَاعُ بِالرَّهْنِ بِدُونِ إِذْنِ الرَّاهِنِ...»»

یعنی مرتهن بدون اجازه راهن حق انتفاع از مال مرهون را ندارد.

در رد المحتار ابن عابدین نیز آمده است:

««لا انتفاع به مطلقاً ... إلا بإذن.»»

بنابراین، اصل عدم استفاده مرتهن از مال مرهون است؛ مگر اینکه راهن اجازه استفاده را داده باشد.

📌 ۴. آیا با پرداخت کامل دین، مرتهن می‌تواند مال را همچنان نگه دارد؟

خیر.

مجلة الأحكام العدلية، ماده ۷۲۹ مقرر می‌کند:

««حُكْمُ الرَّهْنِ أَنْ يَكُونَ لِلْمُرْتَهِنِ حَقُّ حَبْسِ الرَّهْنِ لِحِينِ فَكَاكِهِ.»»

یعنی مرتهن تا زمان فک رهن حق حبس مال مرهون را دارد.

بنابراین، زمانی که دین به‌طور کامل پرداخت شد و رهن فک گردید، سبب حبس مال از بین می‌رود و مال باید به راهن مسترد شود.

📌 ۵. اگر فقط قسمتی از دین پرداخت شود چه می‌شود؟

بر اساس ماده ۷۳۱ مجلة الأحكام العدلية، پرداخت قسمتی از دین به‌خودی‌خود موجب آزادی قسمتی از مال مرهون نمی‌شود؛ بلکه اصل بر این است که مرتهن تا پرداخت کامل دین، حق حبس رهن را دارد.

📌 ۶. آیا رهن باعث انتقال مالکیت به مرتهن می‌شود؟

خیر.

مجلة الأحكام العدلية، ماده ۷۰۱ رهن را چنین تعریف می‌کند:

««الرَّهْنُ حَبْسُ مَالٍ وَتَوْقِيفُهُ مُقَابِلَ حَقٍّ يُمْكِنُ اسْتِيفَاؤُهُ مِنْهُ.»»

یعنی رهن، حبس و نگه‌داشتن مال در برابر حقی است که می‌توان آن را از آن مال استیفا کرد.

پس رهن به معنای انتقال مالکیت مال به مرتهن نیست؛ بلکه مال به‌عنوان تضمین دین در رهن باقی می‌ماند.

✍️ نتیجه فقهی:

✅ رهن برای تضمین و توثیق دین است، نه انتقال مالکیت.

✅ عقد رهن با ایجاب و قبول منعقد می‌شود و با قبض کامل می‌گردد.

✅ مرتهن بدون اجازه راهن حق استفاده از مال مرهون را ندارد.

✅ مرتهن تا زمان فک رهن حق حبس مال را دارد.

✅ با پرداخت کامل دین، رهن باید فک شده و مال به راهن مسترد گردد.

📌 منابع معتبر فقه حنفی:

مجلة الأحكام العدلية: مواد ۷۰۱، ۷۰۸، ۷۰۹، ۷۱۰، ۷۲۹، ۷۳۱ و ۷۵۰.

📚 بدائع الصنائع في ترتيب الشرائع، کاسانی، کتاب الرهن، ج ۶، ص ۱۳۵.

📚 فتح القدير، ابن الهمام، کتاب الرهن.

📚 رد المحتار على الدر المختار، ابن عابدین، کتاب الرهن.

📌 دفتر خدمات حقوقی و دارالوکاله نورالله بیک همراه شماست برای مشوره، آگاهی و اقدام.

✍️ ادامه دارد...

اگر این مطالب برایتان مفید بود:
👍 پست را لایک کنید
💬 نظر خود را بنویسید
📤 با دوستانتان به اشتراک بگذارید

#رهن

#مرتهن
#راهن
#دین
#قرض









#معاملات




#قانون

#دارالوکاله

#افغانستان
#عدالت